Tôm, cá mang về hàng tỷ USD cho Việt Nam

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), cả nước đã xuất khẩu hơn 1,135 tỷ USD giá trị thủy sản trong tháng 9, tăng gần 12% so với cùng kỳ năm ngoái, qua đó đưa kết quả 9 tháng lên hơn 9,1 tỷ USD, tăng hơn 11%.

Phía sau mức tăng 2 con số trong tháng 9 là sự khác biệt ngày càng rõ giữa các thị trường khi Trung Quốc - Hong Kong và ASEAN tăng mạnh còn khu vực Mỹ, EU và Nhật Bản cùng giảm.

Dù tháng 9 duy trì kim ngạch trên 1,1 tỷ USD và có tốc độ tăng cao hơn, giá trị xuất khẩu lại giảm nhẹ so với tháng 8. Kết quả này cho thấy ngành thủy sản vẫn giữ được lượng giao dịch lớn vào giai đoạn cuối năm, nhưng đà tăng chưa đồng đều. Một số ngành hàng tăng khá nhanh, trong khi các mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn nhất như tôm chỉ tăng gần 4%.

Tôm tăng chậm, cá tra và hải sản đóng góp nhiều hơn

Cụ thể, xuất khẩu tôm tháng 9 cả nước ước đạt 467 triệu USD, đưa tổng kim ngạch 9 tháng lên 3,75 tỷ USD, tăng 11%. Với tỷ trọng khoảng 41% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, diễn biến của ngành tôm tiếp tục ảnh hưởng lớn đến kết quả toàn ngành. Mức tăng thấp của tháng 9 cũng cho thấy dư địa mở rộng đơn hàng tôm đang chịu sức ép từ cạnh tranh nguồn cung và khả năng hấp thụ của thị trường.

Thông tin được công bố tại Global Shrimp Forum trong tháng 9 cho thấy nhập khẩu tôm Trung Quốc tăng nhanh hơn tiêu thụ, còn nhập khẩu tôm nguyên liệu EU suy giảm và phân hóa giữa các khu vực. Tại Mỹ, lượng bán tôm đông lạnh trong tháng 8 cũng giảm dù doanh thu tăng.

Những diễn biến này khiến tăng trưởng xuất khẩu tôm Việt Nam chưa thể được xem là tín hiệu phục hồi đồng loạt của nhu cầu thế giới.

Trong khi đó, cá tra có kết quả tích cực hơn trong tháng 9, mang về khoảng 214 triệu USD, tăng gần 19%, nâng kim ngạch xuất khẩu lũy kế tăng gần 11%, lên 1,74 tỷ USD.

VASEP cho biết nguồn cung một số cá thịt trắng khai thác thắt chặt tạo thêm cơ hội cho cá tra Việt Nam. Tại Nhật Bản, việc Kyokuyo tiếp tục giới thiệu cá tra qua kênh phân phối chuyên nghiệp là tín hiệu đáng chú ý dù thị trường này còn nhỏ. Lợi thế giá và nguồn cung ổn định đang giúp sản phẩm này được quan tâm nhiều hơn.

Xuất khẩu cá ngừ cũng đạt khoảng 82 triệu USD trong tháng 9, tăng 13%, nâng kim ngạch 9 tháng lên 716 triệu USD, tăng gần 4%. Mức tăng theo tháng khá hơn kết quả lũy kế, nhưng triển vọng còn phụ thuộc điều kiện nhập khẩu tại Mỹ và chứng từ khai thác tại EU. Sức bán cá ngừ đóng hộp tại Mỹ cải thiện là yếu tố hỗ trợ nhu cầu, song chưa thể chuyển ngay thành mức tăng tương ứng của đơn hàng từ Việt Nam.

Các nhóm hải sản khác cũng đóng góp đáng kể vào kết quả chung, như cá các loại đạt 1,741 tỷ USD sau 9 tháng, tăng 12%; mực, bạch tuộc đạt 606 triệu USD, tăng 15%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 354 triệu USD, tăng 32%...

Xuất khẩu thủy sản cả năm có thể đạt 12 tỷ USD

Trong nhóm thị trường tiêu thụ thủy sản của Việt Nam, Trung Quốc - Hong Kong là thị trường nổi bật nhất, với kim ngạch tháng 9 khoảng 315 triệu USD, tăng 40%. Lũy kế 9 tháng, thị trường này đã nhập 2,3 tỷ USD hàng thủy sản của Việt Nam, tăng 33%, chiếm khoảng 1/4 kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Tính từ số liệu hiện có, phần tăng thêm của thị trường này đóng góp khoảng 62% mức tăng kim ngạch toàn ngành so với cùng kỳ.

Dù vậy, VASEP lưu ý sức mua Trung Quốc cần được nhìn cùng nguồn cung nội địa và hàng nhập khẩu cạnh tranh. Việc nước này mở lại khai thác tại Hoàng Hải - Bột Hải từ đầu tháng 9 bổ sung hải sản trong nước, còn một số cơ sở tôm Ecuador được khôi phục quyền xuất khẩu làm tăng lựa chọn cho người mua. Tăng trưởng cao của Việt Nam vì thế có thể đi cùng sức ép về giá.

Thị trường ASEAN cũng nhập gần 84 triệu USD (+45%) thủy sản của Việt Nam trong tháng 9, lũy kế đạt 620 triệu USD (+21%). Thị trường Hàn Quốc cũng tăng hơn 16% trong tháng, đưa kết quả 9 tháng lên 652 triệu USD (+6%). Các thị trường khác tăng hơn 17% sau 9 tháng, những kết quả này giúp ngành duy trì tăng trưởng khi các thị trường truyền thống gặp khó.

Trong tháng 9, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Mỹ giảm hơn 3%, còn 176 triệu USD; khiến số tổng 9 tháng chỉ tăng chưa đến 1%, đạt 1,43 tỷ USD. Trong đó, chi phí thuế bổ sung và yêu cầu MMPA, COA tiếp tục ảnh hưởng giao dịch. Nhu cầu bán lẻ cũng phân hóa khi thủy sản đóng hộp tăng lượng bán còn hàng tươi và đông lạnh tăng doanh thu chủ yếu nhờ giá.

Thị trường EU, Nhật Bản cũng giảm nhập thủy sản Việt Nam trong tháng 9. Lũy kế 9 tháng, 2 thị trường này tiêu thụ lần lượt 843 triệu USD (-3%) và 1,25 tỷ USD (+1%) thủy sản từ Việt Nam.

Đà suy giảm đồng thời ở 2 thị trường này cho thấy tín hiệu tích cực của cá tra hoặc sản phẩm chế biến chưa đủ kéo tăng trưởng toàn bộ nhóm hàng.

Theo VASEP, sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, xuất khẩu thủy sản quý IV dự kiến giảm nhịp. Nhiều đơn hàng phục vụ tiêu dùng cuối năm đã được nhập khẩu và giao hàng sớm, nên nhu cầu mua bổ sung khó duy trì mức cao của những tháng vừa qua. Với kết quả 9 tháng ước đạt 9,103 tỷ USD, xuất khẩu thủy sản cả năm có thể đạt khoảng 12 tỷ USD.

Theo Hiệp hội, thị trường Trung Quốc - Hong Kong và ASEAN tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu cho ngành, nhưng khó bù đắp hoàn toàn sự chững lại tại Mỹ, EU và Nhật Bản. Kết quả quý IV nhiều khả năng thấp hơn quý III. Xuất khẩu cả năm vẫn có thể vượt năm trước, song mức tăng sẽ thu hẹp đáng kể so với tốc độ 2 con số của 9 tháng đầu năm.