TP Hồ Chí Minh: Khi chuyển đổi số gõ cửa từng nhà

Lực lượng tình nguyện hướng dẫn người dân tìm hiểu, trải nghiệm “Trạm Công dân số” tại phường Gò Vấp (TPHCM). Ảnh: H.Phúc

Những mô hình chuyển đổi số từ cơ sở

Vừa bắt đầu kỳ nghỉ hè, các chương trình, chiến dịch tình nguyện hè năm 2026 của TPHCM đánh dấu bằng sự xuất hiện của một lực lượng mới: đội hình thanh niên tình nguyện “Mùa hè số”.

Theo ông Ngô Minh Hải - Bí thư Thành đoàn TPHCM, năm nay nội dung phong trào thanh niên tình nguyện của thành phố được định hướng gắn chặt với yêu cầu chuyển đổi số và xây dựng xã hội số. Đó là, nếu trước đây chiến sĩ tình nguyện chủ yếu đến các vùng sâu, vùng xa xây cầu, làm đường, tổ chức sân chơi cho thiếu nhi thì nay đảm nhận nhiệm vụ hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số và dịch vụ công trực tuyến.

Năm nay, hơn 8.000 thanh niên tình nguyện thuộc hàng trăm đội hình “Mùa hè số” sẽ có mặt tại 168 phường, xã, đặc khu trên địa bàn thành phố. Theo Bí thư Thành đoàn, các đội hình này sẽ tham gia phổ cập kỹ năng số cơ bản, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến; hướng dẫn nhân dân sử dụng nền tảng số đến hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và số hóa dữ liệu.

Theo ông Đặng Minh Thông - Phó Bí thư Thành ủy TPHCM, việc triển khai đội hình “Mùa hè số” rất sát với tinh thần Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và các định hướng phát triển của thành phố trong giai đoạn mới. Theo ông Thông, thanh niên thành phố sẽ không chỉ tình nguyện trong những công trình dân sinh, mà trở thành lực lượng mở rộng không gian số, giúp người dân nâng cao năng lực số, thích ứng với nền hành chính số, kinh tế số và xã hội số.

Triển khai “Mùa hè số”, theo ông Ngô Minh Hải, nhiều hoạt động “Bình dân học vụ số” đã được tổ chức tại khu dân cư với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”. Các đoàn viên, thanh niên hỗ trợ người dân cài đặt và sử dụng ứng dụng Công dân số TPHCM, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Tại nhiều khu phố, hình ảnh những bạn trẻ kiên nhẫn hướng dẫn người cao tuổi từng thao tác trên điện thoại thông minh đã trở thành điểm nhấn đẹp của chiến dịch tình nguyện hè, vừa giúp người dân tiếp cận công nghệ, vừa tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Song song đó, ngày hội “Điểm chạm số 2026” do Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp Thành đoàn tổ chức đã xây dựng 5 không gian trải nghiệm về công dân số, đảng viên số, kinh tế số, kỹ năng số và chữ ký số. Người dân được hỗ trợ kích hoạt VNeID mức độ 2, tích hợp sổ sức khỏe điện tử, đăng ký chữ ký số, nhận diện lừa đảo trực tuyến và tiếp cận các công cụ AI phục vụ học tập, kinh doanh.

Tại các địa bàn vùng ven như xã An Thới Đông, phong trào “Bình dân học vụ số” cũng được triển khai mạnh mẽ với sự tham gia của các tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng thanh niên. Bên cạnh đó, mô hình “Trạm công dân số” đang được nhân rộng tại nhiều địa phương, cung cấp miễn phí các tiện ích như hướng dẫn dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, đăng ký khám chữa bệnh từ xa và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số thiết yếu.

Xây dựng nền tảng lâu dài cho xã hội số

Đằng sau các mô hình hỗ trợ cộng đồng là chiến lược phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng số quy mô lớn mà TPHCM đang triển khai.

Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM chủ trương bố trí lực lượng hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại cơ sở. Về mô hình này, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM cho biết, thời gian qua, quá trình triển khai Nghị quyết 57 vẫn gặp khó khăn về nhân lực hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính số và tham mưu công tác chuyển đổi số ở địa phương. Từ đề xuất của 161 phường, xã, đặc khu, thành phố đã quyết định lựa chọn hơn 400 nhân sự có trình độ phù hợp để hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở trong giai đoạn thí điểm từ ngày 1/6 đến cuối tháng 12 năm nay. Trong số này, 168 nhân sự hỗ trợ khối Đảng, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội; 240 nhân sự còn lại hỗ trợ khối chính quyền, trực tiếp hướng dẫn người dân tại bộ phận “Một cửa”, số hóa hồ sơ, phổ cập kỹ năng số và hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số.

Theo kế hoạch, UBND TPHCM chỉ đạo các sở, ban, ngành, địa phương trên địa bàn thành phố phấn đấu cơ bản 100% công dân đủ điều kiện được cấp và kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID, cài đặt ứng dụng Công dân số TPHCM trong quý 2 năm nay. Đồng thời, 100% hộ gia đình sẽ có ít nhất một thiết bị thông minh; 100% người dân từ đủ 18 tuổi trở lên có tài khoản thanh toán điện tử và tài khoản dịch vụ công trực tuyến.

Đến quý 3/2026, thành phố hướng tới mục tiêu 100% người dân được tập huấn kỹ năng số cơ bản, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt trên 90% và thanh toán không dùng tiền mặt trở thành phương thức phổ biến trong các dịch vụ thiết yếu.

Để thực hiện mục tiêu này, TPHCM tiếp tục đề nghị các Sở - ban - ngành và địa phương phát huy vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng, lực lượng công an khu vực, đoàn viên thanh niên và các doanh nghiệp công nghệ trong chiến dịch “Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người”.

Có thể nói, các mô hình chuyển đổi số tại TPHCM đang được triển khai theo cách gần dân và thực chất. Khi người dân trở thành trung tâm của mọi hoạt động chuyển đổi số, mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số không còn là câu chuyện của tương lai mà đang hiện diện từng ngày trong đời sống đô thị “đầu tàu” cả nước.