Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng và những cống hiến to lớn đối với sự nghiệp cách mạng

Cuộc đời, sự nghiệp cách mạng vẻ vang và những cống hiến hết sức to lớn của Tổng Bí thư Trần Phú là di sản quý báu, dệt kết nên pho sử vàng vinh quang của Đảng.

Đồng chí Trần Phú, Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngày 19/4/1931, đồng chí Trần Phú bị địch bắt tại Sài Gòn và qua đời trong tù ngày 6/9/1931. Trước khi mất, đồng chí Trần Phú dặn lại các đồng chí của mình: "Hãy giữ vững chí khí chiến đấu". Câu nói đó của người Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng mới 27 tuổi đời đã trở thành một vũ khí mà mỗi người Việt Nam yêu nước mang theo để xông vào quân thù, vượt qua những khó khăn trên con đường cách mạng. Ảnh: Tư liệu TTXVN

Chiến sĩ cộng sản kiên trung, mẫn tiệp, trí tuệ

Đồng chí Trần Phú, sinh ngày 1/5/1904 tại thôn An Thổ, xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên (nay là xã Tuy An Bắc, tỉnh Đắk Lắk); quê gốc tại xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh (nay là xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh); trong một gia đình nhà nho yêu nước.

Trong thời gian học tập ở Trường Quốc học Huế, người thanh niên Trần Phú đã kết thân với nhiều bạn bè đồng hương, có cùng chí hướng như Hà Huy Tập, Hà Huy Lương, Trần Văn Tăng, Ngô Đức Diễn... Họ lập ra nhóm “Thanh niên tu tiến hội” để cùng nhau đọc sách, trao đổi giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Năm 1922, sau khi tốt nghiệp Trường Quốc học Huế, đồng chí chọn nghề dạy học tại

Trường tiểu học Cao Xuân Dục (Nghệ An). Với tất cả nhiệt huyết của mình, đồng chí Trần Phú đã truyền cho học sinh lòng yêu nước, niềm tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất của quê hương và dân tộc.

Sau đó, trước ảnh hưởng của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ngày càng lớn, đồng chí quyết định ngừng việc dạy học để chuyên tâm tham gia cách mạng.

Theo đó, cuối năm 1926, đồng chí được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) bắt liên lạc với Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên. Tại đây, đồng chí đã gặp Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và tham gia lớp huấn luyện cán bộ do Người trực tiếp giảng dạy. Được trang bị những kiến thức cơ bản về cách mạng vô sản, về lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin để từ một thanh niên có tư tưởng cách mạng yêu nước, đồng chí đã chuyển sang lập trường cách mạng vô sản.

Tháng 1/1927, đồng chí Trần Phú được cử đi học tại Trường Đại học Phương Đông (Liên Xô). Sau khi tốt nghiệp, tháng 11/1929, đồng chí được phân công nhiệm vụ về nước hoạt động với cương vị cán bộ chủ chốt của Đảng, chịu trách nhiệm trực tiếp dự thảo Bản Luận cương chính trị của Đảng.

Người khởi thảo Luận cương chính trị của Đảng

Từ cuối năm 1929, sau khi về nước hoạt động, cùng với các đồng chí trong Ban Chấp ủy lâm thời của Đảng, đồng chí đã trực tiếp sống cuộc đời người thợ để thâm nhập, nghiên cứu, khảo sát thực tế phong trào cách mạng của công nhân, nông dân và các chi bộ cộng sản ở nhà máy, hầm mỏ tại Hà Nội, Nam Định, Hải Phòng, Hòn Gai, Thái Bình. Sau khi khảo sát tình hình thực tế và trao đổi với các đồng chí trong Ban Chấp ủy, đồng chí đã khởi thảo văn kiện Luận cương chính trị của Đảng ngay trong tầng hầm ngôi nhà số 90 phố Thợ Nhuộm, Hà Nội.

Nội dung chủ yếu của Luận cương chính trị là những vấn đề cơ bản về chiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam. Trong đó, mục tiêu đi tới chủ nghĩa cộng sản được nêu rõ sau khi hoàn thành cách mạng tư sản dân quyền. Luận cương chính trị cũng chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa cuộc đấu tranh chống phong kiến và chống đế quốc, giữa hai mục tiêu - dân chủ "thổ địa cách mạng" và dân tộc "Đông Dương hoàn toàn độc lập" để đi lên chủ nghĩa xã hội. Những luận điểm đó đã khẳng định tính đúng đắn ngay từ đầu trong đường lối cách mạng của Đảng - đó là nhân tố quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Tháng 10/1930, tại Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp tại Hương Cảng (Trung Quốc), đồng chí Trần Phú đã trình bày bản dự thảo Luận cương chính trị của Đảng và đã được Hội nghị nhất trí thông qua. Tại Hội nghị, với việc bầu ra Ban Chấp hành Trung ương chính thức, Đảng lần đầu tiên được kiện toàn về mặt tổ chức. Đồng chí Trần Phú được bầu làm Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng. Thành công của Hội nghị đã đánh dấu sự trưởng thành về nhiều mặt của Đảng với uy tín và sức hút mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng Đông Dương phát triển nhanh chóng.

Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng

Bức tượng đúc bằng đồng (tại Khu di tích Tổng Bí thư Trần Phú ở Hà Tĩnh) khắc họa hình ảnh đồng chí Trần Phú soạn thảo Luận cương chính trị. Ảnh: Hoàng Ngà/TTXVN

Trên cương vị Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng, đồng chí Trần Phú đã có những đóng góp to lớn trong việc xây đựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức.

Đồng chí Trần Phú đã cùng Ban Chấp hành Trung ương lãnh đạo thực hiện những Nghị quyết của Hội nghị Trung ương lần thứ nhất với khối lượng công việc lớn, quan trọng và chuẩn bị các văn kiện cho Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 3/1931). Án nghị quyết của Hội nghị Trung ương lần thứ hai là văn kiện in đậm những đóng góp của đồng chí Trần Phú về lý luận xây dựng Đảng.

Đồng chí đã lãnh đạo việc phát triển các tổ chức đảng, các tổ chức chính trị, đoàn thể, hội quần chúng nhằm tập hợp, đoàn kết thống nhất mọi lực lượng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Hàng loạt văn kiện quan trọng được thông qua liên quan trực tiếp đến công tác tổ chức đảng, công tác dân vận, công tác mặt trận, đặt nền móng cho việc thành lập Hội Phản đế đồng minh, thành lập các tổ chức: Công hội, Nông hội, Thanh niên, Phụ nữ, Hội Cứu tế đỏ. Chỉ sau một thời gian, tổ chức đảng, các đoàn thể, hội quần chúng đã có sự phát triển nhanh chóng.

Để xúc tiến công tác tuyên truyền giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, đảng viên, tháng 12/1930, đồng chí đã cùng với Ban Thường vụ Trung ương quyết định xuất bản báo Cờ vô sản và báo Cộng sản; lập Ban Tuyên truyền do một Ủy viên Thường vụ Trung ương phụ trách.

Đồng chí cùng Ban Chấp hành Trung ương xây dựng và củng cố tổ chức đảng các cấp từ Trung ương tới các xứ ủy, tỉnh ủy, huyện ủy và chi bộ cơ sở của Đảng. Theo đó, chỉ từ tháng 12/1930 đến tháng 1/1931, các Xứ ủy Nam Kỳ, Trung Kỳ và Bắc Kỳ đã được thành lập và từng bước được củng cố.

Theo sự chỉ đạo của Trung ương, các xứ ủy đã thành lập các ban cán sự và các bộ phận chuyên trách. Nhờ đó, Đảng đã được củng cố một bước khá vững chắc ngay trong hoàn cảnh bị kẻ thù khủng bố gắt gao, khốc liệt.

Nhiệm vụ xây dựng và phát huy vai trò của chi bộ đảng được đồng chí Trần Phú và Ban Chấp hành Trung ương rất chú trọng. Nhờ đó, số chi bộ và số đảng viên đã tăng lên đáng kể. Nếu như lúc Đảng mới thành lập, toàn Đảng có khoảng 30 chi bộ với 200 đảng viên thì đến trước Hội nghị Trung ương lần thứ 2 (tháng 3/1931), số đảng viên trong toàn Đảng đã lên tới 2400, hoạt động trong 250 chi bộ.

Đánh giá đóng góp to lớn của đồng chí Trần Phú trong công tác xây dựng Đảng, Ban Chấp hành Trung ương đã khẳng định: “Trên cương vị Tổng Bí thư đầu tiên, Trần Phú đã có những đóng góp to lớn trong việc xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Đồng chí tranh thủ mọi điều kiện để trang bị lý luận Mác - Lênin cho cán bộ, đảng viên, kiên quyết đấu tranh khắc phục những biểu hiện ấu trĩ tả khuynh, hữu khuynh trong Đảng. Đồng chí dành nhiều công sức để xây dựng và củng cố tổ chức, kiện toàn các cơ quan từ trung ương đến các xứ ủy và các đảng bộ, nhất là ở những vùng quan trọng, bị địch đàn áp”.

Giữa lúc phong trào cách mạng Việt Nam đang có những bước phát triển mới, sáng ngày 18/4/1931, Tổng Bí thư Trần Phú bị bắt, bị giam cầm và tra tấn tàn bạo. Đòn roi tra tấn của nhà tù đế quốc không khuất phục được đồng chí. Đồng chí đã hy sinh ngày 6/9/1931.

Phòng giam (khu Di tích trại giam Bệnh viện Chợ Quán) nơi Tổng Bí thư Trần Phú bị giam giữ và hy sinh. Ảnh: Thu Hương/TTXVN

Trước lúc hy sinh, đồng chí đã nhắn các đồng chí của mình rằng "hãy giữ vững chí khí chiến đấu!". Lời nhắn gửi ấy đã trở thành một khẩu hiệu cách mạng, một mệnh lệnh chiến đấu, động viên, khích lệ lớp lớp đảng viên, đồng bào, đồng chí giữ vững niềm tin, vượt qua khó khăn, gian khổ và khốc liệt, kiên quyết tranh đấu đến thắng lợi cuối cùng của cách mạng.

Anh dũng hy sinh khi mới 27 tuổi đời, gần một năm giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng, nhưng những cống hiến của đồng chí cho Đảng, cho dân tộc ta vô cùng to lớn, góp phần rất quan trọng xây dựng nền móng ban đầu về tư tưởng, chính trị và tổ chức của Đảng ta. Đồng chí là tấm gương tận trung với nước, tận hiếu với dân, cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp với ý chí, niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng.