Tổng tài bá đạo về quê bán rau: AI đã thay đổi toàn bộ ngành phim ngắn Trung Quốc thế nào?

Nghệ sĩ công khai tìm việc, Hoành Điếm rơi vào cảnh đìu hiu

Theo Sina, những tháng gần đây, không ít nghệ sĩ nổi tiếng công khai thừa nhận rơi vào cảnh thiếu việc làm.

Diễn viên Đổng Tử Kiện đăng bài viết gây chú ý với dòng trạng thái: "Tôi vẫn là diễn viên Đổng Tử Kiện, dạo này khá rảnh".

Hình ảnh tại một phim trường nhìn từ trên cao. (Ảnh: The New York Times).

Tại nhiều lễ trao giải, các diễn viên như Triệu Lệ Dĩnh, Lưu Hạo Nhiên, Dương Dương, Trình Tiêu cũng nhiều lần hài hước nhắn nhủ đạo diễn và nhà sản xuất rằng mình đang "chờ việc".

Trong khi đó, Trương Bân Bân được cho là chỉ làm việc chưa đến một tuần trong nửa đầu năm 2026 và chuyển hướng sang ca hát. Lý Tiểu Lộ cũng chia sẻ bản thân không còn lời mời đóng phim, tham gia chương trình truyền hình, quảng cáo hay các hoạt động thương mại.

Không chỉ nghệ sĩ nổi tiếng, toàn bộ hệ sinh thái điện ảnh cũng chịu tác động. Theo Sina, tỷ lệ đoàn phim khởi quay tại Hoành Điếm hiện chỉ còn khoảng 1/5 so với hai năm trước.

Trong khoảng 200.000 diễn viên quần chúng đang hoạt động tại đây, mỗi ngày chỉ còn vài trăm người có việc. Các vị trí như quản lý nghệ sĩ, trợ lý, nhân viên công ty giải trí cũng bị cắt giảm với quy mô lớn.

AI tác động đến cả mô hình sản xuất

Sina cho rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong các nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên. Hiện nay, phim ngắn do AI sản xuất đang dần chiếm lĩnh thị trường phim người thật đóng.

Theo Ebrun, nếu năm 2025 Trung Quốc sản xuất khoảng 50.000 phim ngắn, thì năm 2026 con số này được dự báo có thể lên tới 5 triệu, tức tăng khoảng 100 lần chỉ sau một năm.

Sau Tết Nguyên đán, hơn 60% đoàn phim người thật đã âm thầm dừng hoạt động. Cát-xê diễn viên từ mức vài nghìn nhân dân tệ mỗi ngày giảm xuống chỉ còn vài trăm nhân dân tệ, thậm chí nhiều người không nhận được bất kỳ lời mời nào.

Diễn viên Lưu Tư Tư, tốt nghiệp chuyên ngành biểu diễn và từng là gương mặt quen thuộc của dòng phim ngắn, cho biết trước đây cô có thể đóng tới 6 bộ phim mỗi tháng. Tuy nhiên sau Tết Nguyên đán năm nay, lượng công việc giảm mạnh.

Dù đã chủ động hạ cát xê từ hơn 5.000 NDT/ ngày (hơn 19,3 triệu đồng) xuống còn khoảng 1.200 NDT/ ngày (hươn 4/6 triệu đồng), cô vẫn rất khó tìm được vai diễn vì nhiều nhà sản xuất chuyển sang sử dụng AI.

"Tôi rất khó chịu mỗi khi nhìn thấy sản phẩm AI. Tôi không chấp nhận rằng mình đã bị chính những thứ đó thay thế", cô nói.

Từng là diễn viên phim ngắn nổi tiếng nhưng Hứa Bằng gần như không có lời mời đóng phim trong suốt 3 tháng gần đây. (Ảnh: Weibo).

Tương tự, Hứa Bằng nam diễn viên 30 tuổi từng nổi tiếng với hình tượng "tổng tài" trong các phim ngắn cũng là một trong những trường hợp tiêu biểu.

Tốt nghiệp Học viện Hý kịch Trung ương, từng tham gia các phim như "Thả thí thiên hạ", "Nhất Niệm Quan Sơn"... Hứa Bằng từng có thời điểm làm việc 15-16 giờ mỗi ngày, liên tục quay phim.

Tuy nhiên sau bộ phim cuối cùng hoàn thành vào tháng 3 năm nay, anh gần như không nhận được lời mời đóng phim nào.

Theo HK01, hiện, anh đã rời Hoành Điếm, trở về quê Thanh Đảo để phụ giúp việc kinh doanh nông sản của ông nội hơn 80 tuổi. Ban đầu anh bán nước cam tại chợ đêm, sau khi thiết bị bị trộm thì chuyển sang chạy xe ba bánh bán hành, hành tây và giá đỗ.

"Nghề diễn viên cũng chỉ là một công việc. Không có phim thì đổi nghề để nuôi sống bản thân. Kiếm tiền bằng chính sức lao động của mình không có gì đáng xấu hổ", anh chia sẻ.

Dù hiện thu nhập chỉ còn vài nghìn NDT mỗi tháng, Hứa Bằng cho biết vẫn chưa từ bỏ ước mơ diễn xuất và đang lên kế hoạch mở lớp đào tạo biểu diễn miễn phí, đồng thời tự sản xuất phim ngắn người thật.

Không chỉ diễn viên, ê kíp sản xuất gồm đạo diễn, quay phim, ánh sáng, hiện trường và nhiều bộ phận hậu kỳ cũng chịu ảnh hưởng.

Báo cáo của Viện Nghiên cứu Phát triển Quốc gia, Đại học Bắc Kinh cho biết ngành phim ngắn đã tạo ra khoảng 2,03 triệu việc làm và riêng năm ngoái thu hút khoảng 690.000 lao động mới.

Tuy nhiên, sau khi AI phát triển mạnh, đã có công ty hơn 100 diễn viên mất việc, có doanh nghiệp ghi nhận gần 500 diễn viên nghỉ việc hoặc không còn dự án chỉ trong một tháng.

Trong một diễn biến khác, trang Ebrun cho rằng AI chỉ là "giọt nước tràn ly". Một nguyên nhân quan trọng khác là các nền tảng đã thay đổi chính sách.

Năm 2025, nhiều nền tảng áp dụng cơ chế bảo đảm doanh thu nhằm khuyến khích sản xuất phim ngắn. Chính sách này khiến hàng loạt dự án chất lượng thấp ra đời chỉ để nhận trợ cấp.

Từ đầu năm 2026, cơ chế trên bị hủy bỏ, nhà sản xuất phải tự bỏ vốn và tự chịu rủi ro. Hệ quả là số dự án khởi quay trong quý I giảm khoảng 75%, kéo theo nhu cầu tuyển diễn viên lao dốc.

Trong khi đó, AI giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất. Nếu trước đây một bộ phim ngắn cần đoàn phim 50-80 người, nay chỉ cần nhóm 5-10 người là có thể hoàn thành.

Theo BBC, sau khi ByteDance ra mắt mô hình tạo video AI Seedance 2.0, quy trình sản xuất thay đổi đáng kể. Một đoàn phim từng cần khoảng 40-50 người nay chỉ còn 4-5 người cùng một máy tính, còn thời gian sản xuất rút ngắn từ khoảng ba tuần xuống chỉ còn một tuần.

Một số doanh nghiệp cho biết doanh thu từ phim AI hiện chiếm khoảng 60% tổng doanh thu, số đơn đặt hàng tăng gấp 5 lần chỉ trong vòng một tháng.

Đạo diễn Vương Vũ Thuận hiện vừa làm phim người thật vừa sản xuất phim AI. (Ảnh: The New York Times).

Tương lai ngành điện ảnh sẽ ra sao?

Đánh giá từ thực tế khách quan, Sina cho rằng, AI không phải là nguyên nhân duy nhất khiến ngành giải trí gặp khó khăn.

Việc khán giả ngày càng khắt khe hơn với chất lượng nội dung khiến nhiều bộ phim có vốn đầu tư lớn nhưng doanh thu phòng vé rất thấp.

Thói quen phụ thuộc vào các IP nổi tiếng, thiếu kịch bản gốc, cắt giảm ngân sách, tinh giản số tập và giảm vai phụ cũng khiến cơ hội việc làm thu hẹp đáng kể.

Trong khi đó, nhiều ý kiến trên mạng xã hội cho rằng đây là quá trình thanh lọc cần thiết. Bởi chỉ những diễn viên có năng lực thực sự và những tác phẩm chất lượng mới có thể tồn tại.

Chính vì vậy, phần lớn người trong ngành không tin AI sẽ xóa sổ hoàn toàn diễn viên thật.

Trên The New York Times, đạo diễn Vương Vũ Thuận, người vừa làm phim người thật vừa sản xuất phim AI thừa nhận, ban đầu ông khá hoài nghi về chất lượng của các công cụ AI.

Tuy nhiên, quan điểm này thay đổi khi ông thử tạo một cảnh "ngựa chiến lao vào chiến hào giải cứu vị tướng". Theo ông, AI không chỉ thực hiện đúng yêu cầu mà còn tự bổ sung nhiều chi tiết chuyển động phức tạp vượt ngoài kỳ vọng.

Từ trải nghiệm đó, Vương Vũ Thuận bắt đầu sử dụng AI rộng rãi trong các cảnh kỹ xảo và những phân đoạn có chi phí sản xuất cao. Dù vậy, ông cũng thừa nhận sự chuyển dịch quá nhanh sang AI khiến nhiều nhân sự làm phim người thật bị mất việc, bản thân ông cũng phải cắt giảm nhân viên ở mảng sản xuất truyền thống.

Theo vị đạo diễn, AI đặc biệt hiệu quả với các cảnh chiến trận, bối cảnh giả tưởng hoặc những phân đoạn đòi hỏi kỹ xảo tốn kém, nhưng vẫn khó thay thế hoàn toàn cảm xúc, sự hiện diện và khả năng kết nối mà diễn viên thật mang lại.

Vì vậy, ông kỳ vọng tương lai sẽ là mô hình kết hợp giữa AI và diễn xuất người thật, thay vì AI hoàn toàn thay thế con người.

Có quan điểm tương tự, Cici, phụ trách sản xuất - kinh doanh của một đơn vị chuyên sản xuất nội dung AI, nhận định trên trang Ebrun rằng: "Năng lực cốt lõi của chúng tôi không phải là biết sử dụng công cụ AI, mà là biết thế nào là một sản phẩm tốt.

AI có khả năng sáng tạo, con người chịu trách nhiệm về thẩm mỹ. Cuối cùng, điều khiến khán giả bị cuốn hút vẫn luôn là câu chuyện và cảm xúc".