TÔI VẪN NHỚ NHỮNG ĐỒNG ĐỘI ĐÃ NGÃ XUỐNG TRONG CUỘC CHIẾN CHỐNG TỘI PHẠM MA TÚY

- PV: Thưa Đại tá Trần Anh Tuấn, giai đoạn ông làm Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Phó Giám đốc, rồi Giám đốc Công an tỉnh, Sơn La là địa bàn nóng nhất về tội phạm ma túy, chuyên án nào khiến ông nhớ nhất?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Nhắc tới tội phạm ma túy ở Sơn La thì phải nói một chút về lịch sử địa bàn này. Sơn La là tỉnh miền núi, đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, lại có đường biên giới dài với Lào. Tội phạm ma túy ở Sơn La gắn với địa bàn trồng cây thuốc phiện từ rất lâu. Tới những năm 1980, ở Sơn La vẫn có những vùng trồng thuốc phiện. Ngày đó dân trồng thuốc phiện để hút, còn thì bán, nên trồng thuốc phiện có thu nhập cao hơn trồng ngô, khoai, sắn.

Ngoài số người nghiện thuốc phiện thì vào đầu những năm 2000, hoạt động của tội phạm ma túy trên tuyến biên giới Tây Bắc cũng rất phức tạp. Thời điểm đó, ma túy từ Tam Giác Vàng được tội phạm vận chuyển qua các tỉnh Luông Nậm Thà, Phong Sa Lỳ (Lào), chuyển lậu qua cửa khẩu Tây Trang về tỉnh Điện Biên hiện nay (trước đây thuộc Lai Châu), rồi đưa hàng về Hà Nội theo tuyến Điện Biên - Sơn La - Hòa Bình.

Sau khi bị Công an và Bộ đội Biên phòng bắt giữ với số lượng lớn và nhiều đối tượng bị bắt, chúng chuyển hướng vận chuyển. Ma túy từ Tam Giác Vàng được các đường dây mua bán, vận chuyển qua 5 tỉnh Bắc Lào: Bò Kẹo, Luông Nậm Thà, Oudomxay, Luông Pha Băng, Hủa Phăn rồi chuyển lậu qua biên giới vào huyện Mộc Châu (Sơn La). Đi từ Mộc Châu về Hà Nội chỉ mất khoảng 4 giờ và có rất nhiều tuyến đường để vận chuyển, cả đường bộ lẫn đường sông nên thuận lợi hơn nhiều so với tuyến cũ. Từ đó, cuộc chiến phòng, chống ma túy của Công an tỉnh Sơn La bước vào giai đoạn đặc biệt phức tạp, vì ngoài lượng thuốc phiện do người dân lén lút trồng, còn có heroin, các loại ma túy tổng hợp tuồn từ Lào sang đã khiến Sơn La trở thành điểm nóng nhất nước về ma túy.

Lực lượng Cảnh sát cơ động bao vây boongke ma túy của hai đối tượng Nguyễn Thanh Tuân và Nguyễn Văn Thuận tại bản Tà Dê, xã Lóng Luông trong Chuyên án TN18, TN 19, tháng 6/2018

Thời điểm đó, cả tỉnh Sơn La chỉ hơn 800.000 dân mà có khoảng 23.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý. Người nghiện lang thang rất nhiều, kim tiêm vứt đầy các gốc cây, nhà bỏ hoang; người nghiện tụ tập đi ăn trộm, đột nhập cửa hàng, cướp giật, giết người. Tôi nhớ vụ án ở xã Lóng Luông, huyện Mộc Châu: về xin tiền nhưng bố mẹ không cho, đứa con nghiện lấy súng kíp bắn chết 3 người trong nhà rồi tự sát... Vì thế, yêu cầu đặt ra là muốn phát triển kinh tế - xã hội thì phải giải quyết bằng được tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy.

Năm 2006, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Kết luận số 03 với nhiệm vụ, giải pháp thực hiện Nghị quyết số 20 của Tỉnh ủy về phòng, chống và kiểm soát ma túy, lực lượng Công an được xác định là lực lượng nòng cốt, tiên phong. Để ngăn chặn các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy, năm 2009, Công an tỉnh Sơn La báo cáo Bộ Công an và Tỉnh ủy, cùng với Bộ đội Biên phòng xây dựng Kế hoạch SH09 phối hợp với công an các tỉnh Bắc Lào đấu tranh với tội phạm ma túy.

Việc đấu tranh được triển khai bài bản, có chương trình, có kế hoạch ngắn hạn, dài hạn và tập trung xác lập các chuyên án lớn để triệt phá từ gốc chứ không chỉ bắt những vụ vận chuyển lẻ. Vì vậy, giai đoạn này, có những năm Công an tỉnh bắt cả nghìn vụ án ma túy.

- PV: Trong các chuyên án ấy, ông nhớ nhất vụ nào?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Có tới hàng nghìn vụ, nhưng Chuyên án 279-LL là đáng nhớ nhất. Tội phạm ma túy là "gốc của các loại tội phạm" nên đấu tranh rất khó khăn, nguy hiểm. Nhưng, đấu tranh với tội phạm vận chuyển ma túy qua biên giới có vũ trang thì lại đặc biệt phức tạp, nguy hiểm, chưa có tiền lệ.

Chuyên án xác lập tháng 11/2013, trên cơ sở kế thừa Phương án 279-LL chuyển hóa địa bàn trọng điểm về ma túy tại xã Lóng Luông, huyện Vân Hồ, chữ "LL" của chuyên án nghĩa là Lóng Luông. Phải lập chuyên án vì qua quá trình thực hiện phương án chuyển hóa địa bàn trọng điểm về ma túy tại xã Lóng Luông, có đủ căn cứ để kết luận ma túy tập kết tại xã Lóng Luông do các nhóm mua bán, vận chuyển ma túy có vũ trang hình thành đường dây hoạt động có tổ chức vận chuyển từ nước ngoài vào.

Lực lượng Cảnh sát cơ động tấn công boongke ma túy của hai đối tượng Nguyễn Thanh Tuân và Nguyễn Văn Thuận tại bản Tà Dê, xã Lóng Luông trong Chuyên án TN18, TN 19, tháng 6/2018

Có lẽ, trong lịch sử phòng, chống tội phạm ma túy ở Việt Nam, chưa ở đâu mà tội phạm ma túy lại đông, manh động, liều lĩnh như ở Sơn La giai đoạn 2010 đến 2018. Khi đó, trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào tại địa bàn huyện Vân Hồ và Mộc Châu thường xuyên xuất hiện những toán, nhóm đối tượng người nước ngoài vận chuyển trái phép ma túy vào Việt Nam. Các toán, nhóm này từ 5-7 người, có nhóm từ 10-40 người được tổ chức chặt chẽ, phân công cụ thể: kẻ gùi hàng, hoa tiêu dẫn đường, kẻ chặn hậu... Đặc biệt, các đối tượng đều mang theo vũ khí nóng như súng AK, CKC, Carbin, súng ngắn K54, K59, lựu đạn... sẵn sàng nổ súng vào lực lượng truy bắt.

Chuyên án 279-LL được chia thành 9 giai đoạn, tương ứng 9 chuyên án nhỏ với chiến thuật chặt dần từng mắt xích, thu dần từng địa bàn, diện đối tượng, bóc tách từng phần, không để các đối tượng co cụm, chống đối. Thời điểm này, tôi là Phó Giám đốc - Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra rồi Giám đốc Công an tỉnh nên rất hiểu những khó khăn trong việc đấu tranh với tội phạm ma túy.

Khó khăn lớn nhất là địa hình rừng núi hiểm trở, rất nhiều đường mòn, lối mở. Các đối tượng đều là người dân tộc bản địa, quen địa hình, đi rừng giỏi hơn mình rất nhiều. Nếu trinh sát không nắm chắc nghiệp vụ, không xác định đúng đường đi, thời gian vận chuyển mà chỉ phục kích theo kiểu "đi câu cá" thì không bao giờ thành công. Vì vậy, anh em trinh sát vô cùng gian khổ, mỗi lần đi là ở rừng núi hàng tuần liền, ăn cơm nắm, mì tôm, cháo ăn liền. Có thời điểm anh em trinh sát ở trong rừng, chỉ ăn cơm với muối ớt vì trên núi quá lạnh, ăn muối ớt cho ấm người.

Đại tá Trần Anh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Sơn La, trực tiếp chỉ huy Chuyên án 279-LL và 18TN, 19TN

Xã Lóng Luông, nơi các đối tượng vận chuyển ma túy tập kết, cất giấu hàng, được xác định là địa bàn trọng điểm bởi đây là nơi tập trung nhiều đối tượng nghiện, nhiều đối tượng mua bán trái phép ma túy, nhiều đối tượng trốn truy nã ở các tỉnh cũng tụ tập về đây liên kết với nhau. Chúng khống chế, mua chuộc một bộ phận cán bộ cấp ủy, chính quyền cơ sở, đồng thời lôi kéo một số người dân, trong đó có cả người thân trong gia đình, tham gia đường dây mua bán ma túy.

2 bản Lũng Xá và Tà Dê của xã Lóng Luông gần như 100% là người dân tộc Mông sinh sống. Muốn vào bản phải đi qua một sườn núi mà anh em vẫn gọi là "lưng ngựa". Tại đó, chúng luôn bố trí người cảnh giới. Chỉ cần phát hiện người lạ, chúng rung chuông, gõ mõ là cả bản biết ngay, nên lực lượng Công an rất khó tiếp cận.

Thời điểm đó có rất nhiều lực lượng về đây bắt các đối tượng truy nã. Có những đơn vị trao đổi với Công an tỉnh Sơn La trước khi vào, nhưng cũng có đơn vị tự triển khai theo chuyên án riêng. Tuy nhiên, hầu hết khi vào địa bàn này đều bị các đối tượng phát hiện và chống trả bằng súng.

- PV: Khó khăn như vậy, Công an tỉnh Sơn La chọn khâu nào để đột phá?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Tôi cùng Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an tỉnh tham mưu cho Bộ Công an và Tỉnh ủy nhiều chương trình, kế hoạch, đề án mang tính chiến lược lâu dài cũng như những kế hoạch đột xuất để giải quyết những nút thắt phức tạp về an ninh, trật tự. Trong đó có chuyển hóa địa bàn trọng điểm xã Lóng Luông, bắt đầu từ việc xác định tuyến, địa bàn trọng điểm; rồi phát động phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc; quản lý hộ khẩu, tạm trú, tạm vắng, quản lý đối tượng có lệnh truy nã, thu hồi vật liệu nổ...

Để có đường giao thông vào 2 bản này, Công an tỉnh Sơn La đã báo cáo Bộ và đề xuất với đồng chí Phó Thủ tướng, Trưởng Ban Chỉ đạo Tây Bắc cần phải mở đường lớn. Mở đường vừa giúp địa phương phát triển kinh tế - xã hội, cũng phải có đường để khi cần triển khai lực lượng, phương tiện thì xe chuyên dụng chiến đấu mới vào được. Sau khi nghe chúng tôi báo cáo, Chính phủ đồng ý cấp cho tỉnh 76 tỷ đồng để làm đường.

Nhưng, có tiền rồi, đến lúc triển khai dự án cũng rất khó vì con đường này đi sát nhà các đối tượng. Chúng liên tục đe dọa nhà thầu khiến doanh nghiệp có thời gian phải dừng thi công. Sau đó, lực lượng Công an và Quân đội phải tổ chức bảo vệ công trường thì việc thi công mới hoàn thành.

Khi triển khai chuyên án, Công an tỉnh Sơn La đề xuất với Bộ cho phép Công an tỉnh được chủ động hơn trong việc xử lý các tình huống cụ thể, như việc được chủ động nổ súng trấn áp, tiêu diệt nếu đối tượng manh động chống đối. Bởi, trước đó, khi vây bắt, bao giờ anh em cũng phải kêu gọi đầu hàng, bắn chỉ thiên cảnh cáo, khi đối tượng chống trả thì mới nổ súng trấn áp. Trong những giai đoạn đầu của chuyên án, vì còn bị ràng buộc bởi quy định này nên đã xảy ra việc cán bộ hy sinh vì khi mình bắn chỉ thiên thì tội phạm đã bắn thẳng vào lực lượng vây bắt. Sau đó, Công an tỉnh Sơn La thay đổi cách đánh, chuyển từ phòng ngừa thụ động sang chủ động tấn công, từ đó mới giành được kết quả.

Trận mở màn Chuyên án 279-LL là đêm 17/6/2014. Phát hiện một toán 8 đối tượng có vũ trang, mang theo ba lô đựng ma túy đang di chuyển từ hướng biên giới vào nội địa, ban chuyên án triển khai 7 tổ chiến đấu với 67 cán bộ, chiến sĩ tại một hẻm núi thuộc bản Nà Sàng, xã Chiềng Xuân, huyện Vân Hồ. 4 giờ sáng ngày 18/6, nhóm đối tượng vào điểm phục kích. Ban chuyên án sử dụng loa cầm tay kêu gọi các đối tượng buông vũ khí đầu hàng, tuy nhiên chúng đã sử dụng súng quân dụng chống trả, các tổ chiến đấu đã bắn chỉ thiên và sử dụng quả nổ nghiệp vụ để áp đảo các đối tượng. Lợi dụng đêm tối, trời mưa, các đối tượng đã tháo chạy về phía biên giới và bỏ lại hiện trường 2 ba lô đựng 40 bánh heroin (trọng lượng 14,303 kg). Đến 7 giờ ngày 19/6 đã phát hiện, bắt giữ được 2 đối tượng.

Suốt 3 năm sau đó là rất nhiều trận đánh trong rừng ở khu vực biên giới. Cho tới giai đoạn 9 của chuyên án, lúc 11 giờ 30 phút, ngày 30/7/2017, tại khu vực bản Nà Sàng, xã Chiềng Xuân, ban chuyên án bắt 5 đối tượng; thu giữ tại chỗ 19.130 viên ma túy tổng hợp, 2 súng quân dụng, 32 viên đạn các loại, trong đó có 2 viên đạn đã lên nòng...

Sau 5 năm thực hiện với 9 giai đoạn, Chuyên án 279-LL đã tiêu diệt và bắt giữ 25 đối tượng, thu giữ hàng tạ heroin, hơn 35.000 viên ma túy tổng hợp, 19 khẩu súng các loại, 323 viên đạn, 5 hộp tiếp đạn. Đặc biệt, tháng 6/2018, với 2 chuyên án 18TN và 19TN, phá boongke, tiêu diệt 2 trùm ma túy đặc biệt nguy hiểm là Nguyễn Thanh Tuân (có 4 lệnh truy nã đặc biệt) và Nguyễn Văn Thuận (có 2 lệnh truy nã đặc biệt về ma túy) ở bản Tà Dê, xã Lóng Luông, Công an tỉnh Sơn La đã làm sạch địa bàn, trả lại cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Đại tá Trần Anh Tuấn cùng lực lượng tham gia Chuyên án 279-LL sau một vụ truy bắt đối tượng vận chuyển ma túy qua biên giới

- PV: Trực tiếp tham gia, chỉ huy hàng nghìn chuyên án lớn nhỏ, quyết định nào là khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của ông?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Trong cuộc đời công tác, tôi trải qua rất nhiều cung bậc cảm xúc khi đưa ra quyết định. Mình là người chỉ huy, mỗi mệnh lệnh phát ra đều liên quan đến sự thành bại của chuyên án. Thứ hai là liên quan trực tiếp đến sinh mạng của cán bộ, chiến sĩ và cả đối tượng. Do đó, mọi quyết định đều phải bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về chính trị, pháp luật, nghiệp vụ và cả đối ngoại. Vì mình đánh án ở Việt Nam nhưng đối tượng lại là công dân nước bạn, nếu không có sự thống nhất thì sẽ ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai bên.

Một yêu cầu nữa là phải bảo đảm tính nhân văn, nhân đạo của pháp luật. Như trong chuyên án 18TN, 19TN triệt phá boongke ma túy của Nguyễn Thanh Tuân và Nguyễn Văn Thuận ở bản Tà Dê, chúng tôi phải làm công tác chuẩn bị trong nhiều năm.

Thứ nhất là tuyên truyền, vận động nhân dân địa phương để tạo sự đồng thuận. Đến lần cuối cùng, tỷ lệ đồng thuận đạt 98% thì mới quyết định triển khai.

Thứ hai là viết thư kêu gọi đối tượng ra đầu thú. Chúng tôi gửi thư trực tiếp cho Nguyễn Thanh Tuân và Nguyễn Văn Thuận tới 6 lần, gửi cả cho gia đình. Cấp ủy, chính quyền địa phương cũng tham gia vận động nhưng các đối tượng đều không chấp hành.

Khi lực lượng bao vây, kêu gọi đầu hàng; thậm chí, chúng tôi còn đưa mẹ đẻ đối tượng đến dùng loa vận động từ 9 giờ sáng đến 3 giờ chiều, nhưng Tuân và Thuận cùng một số đối tượng vẫn cố thủ, bắn trả. Đến chiều, anh em trong ban chuyên án cũng lo nếu kéo dài đến khi trời tối thì lực lượng của mình sẽ gặp nguy hiểm. Khi đó, với tư cách trưởng ban chuyên án, tôi ra quyết định tiêu diệt đối tượng. Trong hoàn cảnh ấy, đó là quyết định đúng đắn nhất. Nhưng, thực sự, đó cũng là quyết định ám ảnh nhất trong cuộc đời làm nghề của tôi.

Tuy nhiên, từ Chuyên án 279-LL, chúng tôi đã tổng kết được nhiều kinh nghiệm đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên biên giới, góp phần vào lý luận nghiệp vụ chuyên ngành điều tra tội phạm ma túy của các trường Công an. Đặc biệt là qua thử thách thực tế đã đào tạo được nhiều cán bộ vừa có bản lĩnh, vừa giỏi nghiệp vụ. Vì thế, sau khi chuyên án này kết thúc, nhiều cán bộ, chiến sĩ được Nhà nước, Chính phủ, UBND tỉnh, Bộ Công an tặng thưởng nhiều Huân chương Chiến công các hạng, bằng khen; còn tôi và đồng chí Mai Hoàng, khi thực hiện chuyên án là Thượng tá, Trưởng Công an huyện Mộc Châu; hiện là Trung tướng, Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

- PV: Đối mặt với sự nguy hiểm này, công tác tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ và hậu phương gia đình được thực hiện như thế nào?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Đấu tranh với tội phạm ma túy là một cuộc chiến sinh tử. Gia đình, bố mẹ, vợ con của những cán bộ, chiến sĩ làm trong lực lượng này ai cũng lo lắng. Cán bộ, chiến sĩ đều nhận thức rất rõ nếu không có tinh thần trách nhiệm, không có quyết tâm cao và tinh thần tấn công tội phạm thì không thể vượt qua được.

Đại tá Trần Anh Tuấn, Trưởng ban chuyên án TN18, TN 19 trực tiếp chỉ huy tại hiện trường và hỏi cung đối tượng bị bắt

Tôi hay nói với anh em rằng, làm công tác phòng, chống ma túy luôn phải đối mặt với 2 loại đạn. Một là đạn chì, nếu các đồng chí không chủ động phòng ngừa thì nó sẽ bắn chết mình. Thứ hai là "đạn bọc đường", tội phạm có rất nhiều thủ đoạn để mua chuộc, lôi kéo; nếu mình không đủ bản lĩnh thì cũng sẽ "hy sinh".

Vì vậy, lãnh đạo chỉ huy ngoài làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ, phải quán triệt với anh em rằng trong quá trình công tác phải tuyệt đối giữ bí mật nghiệp vụ vì nếu để gia đình biết cụ thể mình đang làm gì thì càng lo lắng, càng ảnh hưởng đến tâm lý; có chính sách khen thưởng kịp thời với anh em có thành tích; làm tốt công tác hậu phương. Bên cạnh đó, phải có phương án bảo vệ an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và gia đình trong từng chuyên án cụ thể, chứ không phải để xảy ra việc rồi mới tìm cách phòng ngừa. Khi tôi làm Giám đốc, Công an tỉnh Sơn La đã đưa công tác bảo vệ cán bộ, chiến sĩ thành một chương trình tổng thể và thực hiện rất nghiêm túc.

- PV: Trong cuộc chiến với tội phạm ma túy, Công an tỉnh Sơn La đã có 2 đồng chí hy sinh, hàng chục cán bộ, chiến sĩ bị thương. Ông đã làm gì để chăm lo cho anh em và gia đình họ?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Thực sự, mỗi năm, cứ đến dịp 27/7, tôi lại nhớ về những năm tháng vô cùng khốc liệt của cuộc chiến chống tội phạm ma túy. Tôi nhớ về những người đồng chí, đồng đội chia ngọt sẻ bùi với mình để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; nhớ những người đồng đội đã hy sinh, bị thương khi làm nhiệm vụ. Từ năm 2006 cho tới khi tôi nghỉ hưu, Công an tỉnh Sơn La có 2 liệt sĩ là Đại úy Lường Phát Chiêm, cán bộ Phòng Cảnh sát cơ động và Trung úy Bùi Công Nguyên, cán bộ Công an huyện Mộc Châu; gần 30 đồng chí thương binh; 40 đồng chí bị phơi nhiễm HIV trong cuộc chiến với tội phạm ma túy. Đó là những mất mát rất lớn, nhưng trong một cuộc chiến cam go như vậy thì hy sinh là điều khó tránh khỏi.

Anh em hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại bố mẹ già, vợ trẻ, con thơ, vì thế tôi luôn xác định phải có trách nhiệm với gia đình các đồng chí. Khi còn công tác, hằng năm tôi đều đến thắp hương cho 2 đồng chí và đề nghị Đảng ủy, Ban Giám đốc phải làm hết trách nhiệm như xây nhà tình nghĩa, chăm lo đời sống gia đình các liệt sĩ, thương binh và tạo điều kiện giải quyết việc làm cho thân nhân. Sau khi đồng chí Chiêm và Nguyên hy sinh, tôi đã báo cáo Bộ Công an cho tuyển dụng vợ 2 đồng chí vào công tác tại Công an tỉnh. Tôi còn nhớ, con trai đồng chí Lường Phát Chiêm từng nói với chúng tôi: "Cháu xin các bác sau này cho cháu được theo nghề bố cháu!".

-

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Anh Tuấn và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Hoàng tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X, năm 2020

PV: Con trai ông hiện cũng công tác trong lực lượng Công an. Khi con quyết định vào ngành, ông dặn con điều gì?

- Đại tá Trần Anh Tuấn: Từ nhỏ, con tôi đã thấy công việc của bố và các bác, các chú. Vì thế, khi cháu thi đỗ trường Cảnh sát, tôi chỉ dặn con 4 điều.

Thứ nhất, phải thực hiện đúng trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân.

Thứ hai, phải tuyệt đối chấp hành sự phân công, điều động của tổ chức.

Thứ ba, phải chấp hành nghiêm kỷ luật, kỷ cương, điều lệnh và nội quy của ngành.

Thứ tư, phải giữ gìn truyền thống của gia đình.

Khi cháu đi làm, đơn vị đầu tiên là cảnh sát hình sự, giống như tôi ngày trước; đến nay đã luân chuyển qua 5 vị trí công tác khác nhau và dần trưởng thành. Tôi vẫn quan niệm nghề Công an thì học phải đi đôi với hành, để trưởng thành thì kinh nghiệm thực tiễn là rất quan trọng.