TP. Hồ Chí Minh khẳng định vị thế trung tâm công nghiệp

Sau 51 năm thống nhất đất nước và 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, TP. Hồ Chí Minh không ngừng bứt phá, đi đầu đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế, giữ vững vị trí đầu tàu kinh tế của cả nước.

Bước sang giai đoạn phát triển mới trong không gian mới của một siêu đô thị, vai trò đầu tàu của TP. Hồ Chí Minh tiếp tục được củng cố; trong đó, có sự đóng góp rất lớn của các ngành công nghiệp, khẳng định vị thế của thành phố là trung tâm công nghiệp hàng đầu Việt Nam.

Công nghiệp cùng với thương mại, dịch vụ là những trụ cột chính của nền kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Hương Giang - TTXVN

*Chủ lực dẫn dắt

Được thành lập từ tháng 4/1976, Công ty CP Công nghiệp Cao su Miền Nam (Casumina) - thành viên của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, là một trong những doanh nghiệp sớm hình thành của ngành công nghiệp cao su Việt Nam. Từ nền tảng ban đầu còn nhiều thách thức, Casumina đã từng bước mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò trong lĩnh vực săm lốp, cao su kỹ thuật.

Casumina hiện sở hữu 4 nhà máy sản xuất, năng lực gần 50 triệu sản phẩm mỗi năm, với sản phẩm đã có mặt ở hơn 20 quốc gia, trong đó có nhiều thị trường khó tính.

Ông Nguyễn Đình Khoát - Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Casumina, cho biết, 50 năm xây dựng và trưởng thành là hành trình Casumina được hun đúc bởi nỗ lực bền bỉ, tinh thần đoàn kết và khát vọng vươn lên của nhiều thế hệ cán bộ, người lao động. Để trở thành thương hiệu hàng đầu của ngành công nghiệp cao su như hiện nay, Casumina đã từng bước chuyển mình, nâng cao năng lực sản xuất, tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu.

“Đặc biệt, những phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước như danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới; Huân chương Độc lập hạng Ba; Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba; cùng danh hiệu Hàng Việt Nam chất lượng cao là sự ghi nhận cho nỗ lực bền bỉ ấy”, ông Khoát nhấn mạnh.

Năm 2025, Casumina ghi nhận tổng doanh số nội địa 2.290 tỷ đồng, tăng 11% so với năm trước; trong đó, doanh số ngành ô tô đạt 1.225 tỷ đồng, tăng 17%, trở thành động lực tăng trưởng chính; nhóm xe đạp - xe máy đạt 1.064 tỷ đồng, tăng 5%. Hệ thống phân phối, bán hàng được duy trì ổn định, cung ứng liên tục, kiểm soát tốt công nợ, chất lượng và dịch vụ.

Bước vào chặng đường mới, Casumina tiếp tục kiên định định hướng phát triển dựa trên đổi mới, hiệu quả và bền vững; nâng cao năng lực sản xuất, cải tiến công nghệ, mở rộng thị trường, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Công nghiệp cùng với thương mại, dịch vụ là những trụ cột chính của nền kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Trong sự phát triển của ngành công nghiệp thành phố luôn có dấu ấn của những doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò chủ lực, dẫn dắt toàn ngành.

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường phát triển 20 năm của Tổng Công ty Công nghiệp Sài Gòn – TNHH Một thành viên (CNS), doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào việc duy trì nền tảng sản xuất công nghiệp của TP. Hồ Chí Minh trong thời gian qua.

Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn được thành lập vào tháng 3/2028, đánh dấu bước ngoặt chuyển đổi từ các doanh nghiệp đơn lẻ thành một tổng công ty đa ngành. Vốn điều lệ của CNS hiện đạt hơn 2.608 tỷ đồng, gấp hơn 4 lần so với ngày đầu thành lập.

Trong giai đoạn 2006–2025, công ty mẹ đạt doanh thu hơn 68.720 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 4,77%/năm; lợi nhuận trước thuế đạt hơn 6.090 tỷ đồng. Tính chung toàn tổng công ty, doanh thu đạt hơn 91.083 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt hơn 7.450 tỷ đồng, duy trì mức tăng trưởng ổn định qua các năm.

CNS còn là “điểm sáng” về đóng góp cho ngân sách nhà nước với tổng số tiền nộp ngân sách đạt hơn 55.180 tỷ đồng (trung bình mỗi năm 2.759 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân hàng năm đạt tỷ lệ 5,47%).

Ông Trần Phi Long - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐTV CNS, cho biết, tổng công ty sẽ tiếp tục tái định vị vai trò theo hướng không chỉ là doanh nghiệp sản xuất mà còn hướng tới trở thành đơn vị dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp – công nghệ. Tổng công ty sẽ chủ động mở rộng hợp tác, tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài nước, tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị công nghiệp trong nước và toàn cầu, qua đó góp phần nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Giai đoạn 2026 – 2030, ngành công nghiệp TP. Hồ Chí Minh phấn đấu tăng bình quân 9,5%/năm. Ảnh: Hồng Đạt - TTXVN

*Phát triển hệ sinh thái

Không gian mở rộng sau hợp nhất là thời cơ để TP. Hồ Chí Minh vẽ lại bản đồ phát triển công nghiệp, dịch vụ trên nền tảng tài nguyên tiềm năng, dư địa rộng lớn và những doanh nghiệp dẫn đầu đầu tàu kinh tế. Thành phố đặt mục tiêu giai đoạn 2026 – 2030 sẽ tự chủ về sản xuất, dịch vụ, nhằm thích ứng và tăng cường khả năng chống chịu cao trước những tác động lớn, bất thường của kinh tế nội địa lẫn quốc tế, hướng đến định vị trung tâm kinh tế - tài chính của khu vực.

TP. Hồ Chí Minh hiện tập trung nhiều doanh nghiệp dẫn đầu ở đa dạng lĩnh vực như VSIP – nhà phát triển khu công nghiệp tầm cỡ và thu hút FDI chất lượng cao (logistics, công nghệ cao, chế biến, chế tạo), Becamex IDC - nhà phát triển hạ tầng công nghiệp hàng đầu Việt Nam;… Thành phố cũng tập trung những tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước như Samsung, Intel, Foxconn, Vinamilk, Saigontourist… Đây là những lợi thế không nhỏ để Thành phố triển khai chiến lược tự chủ về sản xuất, dịch vu trong giai đoạn 2026 – 2030.

Giai đoạn 2026 – 2030, ngành công nghiệp TP. Hồ Chí Minh phấn đấu tăng bình quân 9,5%/năm. Thành phố sẽ phân bổ quỹ đất phát triển công nghiệp hợp lý, thay vì dồn vào khu vực trung tâm có thể chuyển dịch sang khu vực Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu. Định hướng hình thành “vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ” từ Bình Dương về Cái Mép - Thị Vải.

Theo ông Phạm Quang Nhật, Phó giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, Thành phố ưu tiên quỹ đất và nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và ngành công nghiệp chủ lực; khuyến khích phát triển công nghiệp tự chủ do người Việt Nam quản lý, giảm sự phụ thuộc vào các yếu tố quốc tế. Phát triển công nghiệp đảm bảo mục tiêu công nghiệp công nghệ cao, tự động hóa, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải; đồng thời hình thành cụm liên kết ngành công nghiệp cao, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thành phố cũng thử nghiệm mô hình liên kết “vùng R&D - vùng sản xuất - vùng logistics” dựa trên dữ liệu tích hợp, phát triển hệ sinh thái sản xuất, nghiên cứu phát triển (R&D), mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh trong, ngoài nước cùng chia sẻ hạ tầng, kết nối kỹ thuật số và tận dụng chuỗi cung ứng chung.

Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn (Đại học Fulbright Việt Nam) chỉ ra rằng, một hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao và vận hành thông minh không được nhận diện bằng địa điểm, mà bằng cách những tác nhân kết nối và vận hành với nhau. Do đó, phát triển hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao cần 5 trụ cột: công nghệ và tri thức; chuỗi sản xuất, cung ứng; vận hành dựa trên dữ liệu; hệ sinh thái hỗ trợ hậu cầu, tài chính; tích hợp kinh tế xanh và tuần hoàn.

Theo Tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn, cấu trúc hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao cho TP. Hồ Chí Minh nên định hướng: lõi công nghệ cao (chip, bán dẫn, AI, robotics, biotech, vật liệu mới), vành đai sản xuất thông minh (nhà máy số hóa, tự động hóa cao), hậu cầu (hệ thống cảng biển, sân bay, kho vận thông minh kết nối liên vùng), nguồn vốn (hệ thống tài chính, bảo hiểm, thị trường vốn cho đổi mới công nghiệp), tiêu chuẩn (tái chế, năng lượng sạch). Đặc biệt, quy hoạch không gian công nghiệp theo liên kết cụm ngành và chuỗi giá trị, không phải theo địa giới hành chính truyền thống.

Theo Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, tới đây sẽ tái cấu trúc không gian công nghiệp vùng TP. Hồ Chí Minh mới dựa trên liên kết vùng và chuỗi giá trị làm nền tảng, với TP. Hồ Chí Minh là trung tâm R&D, thiết kế, công nghiệp công nghệ cao và điều phối chuỗi cung ứng; Bình Dương là vành đai sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ; Bà Rịa - Vũng Tàu là trung tâm cảng biển, logistics, công nghiệp nặng và năng lượng xanh. Trong đó, vùng trung tâm đô thị - công nghệ cao (TP. Hồ Chí Minh hiện hữu, Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An, Thủ Dầu Một) giữ vai trò “bộ não” công nghiệp, trung tâm chuyển giao công nghệ, sáng tạo, tập trung các doanh nghiệp đầu chuỗi giá trị.

Trong khi đó, vùng phía Bắc TP. Hồ Chí Minh (Bến Cát, Bàu Bàng, Phú Giáo, Dầu Tiếng, Bắc Tân Uyên trước đây) có vai trò là “công xưởng” sản xuất sản phẩm hàng hóa. Còn vùng phía Nam TP. Hồ Chí Minh (Cần Giờ, Bà Rịa, Vũng Tàu trước đây) là trung tâm công nghiệp nặng, hóa dầu, logistics chiến lược quốc gia và quốc tế.

Thành phố đẩy mạnh xây dựng cơ chế điều phối vùng hiệu quả, phân định rõ vai trò, chức năng từng địa phương bảo đảm tính bổ trợ, không chồng chéo; tiến tới hình thành chuỗi giá trị liên kết sản xuất - lưu thông - tiêu dùng nhằm khai thác tối đa tiềm năng từng khu vực trong một tổng thể tích hợp.