Tổng thống Zelensky: SpaceX đang giúp Nga có thêm cơ hội tấn công Ukraine

Hệ thống liên lạc vệ tinh Starshield. Ảnh tư liệu: Wikimedia Commons

Theo The Kyiv Independent, phát biểu với báo giới ngày 13/11, Tổng thống Volodymyr Zelensky gọi các giới hạn tốc độ đối với hệ thống liên lạc vệ tinh Starshield tại những khu vực Nga đang kiểm soát là động thái "rất nguy hiểm", bởi chúng không chỉ ảnh hưởng đến năng lực quân sự mà còn có thể mang hàm ý chính trị liên quan đến chủ quyền lãnh thổ Ukraine.

"Nếu áp đặt các hạn chế tại đó, điều này đồng nghĩa với việc phần nào thừa nhận những vùng lãnh thổ tạm thời bị chiếm đóng không còn thuộc về chúng tôi", ông Zelensky nói.

Nhà lãnh đạo Ukraine đề cập đến lệnh cấm sử dụng Starshield để tấn công các mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, vốn đã được áp dụng từ trước và nay được cho là mở rộng một phần sang những khu vực Ukraine bị Moskva kiểm soát.

Hạn chế Starshield khiến Ukraine khó đánh chặn UAV Nga

Theo ông Zelensky, những quy định mới giới hạn tốc độ vận hành của Starshield ở mức 161 km/h, tương đương 100 dặm/giờ. Điều này gây trở ngại đáng kể cho hoạt động đánh chặn thiết bị bay không người lái (UAV) tấn công của Nga.

Quân đội Ukraine thường tìm cách tiêu diệt UAV Nga ngay trên các vùng lãnh thổ đang bị Moskva kiểm soát, trước khi chúng tiếp cận những khu vực do Kiev quản lý. Tuy nhiên, khi khả năng vận hành Starshield bị giới hạn, lực lượng phòng không Ukraine buộc phải chuyển hoạt động đánh chặn sang các tuyến phòng thủ khác, làm giảm cơ hội ngăn chặn các đợt tập kích từ sớm.

"Chúng tôi phải đánh chặn chúng tại những tuyến phòng thủ khác. Điều này tạo thêm cơ hội để Nga tiến hành các cuộc tấn công", ông Zelensky cảnh báo.

Tổng thống Ukraine cho biết Bộ Quốc phòng nước này đã liên hệ với SpaceX, công ty sở hữu hệ thống Starlink và Starshield, để yêu cầu giải thích. Phía doanh nghiệp khẳng định không áp đặt bất kỳ hạn chế nào, đồng thời cho rằng vấn đề xuất phát từ trục trặc kỹ thuật.

Tuy nhiên, ông Zelensky bác bỏ cách giải thích này. Theo nhà lãnh đạo Ukraine, các hạn chế đã kéo dài suốt 5 ngày và quân đội nước này tiến hành kiểm tra kết nối theo nhiều hướng khác nhau mỗi ngày.

"Ngày nào chúng tôi cũng nhận được cùng một kết quả xác nhận. Vì vậy, đây không phải những sự cố riêng lẻ mà là tình trạng xảy ra trên diện rộng", ông nói.

Trong khi đó, SpaceX công khai phủ nhận việc thay đổi chính sách vận hành hệ thống. Trao đổi với Axios, công ty tuyên bố thông tin về các hạn chế là không chính xác và khẳng định "không có bất kỳ thay đổi nào".

Kiev đặt câu hỏi về vai trò của chính phủ Mỹ

Bên cạnh những tranh cãi với SpaceX, ông Zelensky cũng đề cập đến quyền kiểm soát Starshield của chính phủ Mỹ.

Theo Tổng thống Ukraine, trong một cuộc trao đổi trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio từng nói với ông rằng Starshield chịu sự kiểm soát của chính phủ Mỹ nhiều hơn so với SpaceX.

Tuy nhiên, những diễn biến hiện tại lại khiến Kiev đặt câu hỏi về vai trò thực sự của các bên. Ông Zelensky cho biết các đánh giá từ phía Ukraine cho thấy chính SpaceX là đơn vị áp đặt những hạn chế mới, trái với thông tin mà Kiev từng nhận được từ Washington.

"Những hạn chế hiện tại đối với Starshield cho thấy SpaceX là bên áp đặt chúng. Đó là thông tin mà đội ngũ của chúng tôi cung cấp. Vì vậy, điều này không hoàn toàn phù hợp với những gì chúng tôi từng được nghe trước đây", ông Zelensky nói.

Ukraine phụ thuộc đáng kể vào cả hệ thống Starlink thương mại lẫn phiên bản quân sự Starshield trong các hoạt động tác chiến. Những hệ thống này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì liên lạc, điều phối lực lượng và hỗ trợ các chiến dịch sử dụng UAV.

Đặc biệt, chiến dịch tập kích tầm trung mà Ukraine đẩy mạnh trong năm nay đã gây sức ép lớn lên mạng lưới hậu cần của Nga, làm gián đoạn hoạt động vận chuyển và tiếp tế, qua đó ảnh hưởng đến khả năng duy trì đà tiến công của quân đội Moskva trên chiến trường.

Những hạn chế đối với Starshield có nguy cơ làm suy giảm một trong những năng lực tác chiến quan trọng của Ukraine, nhất là khi Kiev đang tìm cách mở rộng các đòn tấn công nhằm vào hệ thống hậu cần và cơ sở quân sự của Nga.

Quốc hội Mỹ yêu cầu giải trình

Tranh cãi cũng thu hút sự chú ý tại Washington. Nhóm nghị sĩ lưỡng đảng thuộc Nhóm Nghị sĩ Quốc hội Mỹ ủng hộ Ukraine đã yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump và SpaceX đưa ra lời giải thích đầy đủ về những hạn chế đối với Starshield.

Nhóm này đồng thời kêu gọi khôi phục ngay quyền truy cập đầy đủ vào hệ thống cho Ukraine, nhấn mạnh khả năng tự vệ của Kiev có ý nghĩa quan trọng đối với an ninh châu Âu và lợi ích quốc gia của Mỹ.

"Quốc hội đã khẳng định rõ rằng khả năng tự vệ của Ukraine, cũng như bảo vệ phần còn lại của châu Âu, là lợi ích quốc gia thiết yếu của Mỹ", nhóm nghị sĩ tuyên bố.

Những tranh cãi xung quanh Starshield diễn ra trong bối cảnh Ukraine ngày càng dựa vào công nghệ vệ tinh và các hệ thống không người lái để duy trì năng lực phòng thủ, đồng thời tìm cách gây sức ép sâu hơn lên các tuyến hậu cần của Nga. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào đối với khả năng tiếp cận những công nghệ này đều có thể tác động trực tiếp đến cục diện tác chiến trên thực địa.