Tổng thống Mỹ Trump giúp Thổ Nhĩ Kỳ thắng lớn tại thượng đỉnh NATO

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ra tận sân bay đón Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: AP)

Ngày 8/7, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ra tận sân bay đón Tổng thống Trump, sau đó sánh vai cùng “người bạn thân thiết”.

Về phần mình, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố sẽ dỡ các lệnh trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ do chính ông áp đặt trong nhiệm kỳ đầu cách đây 6 năm, khi quan hệ hai nước đang trong giai đoạn căng thẳng nhất.

Quan hệ song phương tiếp tục được cải thiện trong suốt hội nghị kéo dài 2 ngày vừa qua. Ông Trump cho biết sẵn sàng bán tiêm kích F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, dù sau đó nói rằng ông vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng, và liên tục dành lời khen ngợi ông Erdogan. Hai nhà lãnh đạo nhiều lần mỉm cười, trò chuyện, ôm nhau và giao tiếp thông qua phiên dịch.

Đối với nhiều nhà ngoại giao, thách thức lớn nhất của Thổ Nhĩ Kỳ khi tổ chức hội nghị thường niên lần này là mời được Tổng thống Trump tham dự.

Ông Trump từ lâu vẫn cho rằng các đồng minh NATO chưa chia sẻ đầy đủ gánh nặng quốc phòng. Ông tuyên bố chỉ tham dự hội nghị lần này vì Tổng thống Erdogan. Bản thân điều đó đã được coi là một thành công ngoại giao, đồng thời mở ra cơ hội để Thổ Nhĩ Kỳ nâng cao vị thế trong NATO và giải quyết những bất đồng kéo dài với Washington.

“Việc Tổng thống Trump nhấn mạnh tầm quan trọng mà ông ấy dành cho cá nhân tôi và tình bạn giữa chúng tôi là rất có ý nghĩa. Tôi xin cảm ơn người bạn thân thiết của mình một lần nữa”, ông Erdogan phát biểu khi hội nghị kết thúc.

Một ngày sau cuộc gặp song phương với ông Erdogan, ông Trump đã khiến hội nghị rơi vào không khí căng thẳng khi tuyên bố giảm quan hệ thương mại với Tây Ban Nha và nhắc lại ý muốn giành quyền kiểm soát Greenland.

Tuy nhiên, sau đó ông Trump khẳng định cuộc họp giữa các nhà lãnh đạo diễn ra trong bầu không khí “đầy tình hữu nghị” và “rất đoàn kết”, phần nào giúp trấn an liên minh.

Ngồi cạnh Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Tổng thống Trump công khai bảo vệ Tổng thống Erdogan trước những chỉ trích gay gắt từ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Trước đó, nhà lãnh đạo Israel công khai thúc giục Mỹ không bán tiêm kích F-35 cho Ankara.

Trong cuộc gặp trước báo giới, ông Trump khiến ông Erdogan vô cùng hài lòng khi tuyên bố sẽ dỡ các lệnh trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ từ khi nước này mua hệ thống phòng không S-400 của Nga năm 2019. Ông cũng phát tín hiệu sẵn sàng nối lại thương vụ bán tiêm kích F-35 vốn bị đình chỉ do các lệnh trừng phạt và quy định của luật Mỹ.

Ankara đã theo đuổi mục tiêu này trong nhiều năm qua, đồng thời vẫn bảo vệ quyết định mua S-400, dù điều này gây mất lòng tin giữa các thành viên NATO.

Những tiến triển này xuất hiện chỉ vài tuần sau khi tòa án Mỹ khép lại vụ án hình sự kéo dài nhiều năm chống lại ngân hàng quốc doanh Halkbank của Thổ Nhĩ Kỳ mà ông Erdogan cho là không công bằng.

Những diễn biến trên cũng có thể giúp ông Erdogan - người đã lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ suốt 23 năm - củng cố vị thế trong nước, trong bối cảnh các cuộc thăm dò cho thấy uy tín của ông đang chịu sức ép vì chiến dịch nhằm vào đảng đối lập lớn nhất.

Cựu Tổng thống Joe Biden trước đây thường giữ khoảng cách với Tổng thống Erdogan, chủ yếu vì vấn đề nhân quyền tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, từ đó đến nay, các nước phương Tây tương đối im lặng về vấn đề này, khi Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên trở thành một cường quốc công nghiệp quốc phòng và là lá chắn quan trọng chống lại Nga ở sườn đông nam của NATO.

Sức mạnh quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ cũng được phô diễn khi ông Trump đến cung điện tổng thống gồm 1.100 phòng ở Ankara trong chuyến công tác lần này.

Ông được chào đón bởi 100 kỵ sĩ cùng đội danh dự trong trang phục mô phỏng binh sĩ Ottoman cổ đại. Khi ông Trump và ông Erdogan duyệt đội danh dự, các máy bay chiến đấu của Thổ Nhĩ Kỳ bay qua bầu trời, tạo nên những dải khói đỏ, trắng và xanh.