TP Hồ Chí Minh hướng đến kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và thúc đẩy chuyển đổi số

Ông Phạm Cao Thái - Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chia sẻ tại hội thảo.

Hội thảo do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh phối hợp với Vụ Pháp chế – Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức tại Rạp xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ (phường Phú Thọ, TP Hồ Chí Minh); diễn ra trong bối cảnh toàn ngành đang tích cực triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới; đồng thời là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (09/11) và chuỗi sự kiện hướng tới “Ngày Văn hóa Việt Nam” (24/11).

Tăng trưởng tốt nhưng còn nhiều “đầu việc”

Trình bày tại báo cáo đề dẫn, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cho biết tại TP Hồ Chí Minh, kinh tế văn hóa có sự tăng trưởng ấn tượng, từng bước khẳng định vai trò trong cơ cấu kinh tế của thành phố với tỷ lệ doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa chiếm gần 7,74% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 5,7% GRDP và hướng tới mục tiêu đạt 7 - 7,2% vào năm 2030.

Tuy nhiên, không gian và hạ tầng phục vụ các hoạt động văn hóa, thể thao chưa phát triển tương xứng. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở còn thiếu hụt trầm trọng; tỷ lệ phường, xã có thiết chế văn hóa, thể thao đạt chuẩn còn thấp so với mục tiêu chung của quốc gia do quỹ đất công ngày càng hạn hẹp.

Sự thiếu hụt và bất cập này, theo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh không chỉ đến từ rào cản nguồn vốn. Căn nguyên cốt lõi là sự thiếu vắng các “điểm neo” pháp lý đủ mạnh, mang tính ràng buộc và đồng bộ giữa quy hoạch hạ tầng đô thị với cơ chế phát triển hệ sinh thái văn hóa – thể thao.

Chuyên gia đang trình bày tham luận tại hội thảo.

Theo các chuyên gia, thời điểm hiện tại mang ý nghĩa bước ngoặt khi Luật Phát triển đô thị (Luật số 18/2026/QH16) vừa có hiệu lực từ ngày 1/10, phân quyền triệt để cho HĐND và UBND trong việc định hình các chỉ tiêu sử dụng đất, khai thác không gian ngầm, tầm cao, TOD, quản lý tài sản công, phát triển kinh tế ban đêm và các tổ hợp văn hóa – thể thao. Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì soạn thảo trình Quốc hội thông qua, mang kỳ vọng tạo lập khung thể chế đột phá về hạ tầng sáng tạo, tài chính, thuế, cơ chế ưu đãi đầu tư và bảo hộ tài sản trí tuệ.

Hai khuôn khổ pháp lý này mở ra cơ hội rất lớn, song cũng đặt ra yêu cầu cấp bách phải rà soát, nhận diện những điểm giao thoa, khoảng trống, điểm chồng chéo hoặc khác biệt về thẩm quyền để bảo đảm tính thống nhất, khả thi khi triển khai tại các địa phương.

“Phát triển văn hóa, thể thao trong đô thị là nhiệm vụ có tính chiến lược, đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ giữa quy hoạch không gian, hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực và đổi mới phương thức quản lý”, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh nói và cho biết, trong đó yêu cầu quan trọng không chỉ là xây dựng thêm các công trình, thiết chế, mà còn phải bảo đảm các công trình được bố trí hợp lý, vận hành hiệu quả, phục vụ thiết thực nhu cầu của người dân và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đô thị.

4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Phát biểu kết luận tại hội thảo, ông Trần Thế Thuận - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, cho biết có 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách cần hành động ngay.

Ông Trần Thế Thuận - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh phát biểu bế mạc.

Bên cạnh việc tiếp thu ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, tái cấu trúc toàn diện hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở theo hướng thiết lập mô hình phân tầng thiết chế văn hóa để lấp đầy khoảng trống khi không còn tổ chức chính quyền cấp huyện, ông Thuận khẳng định, Sở kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa và thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ.

Cụ thể, tập trung đẩy nhanh tiến độ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư tại 3 cụm trọng điểm: cụm Bàu Bàng, gò Ông Sầm và Công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc. Xây dựng bản đồ không gian văn hóa - thể thao TP Hồ Chí Minh, công viên Điện ảnh, Phát triển TP Hồ Chí Minh thành Trung tâm âm nhạc và sự kiện quốc tế.

Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh cũng cho biết sẽ hình thành giải thưởng Sáng tạo Công nghiệp văn hóa TP Hồ Chí Minh, lễ hội Ánh sáng TP Hồ Chí Minh, định kỳ tổ chức cuộc thi Tìm kiếm dự án đổi mới sáng tạo. Tổ chức Tuần lễ Công nghiệp văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh trở thành sự kiện thường niên.

Ngoài ra, thí điểm mô hình hợp tác công – tư (PPP) trong quản trị nhà hát, bảo tàng và trung tâm thể thao; triển khai sàn giao dịch bản quyền tác phẩm nghệ thuật và các chương trình trò chơi hóa (gamification) lịch sử phục vụ du lịch trải nghiệm.

“Phát triển công nghiệp văn hóa đi đôi với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, tránh tình trạng thương mại hóa. Sớm có chính sách đào tạo, bồi dưỡng, quan tâm trọng dụng nhân tài trong văn hóa và thể thao”, ông Thuận nói và cho biết sẽ lưu ý cả 3 thế hệ nguồn nhân lực là năng khiếu, người đang đóng góp và người đã có công lao cống hiến cho sự nghiệp văn hóa thể thao.

Văn hóa và thể thao giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao đời sống tinh thần, cải thiện chất lượng cuộc sống, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững. Đối với các đô thị hiện đại, phát triển văn hóa, thể thao không chỉ đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và sáng tạo của người dân mà còn góp phần nâng cao sức hấp dẫn, năng lực cạnh tranh và khẳng định bản sắc riêng của đô thị.