Tổng thống Trump muốn mua cả một quần đảo để kiểm soát căn cứ chiến lược

Khung cảnh căn cứ Diego Garcia nhìn từ trên cao. Ảnh: Wikipedia

Theo báo The Guardian, Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho là đang cân nhắc một kế hoạch mua lại quần đảo Chagos từ Mauritius, trong bối cảnh kế hoạch của Anh về việc chuyển giao chủ quyền đối với vùng lãnh thổ này đang bị đình trệ. Thông tin này được tờ The Telegraph đưa tin đầu tiên.

Nhà Trắng hiện chưa phản hồi đề nghị bình luận của Guardian về thông tin này.

Theo đề xuất được tiết lộ, chính quyền Tổng thống Trump sẽ bỏ qua giới chức Anh và trực tiếp đàm phán mua quần đảo, qua đó bảo đảm quyền kiểm soát đối với căn cứ quân sự chung Mỹ - Anh tại Diego Garcia.

Tuy nhiên, để thương vụ này có thể diễn ra, trước tiên quần đảo Chagos phải được trao chủ quyền cho Mauritius, cho phép Mỹ trực tiếp đàm phán việc mua lại. Theo tờ Telegraph, các dự luật trước đây nhằm chuyển giao quần đảo cho Mauritius đã bị đình lại hồi tháng 4 sau khi Mỹ rút sự ủng hộ đối với thỏa thuận này.

Việc mua quần đảo chỉ là một trong nhiều phương án đang được Washington xem xét. Kế hoạch mới nhất được cho là do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đề xuất và trình lên Tổng thống Trump, dù đây hiện chưa phải lựa chọn được ưu tiên hàng đầu.

Người Chagos kêu gọi sớm đạt thỏa thuận về tương lai quần đảo

Tuần trước, một phái đoàn gồm các thành viên của Nhóm người tị nạn Chagos tới Anh cho biết vấn đề này đã bị “đánh cắp khỏi tay người dân và bị cuốn vào những toan tính chính trị ở Westminster”.

Nhóm gồm sáu người bày tỏ sự ủng hộ hoàn toàn đối với việc Anh hoàn tất thỏa thuận về tương lai của quần đảo.

Ông Louis Olivier Bancoult, trưởng đoàn đại biểu, phát biểu hôm 5/6: “Điều quan trọng nhất là quyền lợi của chúng tôi”.

Ông cho rằng Chính phủ Anh không thực sự có ý chí tìm ra giải pháp cho người dân Chagos. “Chúng tôi cần tìm ra một con đường. Người dân của chúng tôi vẫn đang phải chịu đựng và lập trường của chúng tôi rất rõ ràng: Chúng tôi có quyền được sống trên chính nơi mình sinh ra”, ông Bancoult nói thêm.

Chiến sự với Iran khiến Diego Garcia càng trở nên quan trọng

Các cuộc thảo luận về khả năng Mỹ mua lại quần đảo Chagos diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran đã kéo dài từ cuối tháng 2.

Căn cứ Diego Garcia nằm giữa Ấn Độ Dương, cách Iran khoảng 3.800 km, sở hữu đường băng và cơ sở quân sự có khả năng triển khai các loại tên lửa tầm xa của Mỹ.

Kể từ khi chiến sự bùng phát, Iran đã nhiều lần tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào căn cứ này. Một vụ tấn công cuối tháng 3 đã bị một tàu chiến Mỹ đánh chặn.

Tháng 3 vừa qua, Anh cũng cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Diego Garcia để phóng tên lửa tấn công các bệ phóng tên lửa của Iran. Khi đó, ông Trump từng chỉ trích quyết định của Anh là “quá muộn” và cho rằng London đáng lẽ nên phê duyệt sớm hơn.

Trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Thủ tướng Anh Keir Starmer rằng ông đang “đặt sinh mạng người Anh vào tình thế nguy hiểm khi cho phép các căn cứ của Anh được sử dụng để tiến hành hành động gây hấn chống Iran”.

Phản hồi trước những tranh cãi, người phát ngôn Chính phủ Anh nhấn mạnh chính quyền hiện nay đã tiếp nhận một tình thế mà quyền kiểm soát của Anh đối với căn cứ Diego Garcia đang bị đe dọa, buộc London phải hành động nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và ngăn các đối thủ chiến lược thiết lập chỗ đứng tại vị trí có ý nghĩa đặc biệt quan trọng này.

Theo phía Anh, Diego Garcia là tài sản quân sự chiến lược then chốt của cả Anh và Mỹ, đóng vai trò bảo vệ an ninh chung của hai nước trong gần 60 năm qua. Việc duy trì quyền kiểm soát và vận hành lâu dài căn cứ này chính là nền tảng của thỏa thuận giữa Anh và Mauritius.

Khi được hỏi liệu Anh có tiếp tục chuyển giao chủ quyền quần đảo nếu Mỹ phản đối hay không, một nguồn tin chính phủ Anh trả lời: “Chúng tôi luôn nói rõ rằng sẽ không tiến hành nếu không có sự ủng hộ của Mỹ”.