Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Huy động người tài bằng những cách linh hoạt, có việc lớn tìm người giỏi nhất để giao

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về phát huy sức mạnh tổng hợp của đội ngũ cán bộ các viện hàn lâm, viện nghiên cứu trong tham mưu chiến lược. Ảnh: TTXVN

Sáng 1/10, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về phát huy sức mạnh tổng hợp của đội ngũ cán bộ các viện hàn lâm, viện nghiên cứu trong tham mưu chiến lược.

Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ghi nhận thời gian qua Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và hai Viện hàn lâm đã tích cực tham gia chuẩn bị nhiều chủ trương, đề án quan trọng, với sự đóng góp của đội ngũ cán bộ, các viện nghiên cứu, trường đại học và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, khối lượng báo cáo hay số lượng đề án chưa phải thước đo đầy đủ của chất lượng tham mưu. Điều quan trọng là nghiên cứu có giúp nhìn thấy sớm vấn đề, hiểu đúng nguyên nhân, lựa chọn được chính sách và tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn hay không.

TỔ CHỨC LỰC LƯỢNG THEO VẤN ĐỀ CHIẾN LƯỢC

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tiềm lực nghiên cứu của đất nước rất lớn nhưng chưa được tổ chức thành sức mạnh chung. Hai Viện hàn lâm, các viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp cùng chuyên gia trong và ngoài nước đều có thế mạnh riêng. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương có vai trò kết nối các nguồn lực này với yêu cầu tham mưu của Trung ương.

Điều cần làm là xác định đúng vấn đề, huy động đúng người từ sớm và đưa kết quả nghiên cứu vào quyết sách đúng thời điểm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương. Ảnh: TTXVN

Thực tế hiện còn nhiều “điểm nghẽn” trong quá trình từ đặt hàng đến sử dụng kết quả nghiên cứu, như câu hỏi nghiên cứu chưa rõ, đặt hàng muộn, đề tài còn dàn trải, trùng lặp, quy trình kéo dài; phối hợp giữa khoa học xã hội với khoa học tự nhiên, công nghệ chưa thành nền nếp; nhiều báo cáo chưa chuyển được kết quả nghiên cứu thành dự báo, phương án và kiến nghị cụ thể.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác định mục tiêu là xây dựng năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đủ mạnh cho Trung ương.

Theo đó, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chịu trách nhiệm xác định vấn đề, đặt yêu cầu nghiên cứu, tích hợp luận cứ và xây dựng phương án tham mưu. Hai Viện hàn lâm là những trụ cột tri thức khoa học, có trách nhiệm nghiên cứu sâu, cung cấp dữ liệu, dự báo, phản biện và chủ động cảnh báo những vấn đề mới, không chờ đặt hàng.

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ phát huy thế mạnh về khoa học tự nhiên, công nghệ; Viện Hàn lâm Khoa học xã hội phát huy thế mạnh về thể chế, mô hình phát triển, văn hóa và con người. Những bài toán lớn cần có sự tham gia của cả hai viện ngay từ đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phân định rõ trách nhiệm, tránh trùng lặp, đồng thời xây dựng năng lực tham mưu chiến lược tại cả Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các cơ quan nghiên cứu.

Một vấn đề lớn của đất nước không thể bị chia cắt theo ranh giới cơ quan hay ngành khoa học. Tùy từng nhiệm vụ, cần tập hợp các nhóm mạnh từ hai Viện hàn lâm, viện thuộc bộ, ngành, trường đại học, doanh nghiệp và chuyên gia đầu ngành; xác định rõ người chủ trì, trách nhiệm phối hợp và sản phẩm cần đạt.

Việc đặt hàng phải rõ ràng nhưng tôn trọng độc lập khoa học. Trung ương và Ban Chính sách, chiến lược Trung ương xác định câu hỏi cần trả lời, thời hạn và yêu cầu đối với sản phẩm nhưng không định trước kết luận.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc. Ảnh: TTXVN

Với các đề án lớn, nhà khoa học cần tham gia ngay từ quá trình xây dựng đề cương. Đối với những vấn đề còn nhiều cách nhìn, có thể giao các nhóm nghiên cứu song song, tổ chức phản biện độc lập và ghi nhận đầy đủ các ý kiến khác nhau.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu huy động người tài bằng những cách linh hoạt, “có việc lớn thì tìm người giỏi nhất để giao”, không bó hẹp trong biên chế; sử dụng các nhóm nghiên cứu liên ngành, nhóm phản ứng nhanh, chuyên gia kiêm nhiệm và cơ chế biệt phái có thời hạn.

Cùng với đó, cần tăng cường kết nối chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế bằng những nhiệm vụ cụ thể; mạnh dạn giao việc, trao quyền và hỗ trợ ban đầu cho các nhà khoa học trẻ.

HUY ĐỘNG NGƯỜI TÀI, XÂY DỰNG NĂNG LỰC DỰ BÁO VÀ PHẢN ỨNG NHANH

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuẩn bị đồng thời năng lực nghiên cứu nền và khả năng phản ứng nhanh; nghiên cứu các xu thế trong 10-20 năm, nhưng cũng phải đủ khả năng huy động chuyên gia kịp thời trước những biến động mới.

Muốn vậy, cần có sẵn dữ liệu, mô hình, mạng lưới chuyên gia và công cụ phân tích. Hai Viện hàn lâm cần rà soát, mở rộng sử dụng chung hạ tầng nghiên cứu; xây dựng cơ chế để Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các nhóm nghiên cứu tiếp cận dữ liệu theo phân quyền, bảo đảm các quy định về bảo mật.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc. Ảnh: TTXVN

Đối với trí tuệ nhân tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đây là công cụ hỗ trợ, còn con người phải chịu trách nhiệm về nhận định và kiến nghị.

Hoạt động nghiên cứu cần được đánh giá bằng khả năng phát hiện sớm vấn đề, đưa ra luận cứ mới, dự báo sát và giúp lựa chọn phương án tốt hơn. Mỗi sản phẩm phải làm rõ vấn đề cần quyết định, các phương án, lợi ích, chi phí, rủi ro, điều kiện thực hiện và những yếu tố còn chưa chắc chắn.

Ban Chính sách, chiến lược Trung ương phải phản hồi kết quả nghiên cứu được sử dụng đến đâu và theo dõi giá trị thực tế sau quyết sách. Những đóng góp thực chất cần được ghi nhận trong phân bổ kinh phí, đánh giá, bổ nhiệm và khen thưởng cán bộ.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, mỗi nhiệm vụ cuối cùng phải trả lời được ba vấn đề: giải quyết vấn đề thực tiễn gì, đóng góp gì cho nhận thức và đem lại giá trị gì cho đất nước.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì, cùng hai Viện hàn lâm xây dựng Quy chế phối hợp để báo cáo Ban Bí thư, làm rõ cách thức đặt hàng và bảo đảm nguồn lực nghiên cứu.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc. Ảnh: TTXVN

Đồng thời, xây dựng Đề án nâng cao năng lực tham mưu chiến lược của Ban; có cơ chế tiếp nhận, luân chuyển, biệt phái người giỏi từ các viện, trường đại học; duy trì mạng lưới chuyên gia thường xuyên và hệ thống dữ liệu phục vụ tham mưu.

Văn phòng Trung ương Đảng được giao báo cáo Bộ Chính trị xem xét các đề án nâng cao năng lực của hai Viện hàn lâm, đồng thời phối hợp đề xuất cơ chế sử dụng, thù lao và đãi ngộ chuyên gia áp dụng thống nhất cho các cơ quan tham mưu chiến lược của Trung ương.

Đảng ủy Chính phủ phối hợp xử lý đồng bộ những vướng mắc về hạ tầng nghiên cứu dùng chung, nhân lực khoa học, dữ liệu, cơ chế tài chính và phương thức đánh giá các tổ chức nghiên cứu.

Hai Viện hàn lâm phối hợp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương hằng năm trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư báo cáo về các vấn đề chiến lược mới, kể cả những vấn đề chưa có trong chương trình công tác; kịp thời chỉ ra các xu thế có thể làm thay đổi triển vọng phát triển đất nước và những vấn đề cần sớm có quyết sách.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, chất lượng của một quyết sách phụ thuộc rất lớn vào việc nhìn thấy vấn đề sớm đến đâu, hiểu rõ các lựa chọn đến mức nào và lường trước được những hệ quả gì.

Việc quan trọng trong thời gian tới là hình thành năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong nhiều năm; tổ chức tốt trí tuệ Việt Nam phục vụ quyết sách, qua đó nâng cao năng lực lãnh đạo và năng lực phát triển của đất nước.