TP Hồ Chí Minh kiểm soát an toàn thực phẩm mùa Tết - Bài 3: Chặn rủi ro ngay từ 'cửa ngõ' chợ đầu mối
Trước nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, TP Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh các giải pháp siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ 'cửa ngõ' là chợ đầu mối, đồng thời tăng cường tuyên truyền để nâng cao nhận thức người tiêu dùng và tiểu thương, hướng tới việc lựa chọn, kinh doanh thực phẩm an toàn, minh bạch, không vì lợi nhuận mà đánh đổi sức khỏe cộng đồng.
Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Dũng làm trưởng đoàn đã kiểm tra xuyên đêm tại ba chợ đầu mối Hóc Môn, Thủ Đức và Bình Điền vào ngày 30 - 31/1.
Đảm bảo không để đứt hàng
Những ngày cận Tết, tại các chợ đầu mối Hóc Môn, nông sản Thủ Đức, chợ Bình Điền hoạt động gần như suốt đêm để tiếp nhận và phân phối lượng lớn nông sản, thịt và thực phẩm phục vụ thị trường. Ông Lê Văn Tiển, Giám đốc chợ đầu mối nông sản thực phẩm Hóc Môn cho biết, hiện nay công tác chuẩn bị nguồn hàng đã được triển khai từ sớm nhằm bảo đảm không đứt nguồn cung, đồng thời tăng cường kiểm soát chất lượng ngay từ khâu tiếp nhận.
Theo đó, trong cao điểm từ 25 đến 29 tháng Chạp, lượng hàng nông sản về chợ có thể đạt từ 2.700 đến 3.300 tấn mỗi ngày đêm, tăng 30 - 50% so với ngày thường. Riêng mặt hàng thịt heo, hai ngày sát Tết, lượng nhập chợ có thể lên tới khoảng 700 tấn mỗi đêm, gấp đôi so với ngày bình thường. Sản lượng lớn đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với việc kiểm soát nguồn gốc, điều kiện vận chuyển và bảo quản.
“Chợ đầu mối là cửa ngõ đưa hàng hóa đi khắp thành phố. Nếu đầu vào không được kiểm soát, rủi ro mất an toàn thực phẩm sẽ lan ra toàn thị trường. Vì vậy, chúng tôi yêu cầu thương nhân xuất trình đầy đủ giấy tờ về nguồn gốc, kiểm dịch, hóa đơn, đồng thời bố trí khu vực tiếp nhận riêng cho từng nhóm hàng để dễ theo dõi và xử lý khi phát sinh vấn đề", ông Tiển nói.
Tại chợ đầu mối Thủ Đức, đại diện Ban quản lý chợ đầu mối Thủ Đức cho biết, lượng rau, trái cây và hoa tươi nhập chợ đang tăng dần, dự kiến đạt cao điểm từ ngày 24 đến 27 tháng Chạp. Lượng rau có thể dao động từ 1.800 đến 2.700 tấn mỗi ngày, trái cây từ 1.500 đến 2.000 tấn, hoa tươi từ 100 đến 330 tấn. Để bảo đảm an toàn, chợ tăng cường kiểm tra nhanh về nhãn mác, tem truy xuất, đồng thời phối hợp với lực lượng thú y và quản lý thị trường trong việc lấy mẫu kiểm nghiệm khi có dấu hiệu bất thường.
Ở chợ Bình Điền, ông Nguyễn Đăng Phú, Phó Giám đốc Công ty Quản lý và Kinh doanh chợ cho biết, khoảng một tuần trước Tết, sản lượng hàng hóa có thể tăng 40 - 80%, tương đương 2.800 - 3.500 tấn mỗi ngày. Bên cạnh thủy hải sản tươi sống, các mặt hàng đông lạnh, khô và thực phẩm chế biến phục vụ biếu tặng cũng tăng mạnh. Ban quản lý chợ đã bố trí thêm nhân sự tại các cổng nhập hàng, khu bốc dỡ và kho bảo quản để giám sát điều kiện vệ sinh, nhiệt độ bảo quản và hồ sơ lô hàng.
Các mặt hàng rau xanh được kiểm tra chặt tại chợ đầu mối Thủ Đức.
Theo các ban quản lý chợ đầu mối tại TP Hồ Chí Minh, để siết chặt đầu vào các mặt hàng thực phẩm, sắp tới, việc công khai thông tin về vùng trồng, cơ sở giết mổ, đơn vị cung ứng ngay tại quầy sạp sẽ được đẩy mạnh. Mục tiêu là giúp tiểu thương và người mua dễ dàng truy xuất nguồn gốc, đồng thời tạo áp lực để thương nhân tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường.
Không chỉ lực lượng quản lý chợ, người tiêu dùng cũng bày tỏ mong muốn siết chặt “cửa ngõ” đầu vào của các loại thực phẩm khi vào thành phố. Chị Minh Hồng, ngụ phường Dĩ An cho rằng, phần lớn thực phẩm tại chợ lẻ, siêu thị và bếp ăn đều có nguồn từ chợ đầu mối, nên nếu khâu này làm tốt, người dân sẽ yên tâm hơn. “Chúng tôi rất khó phân biệt hàng an toàn hay không an toàn ở chợ lẻ. Nếu ngay từ chợ đầu mối đã được kiểm soát chặt, dán nhãn rõ ràng thì niềm tin của người mua sẽ cao hơn", chị Hồng nói.
Tập trung các mặt hàng thiết yếu
Mới đây, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Dũng cũng đã làm trưởng đoàn đã kiểm tra xuyên đêm tại ba chợ đầu mối Hóc Môn, Thủ Đức và Bình Điền nhằm đánh giá công tác chuẩn bị nguồn hàng Tết và các biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm ngay từ khâu đầu vào. Tại các điểm đến, lãnh đạo thành phố trực tiếp khảo sát khu vực tiếp nhận hàng, kho bảo quản, quy trình bốc dỡ và hệ thống theo dõi nguồn gốc, đồng thời yêu cầu các đoàn liên ngành rà soát giấy tờ kiểm dịch, hóa đơn, chứng từ của lô hàng và lấy mẫu ngẫu nhiên đối với nhóm thực phẩm có nguy cơ cao như thịt, thủy hải sản và hàng đông lạnh.
TP Hồ Chí Minh thành lập đoàn kiểm tra thực phẩn tươi sống tại các chợ đầu mối.
Ông Nguyễn Văn Dũng cũng đánh giá cao sự chủ động của các chợ trong việc chuẩn bị nguồn cung và giữ ổn định giá cả, nhưng nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm vẫn là bảo đảm an toàn cho bữa ăn của người dân.
“Chợ đầu mối không chỉ là nơi giao thương mà còn gánh trách nhiệm về sức khỏe cộng đồng. Phải chặn rủi ro ngay từ cửa ngõ, từ lúc hàng hóa vừa vào chợ, không để thực phẩm không rõ nguồn gốc, không bảo đảm vệ sinh lọt ra thị trường. Ngoài ra, trong cao điểm Tết, các chợ phải tăng tần suất kiểm tra tại cổng nhập hàng, phối hợp chặt chẽ với lực lượng thú y, quản lý thị trường và công an để xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, đặc biệt với các lô hàng lớn từ các tỉnh, thành chuyển về", ông Nguyễn Văn Dũng nói.
Theo ông Nguyễn Văn Dũng, các chợ đầu mối cũng cần nghiên cứu, áp dụng mô hình “Tick xanh trách nhiệm” đang triển khai trong hệ thống bán lẻ hiện đại, gắn trách nhiệm cho từng khâu từ sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt đến phân phối. Khi có sự cố, cơ quan chức năng có thể nhanh chóng truy xuất và xử lý tận gốc, hạn chế việc đổ trách nhiệm cho khâu cuối cùng trong chuỗi cung ứng.
Song song đó, đại diện Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh cho biết, giải pháp kiểm soát không chỉ dừng ở ba chợ đầu mối mà sẽ được mở rộng ra hệ thống chợ truyền thống trên toàn địa bàn. Theo đó, các ban quản lý chợ được huy động tăng cường lực lượng kiểm tra tại quầy sạp, khu vực tập kết và kho tạm, tập trung vào việc niêm yết nguồn gốc hàng hóa, điều kiện bảo quản và việc tuân thủ quy định về nhãn mác, hóa đơn, chứng từ.
Theo Sở Công Thương, chợ đầu mối là điểm xuất phát của dòng hàng, nhưng chợ truyền thống là nơi tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng. Nếu không kiểm soát đồng bộ ở cả hai khâu, nguy cơ hàng kém chất lượng lọt ra thị trường vẫn rất cao.
Vì vậy, trong thời gian cao điểm Tết, Sở sẽ phối hợp với lực lượng quản lý thị trường, chính quyền địa phương và ban quản lý chợ tổ chức các đợt kiểm tra đột xuất tại các chợ truyền thống, tập trung vào nhóm mặt hàng thiết yếu như thịt, rau củ, trái cây, thủy hải sản, thực phẩm chế biến sẵn và hàng đông lạnh. Những trường hợp phát hiện vi phạm về nguồn gốc, điều kiện bảo quản hoặc kinh doanh hàng không bảo đảm an toàn sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định, đồng thời công khai kết quả để người dân và tiểu thương cùng giám sát.
Theo các chuyên gia kinh tế, một khi TP Hồ Chí Minh làm tốt việc kiểm soát chặt cửa ngõ chợ đầu mối và đồng thời tăng cường kiểm soát tại chợ truyền thống, về lâu dài không chỉ nhằm bảo đảm nguồn hàng an toàn cho dịp Tết mà còn hướng tới xây dựng thị trường minh bạch, bền vững lâu dài. Chỉ khi khâu đầu vào và điểm bán lẻ đều được giám sát chặt chẽ, các bếp ăn tập thể, hệ thống phân phối phía sau sẽ giảm đáng kể rủi ro, góp phần bảo vệ sức khỏe của hàng triệu người dân TP Hồ Chí Minh trong mùa mua sắm cao điểm Tết.
