Tối nay, WIPO công bố Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026

Ảnh chụp màn hình website của WIPO.

Sự kiện dự kiến kéo dài đến 20h30, được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại trụ sở WIPO ở Geneva, Thụy Sĩ và phát trực tiếp trên website của tổ chức. Đây là lần công bố thứ 19 của GII, với sự tham gia của đại diện chính phủ, doanh nghiệp và các chuyên gia đổi mới sáng tạo. Chương trình sẽ giới thiệu những kết quả chính của báo cáo, tiếp đó là phiên thảo luận về chủ đề “Tiếp sức cho doanh nhân ở tuyến đầu khoa học”.

GII 2026 được công bố trong bối cảnh nhiều công nghệ tiên phong như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học, vật liệu tiên tiến, bán dẫn và năng lượng sạch đang phát triển nhanh. Theo WIPO, vấn đề đặt ra không chỉ là tạo ra những đột phá khoa học mà còn là làm thế nào để chuyển hóa các kết quả này thành doanh nghiệp có khả năng mở rộng quy mô và tạo tác động rộng rãi.

Với chủ đề “Tiếp sức cho doanh nhân ở tuyến đầu khoa học”, GII năm nay tập trung tìm hiểu cách xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ quá trình đưa nghiên cứu khoa học ra thị trường. Trọng tâm là kết nối các nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó thúc đẩy hình thành những doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên kết quả nghiên cứu.

Việt Nam có 3 chỉ số đứng đầu thế giới trong GII 2025

Năm 2025, Việt Nam xếp thứ 44/139 quốc gia và nền kinh tế, duy trì thứ hạng của năm 2024. Trong khu vực ASEAN, Việt Nam đứng thứ 3, sau Singapore và Malaysia; đồng thời xếp thứ 2 trong nhóm 37 nền kinh tế có thu nhập trung bình thấp. Đáng chú ý, Việt Nam tiếp tục được WIPO ghi nhận là nền kinh tế có kết quả đổi mới sáng tạo vượt mức so với trình độ phát triển trong 15 năm liên tiếp.

Ở nhóm chỉ số đầu vào đổi mới sáng tạo, Việt Nam xếp thứ 50, cải thiện 3 bậc so với năm 2023. Trong khi đó, chỉ số đầu ra đứng thứ 37. Khoảng cách này cho thấy thứ hạng về kết quả tạo ra từ hoạt động đổi mới sáng tạo vẫn cao hơn thứ hạng về nguồn lực và điều kiện đầu vào.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, GII 2025 ghi nhận Việt Nam có 3 chỉ số đứng đầu thế giới, gồm nhập khẩu công nghệ cao, xuất khẩu công nghệ cao và xuất khẩu hàng hóa sáng tạo. Một số chỉ số khác cũng nằm trong nhóm dẫn đầu, như tốc độ tăng năng suất lao động xếp thứ 4, số lượng ứng dụng điện thoại thông minh được tạo ra xếp thứ 7 và tỷ lệ chi nghiên cứu, phát triển do doanh nghiệp trang trải xếp thứ 8.

Những kết quả này phản ánh một số lợi thế của Việt Nam trong tiếp nhận, sản xuất và xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao, cũng như vai trò của doanh nghiệp trong hoạt động nghiên cứu, phát triển. Tuy nhiên, thứ hạng GII cũng cho thấy năng lực đổi mới sáng tạo cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện, từ thể chế, nhân lực, nghiên cứu, hạ tầng đến thị trường và khả năng tạo ra sản phẩm tri thức, công nghệ.

GII phản ánh năng lực của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

GII được WIPO công bố hằng năm, đánh giá năng lực và kết quả đổi mới sáng tạo của gần 140 nền kinh tế. Bộ chỉ số sử dụng khoảng 80 chỉ tiêu từ các nguồn dữ liệu quốc tế, bao quát nhiều khía cạnh như nghiên cứu và phát triển, vốn đầu tư, trình độ phát triển của doanh nghiệp, sản phẩm tri thức, công nghệ và sáng tạo. Bên cạnh bảng xếp hạng các nền kinh tế, GII còn giới thiệu 100 cụm khoa học và công nghệ hàng đầu thế giới.

Không chỉ cung cấp thứ hạng, GII còn là công cụ để các quốc gia nhận diện điểm mạnh, điểm yếu trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ đó tham khảo và điều chỉnh chính sách. Theo thông tin của WIPO, ngày càng nhiều chính phủ sử dụng kết quả GII để xây dựng chiến lược, chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Báo cáo GII 2025 cũng chỉ ra bối cảnh đầu tư đổi mới sáng tạo toàn cầu còn nhiều thách thức. Tăng trưởng chi cho nghiên cứu và phát triển chậm lại, trong khi hoạt động đầu tư mạo hiểm chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn suy giảm. Dù vậy, tiến bộ công nghệ vẫn tiếp diễn, từ AI, điện toán lượng tử đến các công nghệ năng lượng và y tế. Điều này đặt ra yêu cầu các nền kinh tế phải vừa duy trì đầu tư dài hạn cho nghiên cứu, vừa nâng cao khả năng đưa kết quả khoa học vào sản xuất, kinh doanh.

Với Việt Nam, kết quả GII 2026 sẽ là thông tin được quan tâm để đánh giá diễn biến thứ hạng sau một năm duy trì vị trí 44 thế giới. Bên cạnh thứ hạng tổng thể, các chỉ số thành phần cũng có ý nghĩa trong việc nhận diện những lĩnh vực đang tiến bộ và những khâu cần tiếp tục cải thiện, nhất là khả năng chuyển hóa nguồn lực nghiên cứu thành sản phẩm, công nghệ và giá trị kinh tế.