TP.HCM đưa di sản đến gần công chúng bằng sức mạnh công nghệ số

Từ lễ hội nhiếp ảnh quốc tế, triển lãm kiến trúc Dinh Độc Lập đến các chương trình trải nghiệm văn hóa, trình diễn 3D Mapping và hội thảo về phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố đang hướng đến mục tiêu đưa các giá trị văn hóa dân tộc đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ và du khách quốc tế.

Đổi mới cách tiếp cận, mở rộng không gian giao lưu văn hóa

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Hội Nhiếp ảnh TP.HCM sẽ tổ chức Lễ hội Nhiếp ảnh quốc tế TP.HCM lần thứ 3 với chủ đề "TP.HCM - Văn hóa sáng tạo, kiến tạo tương lai", dự kiến diễn ra từ ngày 20 đến 24/11 tại Công viên Lê Văn Tám. Sự kiện quy tụ hơn 30 nghệ sĩ nhiếp ảnh quốc tế đến từ Anh, Nhật Bản, Australia, Singapore, Indonesia và Brunei, cùng khoảng 100 nghệ sĩ trong nước. Trại sáng tác trong lễ hội này có chủ đề "TP.HCM - Thành phố sáng tạo nhiếp ảnh".

Ông Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM

Ông Đoàn Hoài Trung, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh TP.HCM, cho biết ban tổ chức kỳ vọng các hoạt động sáng tác thực tế sẽ mở rộng góc nhìn của nghệ sĩ, đồng thời tạo thêm chất liệu để quảng bá hình ảnh, văn hóa và con người TP.HCM.

Bên cạnh triển lãm ảnh nghệ thuật quốc tế, lễ hội còn có các tọa đàm về trí tuệ nhân tạo (AI), bản quyền nhiếp ảnh, nhiếp ảnh với du lịch và phát triển công nghiệp văn hóa. Đây là những vấn đề cho thấy nghệ thuật nhiếp ảnh đang đứng trước nhiều cơ hội đổi mới khi công nghệ ngày càng tham gia sâu vào quá trình sáng tác, lưu trữ và phổ biến tác phẩm.

Một điểm nhấn khác trong chuỗi hoạt động hưởng ứng là triển lãm chuyên đề Từ bản vẽ đến biểu tượng tại Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập (Hội trường Thống Nhất), hướng đến Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Bản vẽ Dinh Độc Lập của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ và các cộng sự

Triển lãm giới thiệu hệ thống bản vẽ, hình ảnh và tư liệu về quá trình thiết kế, xây dựng Dinh Độc Lập trong giai đoạn 1962 - 1966, gắn với tên tuổi kiến trúc sư Ngô Viết Thụ cùng các cộng sự. Thông qua những tư liệu được lựa chọn, công chúng có cơ hội tìm hiểu quá trình hình thành một công trình kiến trúc tiêu biểu, nơi tư duy hiện đại được kết hợp với những giá trị văn hóa phương Đông.

KTS Ngô Viết Nam Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cảnh quan văn hóa châu Á, cho rằng việc giới thiệu các bản vẽ thủ bút của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ cùng tư liệu về những người tham gia thiết kế, thi công giúp công chúng hiểu rõ hơn giá trị của Dinh Độc Lập. Theo ông, công trình không chỉ thể hiện tài năng của người kiến trúc sư mà còn là thành quả của sự phối hợp giữa nhiều ngành nghề, lực lượng, từ thiết kế, kỹ thuật đến thi công và trang trí nội ngoại thất.

Bên cạnh trưng bày trực tiếp, việc số hóa bản vẽ, hình ảnh, tư liệu lịch sử, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản, ứng dụng mã QR và công nghệ thực tế ảo có thể giúp người xem tiếp cận những thông tin chuyên sâu mà không bị giới hạn bởi không gian và thời gian tham quan.

Chuyển đổi số mở thêm cánh cửa tiếp cận văn hóa dân tộc

Trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, chuyển đổi số được xác định là một hướng đi quan trọng nhằm đổi mới cách giới thiệu và quảng bá di sản. Theo kế hoạch tổ chức các hoạt động văn hóa của TP.HCM, nhiều chương trình sẽ được triển khai tại bảo tàng, nhà hát, công viên, phố đi bộ và khu dân cư, kết hợp giữa trải nghiệm trực tiếp với các ứng dụng công nghệ.

Một trong những hoạt động của Lễ hội Nhiếp ảnh quốc tế TP.HCM lần thứ 3 năm 2026 sẽ diễn ra tại Đường sách TP.HCM, Công viên Lê Văn Tám… Ảnh: NV

Đáng chú ý, không gian giới thiệu các ngành công nghiệp văn hóa tại phố đi bộ Nguyễn Huệ từ ngày 22 đến 24/11 dự kiến giới thiệu các sản phẩm thuộc lĩnh vực điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo, phần mềm, trò chơi giải trí và du lịch văn hóa. Các hình thức trình chiếu hình ảnh, video, mô hình tương tác và ứng dụng công nghệ số sẽ giúp người dân có thêm trải nghiệm trực quan về những sản phẩm sáng tạo.

Chương trình trình diễn 3D Mapping trước trụ sở UBND TP.HCM, dự kiến diễn ra từ ngày 21 đến 24/11, cũng là một ví dụ về việc sử dụng công nghệ hiện đại để kể lại những câu chuyện văn hóa, lịch sử.

TP.HCM sẽ tổ chức các chương trình biểu diễn, giao lưu nghệ thuật giới thiệu các loại hình nghệ thuật truyền thống tiêu biểu. Ảnh: VP

Đặc biệt, những loại hình nghệ thuật truyền thống như cải lương, hát bội, võ thuật cổ truyền, lân - sư - rồng, trò chơi dân gian và nghề thủ công truyền thống sẽ được giới thiệu thông qua các chương trình biểu diễn, giao lưu và trải nghiệm. Đây là cơ hội để người trẻ không chỉ xem mà còn trực tiếp tìm hiểu, thực hành và cảm nhận giá trị của văn hóa dân tộc.

Chương trình 3D Mapping dự kiến diễn ra từ 21 - 24/11 trước trụ sở UBND TP.HCM. Ảnh: VP

Liên hệ với Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc ứng dụng công nghệ vào bảo tồn, phát huy di sản chính là một hướng triển khai thiết thực trong lĩnh vực văn hóa. Công nghệ không thay thế giá trị truyền thống mà tạo thêm phương thức lưu giữ, kết nối và lan tỏa những giá trị ấy.

Từ việc xây dựng kho dữ liệu số về di tích, hiện vật, nghệ thuật dân gian đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ thuyết minh, dịch thuật, phục dựng tư liệu và phát triển các sản phẩm du lịch thông minh, chuyển đổi số có thể giúp di sản tiếp cận nhiều nhóm công chúng hơn. Tuy nhiên, quá trình này cũng cần chú trọng tính chính xác của tư liệu, bản quyền, quyền lợi của nghệ nhân và cộng đồng đang thực hành, gìn giữ di sản.

TP.HCM sẽ bắn pháo hoa nghệ thuật phục vụ người dân và du khách vào ngày 24/11. Ảnh: VP

Bên cạnh các chương trình nghệ thuật và triển lãm, TP.HCM còn tổ chức hội thảo khoa học về phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị, gắn với cơ chế, chính sách của Luật Phát triển đô thị và dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Hội thảo dự kiến diễn ra ngày 5/11 tại Bảo tàng Tôn Đức Thắng, với sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa.

Đặc biệt, chuỗi hoạt động từ ngày 18 đến 24/11 gắn Ngày Văn hóa Việt Nam với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, Ngày Di sản văn hóa Việt Nam, tạo điều kiện để các giá trị văn hóa được lan tỏa từ những không gian lớn của Thành phố đến từng khu dân cư. Các chương trình hội sách, biểu diễn nghệ thuật truyền thống, giao lưu văn hóa các dân tộc, thể thao quần chúng và trải nghiệm nghề thủ công góp phần khẳng định vai trò chủ thể của người dân trong bảo tồn và phát huy văn hóa.