TP Hồ Chí Minh: Kỳ vọng các 'đại đô thị' chuyển mình

Hiện trạng đại công trường Khu đô thị lấn biển Cần Giờ. Ảnh: Nguyễn Lê

Hiện thực hóa chiến lược hướng Đông và hướng biển

Hiện nay, thành phố Hồ Chí Minh có ba “đại đô thị” được kỳ vọng góp phần “làm đẹp” diện mạo đô thị trong thời gian tới, gồm: Khu đô thị lấn biển Cần Giờ, Khu đô thị mới Thủ Thiêm và Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa.

Khu đô thị lấn biển Cần Giờ là dự án phát triển đô thị trọng điểm trong chiến lược hướng biển của thành phố. Sau nhiều năm “ngủ yên”, nay dự án có quy mô gần 2.870ha, trong đó riêng hạng mục lấn biển hơn 1.357ha. Với tổng vốn đầu tư hơn 282.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 10 tỷ USD), dự án được định hướng xây dựng thành đô thị hoàn chỉnh với hệ thống tiện ích đồng bộ và các dịch vụ vui chơi, giải trí đẳng cấp quốc tế.

Chỉ chưa đầy một năm kể từ khi khởi công (tháng 4-2025), khu vực bãi bồi sình lầy trước đây đã trở thành đại công trường với nhiều tuyến đường rộng mở, diện mạo một khu đô thị tầm cỡ dần được định hình.

Tốc độ xây dựng Khu đô thị lấn biển Cần Giờ rất nhanh, diện mạo một khu đô thị tầm cỡ dần được định hình. Ảnh: Nguyễn Lê

Sau khi dự án được khởi công, hàng loạt công trình hạ tầng giao thông quan trọng cũng được thúc đẩy triển khai nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ, như: Tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ (vận tốc thiết kế 350km/h, động thổ tháng 12-2025); cầu Cần Giờ kết nối trung tâm thành phố với Cần Giờ (động thổ tháng 1-2026); nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành với đường Rừng Sác - tuyến đường bộ huyết mạch nối cầu Cần Giờ với khu đô thị (dự kiến khởi công trong năm 2026).

Đặc biệt, thành phố dự kiến khởi công dự án đường và cầu vượt biển nối Cần Giờ với Vũng Tàu trong năm 2026, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 104.400 tỷ đồng. Đây được xem là dự án tiêu biểu cho khát vọng hướng biển của thành phố Hồ Chí Minh, kết nối hai cực đô thị trọng điểm ven biển.

Kiến trúc sư Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhận định, đây là dự án đô thị ESG (mô hình phát triển đô thị bền vững) kiểu mẫu đầu tiên của Việt Nam theo tiêu chuẩn quốc tế, thể hiện tầm nhìn phát triển không đánh đổi môi trường, góp phần khẳng định vị thế mới của kiến trúc Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Song song với chiến lược hướng biển, Khu đô thị mới Thủ Thiêm là điển hình cho chiến lược hướng Đông của thành phố. Trước đây, dù chỉ cách quận 1 (cũ) một con sông Sài Gòn, khu vực này vẫn hoang sơ, việc di chuyển giữa hai bờ chủ yếu bằng phà Thủ Thiêm.

Thủ Thiêm thực sự được “đánh thức” khi cầu Thủ Thiêm đưa vào khai thác năm 2008. Ba năm sau, hầm vượt sông Sài Gòn nối đại lộ Võ Văn Kiệt với đại lộ Mai Chí Thọ - trục giao thông xương sống của khu đô thị - hoàn thành, tạo cú hích để Thủ Thiêm chuyển mình mạnh mẽ.

Khu đô thị mới Thủ Thiêm - khu đất trống trong ảnh sẽ đặt Trung tâm chính trị - hành chính thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Nguyễn Lê

Theo chiến lược phát triển, Thủ Thiêm sẽ trở thành trung tâm mới của thành phố Hồ Chí Minh, giữ vai trò đối trọng với khu trung tâm hiện hữu. Hai khu vực được kết nối bằng bốn cây cầu (hai cầu dự kiến xây dựng thêm) và một hầm vượt sông Sài Gòn. Thành phố cũng đã lựa chọn Thủ Thiêm làm địa điểm đặt Trung tâm chính trị - hành chính.

Tiến sĩ khoa học, Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn đánh giá, Thủ Thiêm có nhiều nét tương đồng với Phố Đông (Thượng Hải, Trung Quốc) - điểm nhấn không thể thiếu của đại đô thị Thượng Hải. Theo ông Sơn, Thủ Thiêm hoàn toàn xứng đáng trở thành “trái tim” cũng như “bộ não” (nơi đặt Trung tâm chính trị - hành chính) của thành phố, đặc biệt trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Quyết tâm mới, cách làm mới

Nếu Thủ Thiêm là biểu tượng của chiến lược hướng Đông, Cần Giờ là biểu tượng của chiến lược hướng biển, thì Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa lại thể hiện tư duy dám nghĩ, dám làm của lãnh đạo thành phố trong giai đoạn mới.

Trước đây, nhiều tập đoàn trong và ngoài nước từng liên danh tham gia đấu thầu phát triển dự án nhưng không thành công do vướng cơ chế.

Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa nằm trên bán đảo được bao bọc bởi sông Sài Gòn, có diện tích quy hoạch hơn 423ha. Ảnh: HT

Sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hồ Chí Minh, Thường trực Thành ủy đã xác định dự án Bình Quới - Thanh Đa thuộc danh mục có thể áp dụng cơ chế đặc thù.

Ngay sau đó, HĐND thành phố tổ chức kỳ họp chuyên đề, thông qua nghị quyết về tổ chức lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án Khu đô thị mới Bình Quới - Thanh Đa tại phường Bình Quới, xác định dự án đủ điều kiện lựa chọn nhà đầu tư chiến lược theo cơ chế đặc thù.

Chỉ 3 ngày sau, UBND thành phố ban hành quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư. Theo quyết định, liên danh Công ty cổ phần Tập đoàn Mặt Trời, Công ty TNHH Mặt Trời Hạ Long và Công ty TNHH thành phố Mặt Trời được chấp thuận là nhà đầu tư chiến lược.

Bình luận về tiến trình này, Tiến sĩ Lê Bá Chí Nhân (Giảng viên thỉnh giảng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, từ khâu chỉ đạo, vận dụng cơ chế đặc thù đến quyết định chấp thuận nhà đầu tư diễn ra với tốc độ chưa từng có tiền lệ.

"Kết quả đó cho thấy sự phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả và mang đậm dấu ấn của Thành ủy, HĐND và UBND thành phố Hồ Chí Minh, đúng với tinh thần “dám nghĩ, dám làm” của đội ngũ lãnh đạo thế hệ mới. Với tâm thế này, sự ủng hộ của người dân vùng dự án sẽ là những yếu tố quyết định giúp các dự án mang tính chiến lược của thành phố Hồ Chí Minh sớm về đích", Tiến sĩ Chí Nhân nhận định.

Nguyễn Lê