Tổng thống Mỹ bắt Tổng thống Venezuela: Cả thế giới nín thở chờ giá xăng dầu

Thị trường ra sao sau tuyên bố của ông Trump?

Ngày 3/1, việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ và đưa ra khỏi đất nước lập tức gây chấn động dư luận quốc tế.

Với thị trường năng lượng toàn cầu, câu hỏi lớn được đặt ra là sự kiện có làm thay đổi giá dầu, giá xăng và cán cân năng lượng thế giới hay không, khi Venezuela đang nắm giữ trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất hành tinh.

Trước đó, Tổng thống Venezuela nêu quan điểm "sẵn sàng chấp nhận các khoản đầu tư của Mỹ bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu và theo bất kỳ cách thức nào" nếu Mỹ muốn dầu mỏ của Venezuela.

Trước đòn giáng của ông Trump vào Venezuela, thực tế lại cho thấy trữ lượng khổng lồ không đồng nghĩa với tác động tức thời. Vai trò của Venezuela trong thị trường dầu mỏ hiện nay nhỏ hơn nhiều so với con số 303 tỷ thùng dầu nước này đang sở hữu.

Tại họp báo diễn ra ở dinh thự Mar-a-Lago ngày 3/1, ông Trump vừa công bố hình ảnh Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị còng tay.

CNN cho biết, do các hợp đồng tương lai dầu không giao dịch vào cuối tuần, tác động ngắn hạn từ tuyên bố của ông Trump đối với giá dầu khó được phản ánh ngay lập tức. Tuy nhiên, diễn biến trước đó cho thấy thị trường phản ứng tương đối dè dặt.

Trong những tuần gần đây, giá dầu Mỹ từng tăng lên trên 60 USD/thùng khi chính quyền Trump bắt đầu can thiệp vào các chuyến hàng dầu của Venezuela, bao gồm việc tịch thu dầu từ các tàu chở dầu. Tuy nhiên, mức tăng này không kéo dài. Giá dầu sau đó nhanh chóng điều chỉnh về quanh 57 USD/thùng, cho thấy thị trường không đánh giá cao khả năng xảy ra cú sốc nguồn cung.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện chỉ sản xuất khoảng 1 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 0,8% sản lượng dầu thô toàn cầu. Con số này thấp hơn một nửa so với thời điểm năm 2013 và chỉ bằng chưa đến một phần ba so với giai đoạn trước đó, khi nước này từng khai thác khoảng 3,5 triệu thùng/ngày.

Phil Flynn - nhà phân tích thị trường cấp cao tại Price Futures Group - nhận định với CNN rằng tác động từ Venezuela mang tính tâm lý nhiều hơn là thực chất. “Về mặt tâm lý, điều đó có thể mang lại một chút động lực cho giá dầu, nhưng Venezuela có nguồn dầu mỏ có thể dễ dàng được thay thế bằng sự kết hợp của các nhà sản xuất toàn cầu khác”, ông nói.

Chuyên gia lưu ý rằng bối cảnh chung của thị trường dầu mỏ đang kìm hãm biến động giá. OPEC đã tăng sản lượng, trong khi nhu cầu dầu toàn cầu giảm nhẹ khi nền kinh tế thế giới tiếp tục chịu áp lực từ lạm phát và chi phí sinh hoạt cao sau đại dịch. Trong bối cảnh đó, ngay cả khi nguồn cung dầu từ Venezuela bị gián đoạn hoàn toàn, tác động đối với giá dầu và các sản phẩm phái sinh như xăng nhiều khả năng vẫn trong tầm kiểm soát.

Tương lai dầu mỏ Venezuela

Theo EIA, Venezuela đang sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm gần 1/5 tổng trữ lượng dầu mỏ toàn cầu, nhiều hơn cả Iraq. Về mặt lý thuyết, đây là nguồn lực có thể định hình thị trường năng lượng thế giới trong nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, trữ lượng khổng lồ của Venezuela lại phản ánh nghịch lý: Tiềm năng của Venezuela lớn hơn rất nhiều so với sản lượng thực tế. Các lệnh trừng phạt quốc tế, khủng hoảng kinh tế kéo dài, cùng tình trạng thiếu đầu tư và bảo trì đã khiến cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này xuống cấp nghiêm trọng.

Nhà máy lọc dầu Petroleos de Venezuela Bajo Grande tại Khu phức hợp lọc dầu Paraguana.

Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy xu hướng suy giảm này đang tiếp diễn. Theo số liệu nội bộ của Petróleos de Venezuela (PDVSA), sản lượng dầu tại Vành đai Orinoco - khu vực sản xuất dầu thô nặng và siêu nặng, truyền thống chiếm gần 2/3 tổng sản lượng dầu của Venezuela - đã giảm xuống còn 498.131 thùng/ngày vào ngày 29/12, giảm 25% so với hai tuần trước đó.

Bloomberg cho biết, PDVSA đã phải đóng cửa một số giếng dầu do kho chứa đầy và không thể xuất khẩu đủ nhanh. Tại thời điểm công bố số liệu, PDVSA, Bộ Dầu mỏ và Bộ Thông tin Venezuela chưa đưa ra bình luận chính thức.

Hơn 95% doanh thu của Venezuela phụ thuộc vào dầu mỏ, vì vậy bất kỳ gián đoạn nào trong khai thác và xuất khẩu đều tạo áp lực tài chính lớn đối với nền kinh tế nước này.

Trong khi đó, CNN thông tin loại dầu mà Venezuela sở hữu chủ yếu là dầu thô nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao, đòi hỏi thiết bị và trình độ kỹ thuật cao để khai thác và tinh chế. Đây không phải là loại dầu tối ưu cho sản xuất xăng, nhưng lại rất quan trọng đối với các sản phẩm như dầu diesel, nhựa đường và nhiên liệu công nghiệp nặng.

Phil Flynn nhấn mạnh điểm then chốt: “Hầu hết các nhà máy lọc dầu của Mỹ được xây dựng để xử lý dầu nặng của Venezuela, và chúng hoạt động hiệu quả hơn đáng kể khi sử dụng dầu của Venezuela so với dầu của Mỹ”.

Theo ông, nếu ngành dầu mỏ Venezuela được tái thiết và các công ty quốc tế - đặc biệt là các doanh nghiệp Mỹ - được phép quay lại đầu tư, tác động có thể vượt ra ngoài phạm vi song phương, có thể làm thay đổi cục diện thị trường dầu mỏ toàn cầu”, Flynn nói.

Trong ngắn hạn, biến động tại Venezuela khó tạo ra cú sốc lớn đối với giá dầu và giá xăng toàn cầu do sản lượng thực tế của quốc gia Nam Mỹ đang ở mức thấp. Tuy nhiên, với trữ lượng 303 tỷ thùng dầu đã được chứng minh, Venezuela vẫn là một ẩn số chiến lược.

Nếu năng lực khai thác và xuất khẩu được khôi phục, nguồn dầu khổng lồ này có thể trở thành yếu tố tái định hình cán cân năng lượng thế giới. Ngược lại, nếu tình trạng thiếu đầu tư và suy giảm sản lượng kéo dài, “kho dầu mỏ lớn nhất thế giới” sẽ tiếp tục tồn tại chủ yếu trên giấy tờ, với ảnh hưởng hạn chế đến thị trường toàn cầu.

Trạch Dương