Máy bay C919 của Trung Quốc gặp khó trong cuộc đua với Boeing, Airbus

Máy bay C919 của Trung Quốc gặp khó trong cuộc đua với Boeing, Airbus.

Dòng máy bay chở khách C919 do Tập đoàn Máy bay thương mại Trung Quốc (Comac) phát triển đang đối mặt với nguy cơ chậm giao hàng. Những hạn chế trong việc tiếp cận linh kiện từ Mỹ, cùng khó khăn trong quá trình mở rộng sản xuất, đặt ra thách thức đối với tham vọng cạnh tranh của Trung Quốc trên thị trường hàng không dân dụng toàn cầu.

Hơn 1.000 đơn đặt hàng nhưng sản lượng vẫn thấp

Theo thông tin được báo South China Morning Post dẫn lại từ một báo cáo của Mỹ, quá trình sản xuất máy bay Comac C919 đang gặp trở ngại, làm gia tăng nguy cơ chậm bàn giao cho các hãng hàng không.

Bộ Thương mại Mỹ đã trì hoãn việc cấp giấy phép xuất khẩu linh kiện máy bay dân dụng sang Trung Quốc trong những tuần gần đây. Động thái này được cho là nhằm tăng lợi thế đàm phán của Washington với Bắc Kinh, đồng thời hạn chế khả năng tích trữ các bộ phận quan trọng phục vụ sản xuất của Comac.

Máy bay chở khách C919 do Tập đoàn Máy bay thương mại Trung Quốc phát triển. C919 là dòng máy bay chở khách thân hẹp do Trung Quốc phát triển nhằm cạnh tranh trong phân khúc mà Boeing 737 và Airbus A320 đang chiếm ưu thế. Đây cũng là một trong những dự án công nghiệp hàng không trọng điểm, thể hiện tham vọng xây dựng năng lực sản xuất máy bay thương mại của Bắc Kinh.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa số lượng đơn đặt hàng và năng lực sản xuất thực tế đang trở thành thách thức đối với Comac.

Theo số liệu được South China Morning Post dẫn lại, C919 đã nhận hơn 1.000 đơn đặt hàng từ các hãng hàng không Trung Quốc. Mặc dù vậy, trong năm 2025, Comac chỉ bàn giao 15 chiếc, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 75 chiếc.

Bước sang quý I/2026, hãng tiếp tục ghi nhận tiến độ giao hàng chậm, với chỉ 3 máy bay được bàn giao. Diễn biến này cho thấy Comac vẫn gặp khó khăn trong việc mở rộng quy mô sản xuất để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Sự chênh lệch giữa số đơn đặt hàng và số máy bay thực tế được bàn giao cũng đặt ra câu hỏi về khả năng thực hiện các cam kết thương mại của nhà sản xuất Trung Quốc.

Đối với các hãng hàng không, việc chậm nhận máy bay có thể ảnh hưởng đến kế hoạch bổ sung đội bay, mở đường bay mới và phân bổ nguồn lực khai thác. Trong khi đó, nhà sản xuất phải cân đối giữa yêu cầu tăng sản lượng, bảo đảm chất lượng và duy trì chuỗi cung ứng ổn định.

Khả năng mở rộng sản xuất và duy trì chuỗi cung ứng là những thách thức đối với ngành chế tạo máy bay thương mại Trung Quốc. Ảnh minh họa.

Hạn chế xuất khẩu từ Mỹ có phải nguyên nhân chính?

Việc Mỹ siết hoạt động cấp phép xuất khẩu linh kiện hàng không làm gia tăng sức ép đối với Comac. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chưa thể quy toàn bộ nguyên nhân chậm giao hàng cho những biện pháp này.

Ông Richard Aboulafia, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn hàng không AeroDynamic Advisory của Mỹ, nhận định rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung chỉ mới trở thành vấn đề trong vài tuần gần đây.

Trong khi đó, hoạt động giao hàng C919 gần như đình trệ trong khoảng 6 tháng qua. Vì vậy, chuyên gia này cho rằng những khó khăn nội bộ của Comac có thể đóng vai trò quan trọng đối với tiến độ sản xuất.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra rằng những hạn chế xuất khẩu trước đây của Mỹ, cùng việc Comac ưu tiên chất lượng hơn tốc độ, có thể là những yếu tố góp phần khiến sản lượng thấp hơn kế hoạch.

Trong năm 2025, Washington từng áp dụng các biện pháp hạn chế tạm thời đối với hoạt động xuất khẩu phụ tùng máy bay sang Trung Quốc và kéo dài thời gian phê duyệt giấy phép xuất khẩu.

Động cơ và các bộ phận kỹ thuật là những thành phần quan trọng trong chuỗi cung ứng máy bay thương mại.Một yếu tố khác liên quan đến nguồn cung động cơ. Nhà phân tích hàng không độc lập Lý Hàn Minh cho rằng GE Aerospace, doanh nghiệp hàng không vũ trụ của Mỹ, có thể không mặn mà với việc cung cấp động cơ cho Trung Quốc.

Theo phân tích của ông, GE Aerospace có khả năng bán sản phẩm cho Airbus và Boeing với giá cao hơn, đồng thời tránh được những thủ tục hành chính phức tạp liên quan đến hoạt động xuất khẩu sang Trung Quốc.

Đây là nhận định của chuyên gia, chưa phải thông tin được GE Aerospace xác nhận. Tại thời điểm các thông tin trên được công bố, cả Comac và GE Aerospace đều chưa đưa ra phản hồi.

Vấn đề đặt ra là việc sản xuất máy bay thương mại đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều nhà cung cấp trong chuỗi giá trị. Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với những bộ phận quan trọng cũng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch lắp ráp và bàn giao sản phẩm.

Động cơ và các bộ phận kỹ thuật là những thành phần quan trọng trong chuỗi cung ứng máy bay thương mại.

Thách thức đối với tham vọng cạnh tranh của Trung Quốc

Những khó khăn của C919 cho thấy việc phát triển thành công một dòng máy bay thương mại mới chỉ là một phần trong quá trình xây dựng ngành công nghiệp hàng không.

Để cạnh tranh với Boeing và Airbus, Comac cần chứng minh khả năng duy trì sản lượng ổn định, kiểm soát chất lượng và bảo đảm hoạt động cung ứng linh kiện trong thời gian dài.

Khả năng mở rộng sản xuất và duy trì chuỗi cung ứng là những thách thức đối với ngành chế tạo máy bay thương mại Trung Quốc. Việc phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài đối với những bộ phận quan trọng khiến Comac dễ chịu tác động từ thay đổi chính sách thương mại và các biện pháp kiểm soát xuất khẩu.

Tuy nhiên, thay thế linh kiện nhập khẩu bằng sản phẩm trong nước cũng không phải nhiệm vụ có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Ngành hàng không đòi hỏi những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ tin cậy, khả năng tương thích giữa các hệ thống và an toàn khai thác.

Bên cạnh đó, các nhà sản xuất máy bay phải xây dựng mạng lưới bảo dưỡng, cung cấp phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật để đáp ứng nhu cầu vận hành của các hãng hàng không.

Nếu Comac không sớm cải thiện năng lực sản xuất, khoảng cách giữa lượng đơn đặt hàng và số máy bay bàn giao có thể tiếp tục gia tăng, gây sức ép đối với kế hoạch mở rộng thị trường của hãng.

Ở góc độ rộng hơn, những trở ngại của C919 phản ánh mối liên hệ giữa năng lực công nghệ, chuỗi cung ứng quốc tế và chính sách thương mại trong ngành công nghiệp hàng không.

Dù Trung Quốc đã phát triển được dòng máy bay thương mại riêng, khả năng chuyển từ sản xuất quy mô hạn chế sang sản xuất hàng loạt vẫn là một bài toán cần giải quyết.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nhà sản xuất máy bay ngày càng phụ thuộc vào khả năng đáp ứng đơn hàng, tiến độ giao C919 sẽ là một trong những thước đo quan trọng đối với năng lực công nghiệp hàng không Trung Quốc.