TP.HCM: Phát triển văn hóa trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo

Tiết mục biểu diễn văn nghệ của đồng bào dân tộc Chơ Ro tại Lễ phát động. Đây cũng là một trong 4 dân tộc thiểu số đông nhất tại TP.HCM hiện nay

Chiều 12.11, tại Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP.HCM, Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM tổ chức Lễ phát động hưởng ứng Chương trình hành động phát triển văn hóa Việt Nam tại TP.HCM trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026-2030.

Tham dự có ông Lê Quốc Phong, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM, Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa Việt Nam tại TP.HCM; ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM; ông Bùi Thanh Nhân, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP.HCM; ông Tào Việt Thắng, Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền công tác dân tộc, tôn giáo, Bộ Dân tộc và Tôn giáo, cùng đại diện các cơ quan, đơn vị, chức sắc, chức việc, nhà tu hành, người có uy tín và nghệ nhân.

Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM, Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa Việt Nam tại TP.HCM Lê Quốc Phong cùng các đại biểu tham quan không gian trưng bày các sản phẩm văn hóa dân tộc tại Lễ phát động. Ảnh: Mạnh Hảo

Mỗi ngôi chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường trở thành địa chỉ văn hóa

Phát biểu khai mạc và phát động, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM cho biết, Thành phố hiện có đồng bào 53 dân tộc thiểu số sinh sống và làm việc, đông nhất là người Hoa, Khmer, Chăm, Chơ Ro.

Bên cạnh đó, có 13 tôn giáo với hơn 2,8 triệu tín đồ, hơn 3.000 cơ sở thờ tự, 9.300 chức sắc, 4.700 chức việc và 1.692 cơ sở tín ngưỡng.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM phát biểu phát động

Theo ông Lâm Đình Thắng, đây là nguồn lực văn hóa quan trọng của Thành phố. Từ bản sắc văn hóa các dân tộc đến những giá trị đạo đức, nhân văn trong hoạt động tôn giáo đều góp phần xây dựng đời sống văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Triển khai Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình hành động số 18 của Thành ủy, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã ban hành Kế hoạch số 123/KH-SDTTG về thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2026-2030.

“Để giá trị ấy lan tỏa sâu rộng, tôi xin nêu ba cách làm mới, gói gọn trong mười hai chữ: Gìn giữ bản sắc – Lan tỏa thiện lành – Kết nối phát triển”, ông Thắng nhấn mạnh.

Trong đó, công tác bảo tồn văn hóa được đặt trên nền tảng cộng đồng. Người có uy tín, nghệ nhân tiếp tục phát huy vai trò trao truyền tiếng nói, chữ viết, lễ hội và nghề truyền thống cho thế hệ trẻ. Các di sản sẽ từng bước được số hóa, cập nhật vào Bản đồ số di sản Thành phố để lưu giữ và giới thiệu rộng rãi.

Đối với lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, ngành dân tộc và tôn giáo mong muốn mỗi ngôi chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường, đình, miếu trở thành địa chỉ văn hóa của khu dân cư; nhân rộng mô hình “Cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo xanh – văn minh – an toàn”, tiếp tục tham gia các hoạt động an sinh xã hội và vận động cộng đồng chung tay xây dựng Thành phố không ma túy.

Một nội dung khác là gắn bảo tồn di sản với phát triển văn hóa, du lịch. Theo đó, các cơ sở thờ tự có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc sẽ được kiểm kê, lập hồ sơ đề xuất xếp hạng di tích; đồng thời xây dựng các tuyến du lịch văn hóa – tâm linh, phát huy giá trị các lễ hội lớn thành sự kiện văn hóa – du lịch định kỳ.

Việc khai thác giá trị di sản phải bảo đảm sự tôn nghiêm nơi thờ tự, có sự đồng thuận của tổ chức tôn giáo và cộng đồng, không làm sai lệch giá trị di sản.

“Về phần mình, Sở Dân tộc và Tôn giáo cam kết làm tốt vai trò đầu mối: lắng nghe, đồng hành, kịp thời tháo gỡ vướng mắc theo đúng quy định của pháp luật; biểu dương những cách làm hay, mô hình hiệu quả.

Chúng tôi kính đề nghị mỗi tổ chức tôn giáo, cơ sở tín ngưỡng, mỗi xã, phường, đặc khu và mỗi cộng đồng dân tộc chủ động bắt tay thực hiện bằng những phần việc cụ thể, phù hợp với điều kiện của mình.

Đó có thể là một lớp dạy tiếng dân tộc, một lễ hội văn minh, một cơ sở thờ tự xanh, một điểm tham quan đón khách chu đáo", Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo mong muốn.

Ban tổ chức tiếp nhận nội dung hưởng ứng

Một trong những nội dung đáng chú ý tại lễ phát động là sự hưởng ứng của cả 13 tôn giáo đang hoạt động trên địa bàn TP.HCM. Đại diện các tôn giáo cam kết triển khai những phần việc cụ thể, có chỉ tiêu và lộ trình thực hiện.

Cùng tham gia hưởng ứng có các cơ sở tín ngưỡng, trong đó có năm hội quán lớn của đồng bào Hoa tại Thành phố gồm Hội quán Tuệ Thành, Hội quán Nghĩa An, Hội quán Nhị Phủ, Hội quán Sùng Chính và Hội quán Hải Nam; cùng đại diện người có uy tín trong các cộng đồng dân tộc thiểu số.

Nhiều nội dung được các tổ chức đăng ký thực hiện gắn với điều kiện và hoạt động thực tế. Trong đó, có mục tiêu xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại 60-80% tự viện Phật giáo vào năm 2030; duy trì 1.000 suất ăn miễn phí mỗi thứ Năm; giới thiệu việc làm cho 100 người sau cai nghiện.

Các hoạt động bảo tồn văn hóa người Hoa như Lễ hội Nguyên Tiêu, ca kịch Quảng Đông, Triều Châu, Quỳnh kịch Hải Nam,… cũng được quan tâm. Các tổ chức đồng thời vận động xây dựng gia đình văn hóa, nếp sống văn minh và tham gia phòng, chống ma túy.

Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM tiếp nhận và trao bảng tượng trưng kinh phí đóng góp cho cuộc vận động “Vì biển đảo quê hương – Vì tuyến đầu Tổ quốc” đến đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM

Tại buổi lễ, Hiệp sĩ Đại thánh giá Gioan Baotixita Lê Đức Thịnh cùng ba Mạnh Thường Quân đóng góp 400 triệu đồng cho cuộc vận động “Vì biển đảo quê hương – Vì tuyến đầu Tổ quốc”. Ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM đã tiếp nhận và trao lại khoản kinh phí này cho đại diện Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM.

Ba sở phối hợp bảo tồn di sản, phát triển du lịch

Trong khuôn khổ chương trình, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch TP.HCM ký kết chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030.

Các nội dung phối hợp tập trung vào kiểm kê, lập hồ sơ đề xuất xếp hạng di tích đối với những công trình tín ngưỡng, tôn giáo có giá trị lịch sử, văn hóa; tích hợp di tích, cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo vào Bản đồ số di sản Thành phố; xây dựng các tuyến du lịch văn hóa – tâm linh.

Đồng thời, nghiên cứu phát huy giá trị Lễ hội Nguyên Tiêu, lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số và các đại lễ tôn giáo thành những sự kiện văn hóa – du lịch định kỳ.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu, khẳng định văn hóa đóng vai trò đặc biệt quan trọng đại đoàn kết toàn dân tộc của thành phố

Phát biểu tại Lễ phát động, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thành phố khẳng định văn hóa phải là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng cho phát triển bền vững của TP.HCM trong kỷ nguyên mới và đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với đại đoàn kết toàn dân tộc của thành phố.

Trong đó, đồng bào các dân tộc thiểu số với kho tàng di sản phong phú và các tổ chức tôn giáo với những giá trị đạo đức, nhân văn là những chủ thể quan trọng trong gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Từ phải qua: Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM Lâm Đình Thắng và Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Phạm Huy Bình thực hiện nghi thức ký kết liên tịch

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM đánh giá cao chương trình phối hợp giữa Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch giai đoạn 2026-2030, góp phần thúc đẩy bảo tồn, tôn tạo và phát huy các giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể gắn với lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.

Để triển khai hiệu quả chương trình, ông Nguyễn Mạnh Cường đề nghị tập trung bốn nhiệm vụ: Thực hiện tốt chính sách hỗ trợ bảo tồn văn hóa, lễ hội truyền thống và không gian sinh hoạt cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số; phát huy giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của các dân tộc, tôn giáo gắn với phong trào thi đua yêu nước và xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh.

Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, số hóa di tích, công trình tín ngưỡng, tôn giáo gắn với phát triển du lịch; quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và bình đẳng trong thụ hưởng văn hóa, nhất là đối với các nhóm yếu thế.

Nhấn mạnh vai trò của người có uy tín, chức sắc, chức việc và nhà tu hành, lãnh đạo Thành phố đề nghị tiếp tục phát huy vai trò vận động cộng đồng, tín đồ tham gia xây dựng đời sống văn hóa tại cơ sở.

Ông Nguyễn Mạnh Cường bày tỏ tin tưởng: “Với truyền thống đoàn kết, năng động, sáng tạo và nghĩa tình, Lễ phát động hôm nay sẽ tiếp tục tạo sức lan tỏa sâu rộng, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến trong đồng bào các dân tộc thiểu số và đồng bào các tôn giáo, góp phần xây dựng TP.HCM trở thành đô thị văn hóa toàn cầu, văn minh, hiện đại và nghĩa tình”.