Tổng thống Mỹ Donald Trump cân nhắc khả năng không gia hạn hiệp ước hạt nhân New START

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với tờ New York Times ngày 8/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẵn sàng để Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược mới (New START) hết hạn vào ngày 5/2 tới. Ông khẳng định mục tiêu hướng tới một thỏa thuận khác có lợi hơn cho Washington.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Đề xuất cơ chế đa phương bao gồm Trung Quốc

Ông Donald Trump nêu rõ quan điểm: "Nếu hiệp ước hết hạn thì cứ để nó hết hạn. Chúng tôi sẽ có một thỏa thuận tốt hơn". Theo nhà lãnh đạo Mỹ, bất kỳ văn bản thay thế nào trong tương lai cần có sự tham gia của Trung Quốc. Washington đánh giá Bắc Kinh đang sở hữu lực lượng hạt nhân chiến lược có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới hiện nay.

Tuy nhiên, phía Trung Quốc đã nhiều lần bác bỏ đề xuất tham gia các cuộc đàm phán đa phương này. Bắc Kinh khẳng định kho vũ khí hạt nhân của họ có quy mô nhỏ hơn đáng kể so với kho dự trữ của cả Mỹ và Nga, do đó không thuộc phạm vi điều chỉnh tương đương.

Cấu trúc và giới hạn kỹ thuật của New START

Hiệp ước New START được Nga và Mỹ ký kết vào năm 2010, đóng vai trò là cơ chế kiểm soát vũ khí hạt nhân tấn công then chốt giữa hai cường quốc. Thỏa thuận thiết lập các giới hạn nghiêm ngặt đối với kho vũ khí chiến lược được triển khai của mỗi bên:

Đầu đạn hạt nhân: Tối đa 1.550 đầu đạn chiến lược.
Phương tiện mang phóng: Giới hạn ở mức 700 đơn vị, bao gồm tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và máy bay ném bom chiến lược.

Tình trạng đình trệ và triển vọng tương lai

Kể từ tháng 2/2023, New START đã rơi vào tình trạng căng thẳng khi Nga tuyên bố ngừng tham gia các cơ chế kiểm chứng. Moscow viện dẫn lý do Mỹ đang hỗ trợ quân sự cho Ukraine. Đáp trả động thái này, Washington cũng đình chỉ hoạt động thanh sát thực địa và trao đổi dữ liệu định kỳ giữa hai bên.

Mặc dù các cơ chế kiểm tra bị đóng băng, cả Mỹ và Nga cho biết vẫn tiếp tục tuân thủ các giới hạn về số lượng đầu đạn và phương tiện mang phóng theo hiệp ước cho đến thời điểm hiện tại. Nga trước đó từng đề xuất hai bên duy trì các giới hạn này ngay cả khi hiệp ước chính thức hết hạn vào đầu tháng 2 tới để duy trì sự ổn định chiến lược.

Tuệ Nhân