Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm:Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý

Ngày 26.10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.

Đánh giá hai dự luật liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng yêu cầu đặt ra là phải phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm, tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân và tổ chức. Các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ được lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân.

Cải cách phải giảm phiền hà nhưng vẫn phải nâng cao khả năng kiểm soát an toàn

Cho ý kiến với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng tình với hướng cắt giảm thủ tục.

Những nội dung đã được thực hiện theo nghị quyết của Chính phủ cần được đánh giá để hoàn thiện. Cải cách phải giảm phiền hà nhưng vẫn phải nâng cao khả năng kiểm soát an toàn. Hai yêu cầu này phải đi liền với nhau, không thể buông lỏng, coi nhẹ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại phiên thảo luận

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc giảm thủ tục về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải đi cùng với khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông. Bãi bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ phải gắn với việc kiểm tra, bảo đảm các điều kiện vẫn phải tuân thủ. Đây là loại hàng hóa đặc biệt, đặc thù, việc sử dụng sai đối tượng, sai mục đích có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng.

Phải kiểm soát nguồn gốc, người được mua, số lượng mua bán và việc xử lý khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động. Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý.

"Nếu không biết nguồn gốc, không kiểm soát được quá trình lưu thông mà vũ khí, phương tiện vẫn xuất hiện thì rất nguy hiểm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói.

Việc cắt giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí phải đi cùng với cơ chế xác minh. Nếu không yêu cầu nộp văn bản đồng ý của cấp có thẩm quyền thì phải có khả năng đối chiếu những thông tin đó. Cơ quan nhà nước phải chủ động khai thác dữ liệu đã có, không yêu cầu tổ chức cung cấp lại thông tin và chịu trách nhiệm về kết quả xác minh. Cần nâng cao năng lực quản lý, lưu trữ dữ liệu của các cơ quan nhà nước.

Trước đây, khi thiếu dữ liệu, chúng ta thường yêu cầu người dân hoặc cơ quan liên quan khai báo lại. Cách tiếp cận phải thay đổi: Người dân đã khai báo thì cơ quan nhà nước phải lưu trữ, quản lý thông tin đó. Giấy tờ đã được xác nhận, cấp rồi thì không thể đến đâu cũng phải khai báo, photocopy, công chứng, xác nhận lại.

Các cơ quan nhà nước phải liên thông, kiểm soát được dữ liệu, vừa giảm phiền hà cho người dân, vừa giảm thủ tục cho các cơ quan, việc trao đổi giúp tiết kiệm thời gian và chi phí. Việc rút ngắn thời hạn, phân cấp thẩm quyền thu hồi phải bảo đảm năng lực tiếp nhận, bảo quản và xử lý an toàn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc chuyển sang hậu kiểm về phòng cháy, chữa cháy phải bảo đảm ngăn ngừa nguy cơ trước khi xảy ra cháy

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh việc chuyển sang hậu kiểm về phòng cháy, chữa cháy phải bảo đảm ngăn ngừa nguy cơ trước khi xảy ra cháy.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng. Thiết kế được thẩm định đúng chưa có nghĩa là công trình đã được thi công đúng và vận hành an toàn.

Phải làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công, giám sát trong việc xác nhận chất lượng thực tế; xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu. Những hành vi này đã xảy ra và nếu tiếp diễn sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cải cách hành chính càng đòi hỏi các khâu phải được thực hiện nghiêm túc ngay từ đầu. Nếu tất cả các khâu đều được thực hiện nghiêm túc thì có thể giảm thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên mà vẫn bảo đảm an toàn.

An toàn phải được bảo đảm trong suốt quá trình sử dụng, bảo hành, bảo quản, sửa chữa, cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi công năng. Mỗi khi có sự can thiệp vào công trình, phải đặc biệt coi trọng yêu cầu an toàn, không để xảy ra tình trạng tùy tiện trong quá trình thực hiện.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, thi công giám sát trong xác nhận chất lượng thực tế, xử lý nghiêm những việc làm sai. Người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy và cũng không thể phải gánh chịu hậu quả do sai phạm của chủ đầu tư.

Khi có vi phạm, phải khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và làm rõ việc giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.

“Báo cáo giải trình cho biết đã có quy định về cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, nhưng cần làm rõ ai tiếp nhận, ai đánh giá nguy cơ và ai có thẩm quyền quyết định kiểm tra. Công trình có nguy cơ cao, đông người phải được giám sát kịp thời; cơ sở chấp hành tốt cần được giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện chữa cháy, cứu nạn cũng phải đi cùng với kiểm soát chất lượng, truy xuất và thu hồi sản phẩm không an toàn. Việc thừa nhận kết quả đánh giá phải có căn cứ và có thể kiểm chứng. Thiết bị dùng để cứu người phải hoạt động tin cậy khi cần sử dụng.

Nếu không được kiểm tra, đánh giá thường xuyên, phương tiện, trang bị có thể đầy đủ nhưng không hoạt động được hoặc không đáp ứng điều kiện vận hành. Vì vậy, cùng với việc bỏ thủ tục, phải có cơ chế kiểm tra phù hợp.

Chỉ rõ việc tháo gỡ vướng mắc phải gắn với các giải pháp bảo đảm an toàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đối với các cơ sở cũ chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, cần phân loại, hướng dẫn giải pháp kỹ thuật khả thi.

Với cơ sở có thể khắc phục, phải chỉ rõ việc cần làm, thời hạn và căn cứ xác nhận kết quả. Trường hợp có nguy hiểm trực tiếp phải được xử lý kịp thời, không để người dân, doanh nghiệp chờ đợi kéo dài, nhưng cũng không hợp thức hóa tình trạng không an toàn của các cơ sở, công trình.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cần bảo đảm sự đồng bộ giữa pháp luật về xây dựng, chất lượng sản phẩm, Luật Thủ đô và pháp luật về phát triển đô thị. Khi bỏ yêu cầu về giấy tờ, phải sửa đổi căn cứ xử lý tương ứng nhưng vẫn phải giữ cơ chế xử lý công trình không an toàn. Quy định chuyển tiếp cần kế thừa kết quả đã được giải quyết, tránh yêu cầu doanh nghiệp thực hiện lại nhiều lần.

Bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân trong phạm vi bảo vệ công trình

Đối với dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ không chỉ bản thân công trình mà cả hoạt động thiết yếu mà công trình thực hiện. Hệ thống điện, dữ liệu, giao thông khi bị tê liệt có thể ảnh hưởng đến nhiều ngành, địa phương và đời sống người dân.

Nhấn mạnh 4 nội dung, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, trước hết, cần xác định đúng công trình cần bảo vệ, mức độ bảo vệ và trách nhiệm đề xuất.

Việc đưa công trình vào danh mục phải căn cứ vào vai trò đối với an ninh quốc gia, mức độ thiết yếu và hậu quả nếu công trình ngừng hoạt động; đồng thời tính đến sự phụ thuộc giữa các hệ thống, khả năng thay thế và thời gian khôi phục.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, phân loại phải gắn với yêu cầu bảo vệ, nguồn lực tương xứng. Mở rộng thiếu căn cứ sẽ phân tán nguồn lực, bỏ sót sẽ dẫn tới sơ hở về an ninh, an toàn. Cần thống nhất tiêu chí, xác định rõ cơ quan rà soát, thời hạn đề xuất và trách nhiệm cập nhật danh mục.

Phiên thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội)

Thứ hai, bảo vệ công trình phải gắn với khả năng vận hành liên tục và khôi phục khi xảy ra sự cố. Trong điều kiện số hóa, công trình dù nguyên vẹn về vật chất vẫn có thể ngừng hoạt động nếu hệ thống điều khiển bị can thiệp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình với việc bổ sung yêu cầu phòng, chống tấn công mạng, đồng thời đề nghị bảo vệ đồng bộ công trình, dữ liệu và hệ thống điều khiển; tính toán yêu cầu an ninh từ khâu lựa chọn địa điểm, thiết kế, công nghệ đến vận hành, sửa chữa.

Phương án bảo vệ cần có cơ chế dự phòng, ứng cứu, khôi phục và diễn tập thực chất. Với công trình liên quan đến nhiều địa phương, phải xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm từng địa bàn và cơ chế chỉ huy. Lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt, đơn vị quản lý, vận hành chịu trách nhiệm về an toàn công trình, tránh chồng chéo trách nhiệm.

Thứ ba, phải xử lý khẩn trương các tình huống cấp thiết nhưng bảo đảm kiểm soát quyền lực. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, luật cần quy định rõ điều kiện áp dụng biện pháp bảo vệ, người có thẩm quyền quyết định, phạm vi, thời hạn và cơ chế giám sát. 

Cần cân nhắc kỹ việc cho phép áp dụng các biện pháp bảo vệ chưa được pháp luật quy định. Những biện pháp hạn chế quyền con người, quyền công dân phải có căn cứ luật định, bảo đảm tính cần thiết, tương xứng; đồng thời phải giải trình và chấm dứt khi không còn căn cứ. Quy định về thẩm quyền cần thống nhất, tránh tình trạng kiểm soát thiếu căn cứ hoặc không đồng đều.

Thứ tư, phải bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân trong phạm vi bảo vệ công trình. Hành lang bảo vệ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhà ở, đất đai, sinh kế. Phạm vi và mức hạn chế phải có căn cứ, phù hợp với đặc điểm công trình. Người dân cần được biết ranh giới, những hoạt động được phép và cơ quan giải quyết vướng mắc, trừ những thông tin thuộc bí mật nhà nước.