Tổng thống Donald Trump nói Mỹ sẽ có quyền 'tiếp cận hoàn toàn' Greenland

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (Davos, Thụy Sĩ). (Ảnh: Reuters)

Thông tin về một thỏa thuận khung được đưa ra khi Tổng thống Mỹ Trump rút lại lời đe dọa áp thuế đối với châu Âu và loại trừ khả năng giành quyền kiểm soát Greenland bằng vũ lực.

Sự thay đổi lập trường của ông Trump kích hoạt làn sóng phục hồi trên thị trường châu Âu và đưa các chỉ số chính của Phố Wall trở lại mức cao kỷ lục, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về mức độ thiệt hại mà những tranh cãi này đã gây ra cho quan hệ xuyên Đại Tây Dương và niềm tin kinh doanh.

Chi tiết của các thỏa thuận vẫn chưa được công bố, và Đan Mạch khẳng định chủ quyền của họ đối với hòn đảo này không phải là vấn đề để thảo luận.

Người đứng đầu chính quyền Greenland - Jens-Frederik Nielsen - hoan nghênh những bình luận của ông Trump nhưng cho biết có nhiều khía cạnh vẫn chưa rõ ràng. "Tôi không biết trong thỏa thuận đó có điều gì về đất nước tôi", ông nói với các phóng viên tại Nuuk.

"Chúng tôi sẵn sàng thảo luận nhiều vấn đề và sẵn sàng đàm phán để thiết lập quan hệ đối tác tốt hơn. Nhưng chủ quyền là lằn ranh đỏ", ông trả lời khi được hỏi về các báo cáo rằng Tổng thống Trump đang tìm cách kiểm soát các khu vực xung quanh các căn cứ quân sự của Mỹ ở Greenland như một phần của thỏa thuận. “Chúng ta không thể vượt qua lằn ranh đỏ. Chúng ta phải tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ, luật pháp quốc tế và chủ quyền”.

Phát biểu với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One khi trở về từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ), Tổng thống Trump cho biết một thỏa thuận mới đang được đàm phán, sẽ "hào phóng hơn nhiều đối với Mỹ, hào phóng hơn rất nhiều".

Ông né tránh các câu hỏi về chủ quyền, nhưng nhấn mạnh: "Chúng ta phải có khả năng làm chính xác những gì chúng ta muốn làm".

Trước đó, ông Trump nói với Fox Business Network rằng thỏa thuận này về cơ bản sẽ mang lại "quyền tiếp cận hoàn toàn" cho Mỹ.

Tổng thống Trump cũng nói rằng có thể có một thỏa thuận đáp ứng mong muốn của ông về hệ thống phòng thủ tên lửa "Vòm Vàng" và quyền tiếp cận các khoáng sản quan trọng, trong khi ngăn chặn những gì ông cho là tham vọng của Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực.

Tuy nhiên, ông Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết, việc khai thác khoáng sản không được thảo luận trong cuộc gặp của ông với Tổng thống Trump.

Ông Trump và ông Rutte gặp nhau tại Davos. (Ảnh: Reuters)

Một nguồn thạo tin nói với Reuters, rằng ông Rutte và ông Trump đã nhất trí tại Davos về các cuộc đàm phán tiếp theo giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland để cập nhật thỏa thuận năm 1951 quy định quyền tiếp cận và hiện diện quân sự của Mỹ trên hòn đảo Bắc Cực này.

Thỏa thuận năm 1951 thiết lập quyền của Mỹ trong việc xây dựng các căn cứ quân sự ở Greenland và tự do di chuyển trong lãnh thổ Greenland. Điều này vẫn đúng miễn là Đan Mạch và Greenland được thông báo về các hành động của Mỹ. Washington có một căn cứ tại Pituffik ở phía bắc Greenland.

Khung thỏa thuận cũng kêu gọi cấm các khoản đầu tư của Trung Quốc và Nga vào Greenland, nguồn tin cho biết.

Đan Mạch nói tình hình vẫn còn khó khăn

Quyết tâm của ông Trump nhằm giành quyền kiểm soát Greenland từ tay Đan Mạch - một thành viên NATO khác - đã đe dọa phá vỡ liên minh vốn là nền tảng an ninh của phương Tây kể từ khi kết thúc Thế chiến II.

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) - Kaja Kallas - cho biết quan hệ giữa khối này và Mỹ đã "bị giáng một đòn mạnh" trong tuần qua. Bà nói rằng, "những bất đồng giữa các đồng minh, như châu Âu và Mỹ, chỉ có lợi cho đối thủ của chúng ta”.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết chưa có cuộc đàm phán nào với NATO về chủ quyền của Greenland. "Đây vẫn là một tình huống khó khăn và nghiêm trọng, nhưng cũng đã có tiến bộ ở chỗ chúng ta hiện đã đạt được những gì cần thiết. Cụ thể là chúng ta có thể thảo luận về cách thức thúc đẩy an ninh chung ở khu vực Bắc Cực", bà nói.

Phát biểu sau đó trước thềm hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp của các nhà lãnh đạo EU, bà Frederiksen kêu gọi "sự hiện diện thường trực của NATO tại khu vực Bắc Cực, bao gồm cả khu vực xung quanh Greenland”.

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb cho biết ông hy vọng các đồng minh có thể cùng nhau lập kế hoạch tăng cường an ninh Bắc Cực trước hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào tháng 7.

Thủ tướng Anh Keir Starmer nói với Tổng thư ký NATO Rutte hôm 22/1, rằng Anh sẵn sàng đóng vai trò đầy đủ của mình trong việc đảm bảo an ninh ở Bắc Cực.

Chủ tịch Nghị viện châu Âu cho biết, Liên minh châu Âu có thể sẽ nối lại đàm phán về một thỏa thuận thương mại với Mỹ sau khi ông Trump rút lại lời đe dọa áp thuế.

Tuy nhiên, các nhà ngoại giao nói với Reuters rằng các nhà lãnh đạo EU sẽ xem xét lại quan hệ với Mỹ, vì vụ việc Greenland đã làm lung lay nghiêm trọng niềm tin vào mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Minh Hạnh