TP. Hồ Chí Minh tăng cường khởi nghiệp sáng tạo

Các dự án khởi nghiệp xanh luôn thu hút được sự chú ý và khuyến khích

Hiện thành phố là trung tâm khởi nghiệp sôi động nhất cả nước, chiếm khoảng 50% tổng số startup Việt Nam, 40% cơ sở ươm tạo và hỗ trợ khởi nghiệp, 44% tổng lượng vốn đầu tư và 60% số thương vụ gọi vốn. Đây đang là nơi ươm mầm cho gần 2.000 startup với sự tham gia của 55 vườn ươm chuyên nghiệp và 143 doanh nghiệp khoa học - công nghệ. Đặc biệt, sự hiện diện của 3 doanh nghiệp công nghệ đạt danh hiệu “kỳ lân”, với tổng giá trị định giá vượt 7,4 tỷ USD, cho thấy chất lượng nguồn nhân lực và tiềm năng phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn.

Song song với đó, TP. Hồ Chí Minh đã đầu tư xây dựng 3 trung tâm xuất sắc (COE) tiệm cận chuẩn quốc tế tại Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh và Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh. Các trung tâm này tập trung vào 6 nhóm công nghệ chiến lược với 18 sản phẩm trọng tâm, đóng vai trò nòng cốt trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Vị thế của TP. Hồ Chí Minh trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo tiếp tục được khẳng định qua các bảng xếp hạng quốc tế và khu vực. Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII) của thành phố duy trì vị trí nhất nhì cả nước, đồng thời lọt vào top 5 hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất khu vực ASEAN và top 110 thế giới. Đáng chú ý, thành phố đã vươn lên vị trí thứ 30 thế giới về blockchain, tạo nền tảng thuận lợi cho sự phát triển của tài chính số và kinh tế số.

Theo bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, các kết quả trên cho thấy sức hấp dẫn của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố. Trên cơ sở đó, TP. Hồ Chí Minh đang chuyển mạnh từ tư duy “đầu tư cho nghiên cứu” sang “đầu tư cho giá trị tạo ra từ nghiên cứu”. Thành phố thực hiện cơ chế hỗ trợ một phần kinh phí, tối đa 50%, để doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ, sản xuất thử nghiệm và phát triển sản phẩm. Đáng chú ý, toàn bộ kết quả nghiên cứu, bao gồm tài sản hữu hình và tài sản trí tuệ như bằng độc quyền sáng chế, được giao cho doanh nghiệp sở hữu nhằm chủ động thương mại hóa, không phải hoàn trả cho Nhà nước.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, UBND TP. Hồ Chí Minh đã xây dựng kế hoạch phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, với nhiều giải pháp mang tính đột phá. Thành phố kiến nghị Trung ương cho phép thí điểm mô hình sàn giao dịch dữ liệu và phát triển kinh tế tầm thấp ngay từ năm 2026, xem đây là những lĩnh vực mới nhằm gia tăng giá trị kinh tế từ tài nguyên số.

Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh đề xuất áp dụng các chính sách ưu đãi vượt trội, trong đó có thuế thu nhập doanh nghiệp 5%, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo đối với các trung tâm đổi mới sáng tạo; miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm cho đội ngũ chuyên gia. Thành phố cũng chú trọng đầu tư hạ tầng phục vụ đổi mới sáng tạo, gồm các phòng thí nghiệm, khu thực nghiệm dùng chung, đồng thời mở rộng không gian đổi mới sáng tạo ra các địa phương lân cận và tăng cường kết nối với các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới.

TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành tối thiểu một trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo đạt tầm cỡ quốc tế; có ít nhất hai khu đô thị sáng tạo, tương tác cao giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng kinh tế; hình thành 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; duy trì vị thế trong nhóm 3 địa phương dẫn đầu cả nước về chỉ số PII. Hằng năm, thành phố ưu tiên hỗ trợ tối thiểu 300 dự án ở giai đoạn tiền ươm tạo, 200 dự án giai đoạn ươm tạo và 50 dự án giai đoạn tăng tốc.

Trong cách tiếp cận mới, TP. Hồ Chí Minh xác định chính quyền không chỉ giữ vai trò quản lý mà còn là đối tác đồng hành cùng doanh nghiệp khởi nghiệp, sẵn sàng chia sẻ rủi ro và tạo lập thị trường cho các sản phẩm, giải pháp đổi mới sáng tạo. Thành phố khuyến khích việc ứng dụng các sản phẩm khởi nghiệp có hiệu quả vào thực tiễn quản lý, phát triển kinh tế – xã hội.

Theo bà Đặng Thị Luận, quyền Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), Trung tâm hiện là đầu mối kết nối và thúc đẩy các dự án khởi nghiệp trong nước và quốc tế. SIHUB triển khai các chính sách hỗ trợ không hoàn lại theo từng giai đoạn, với mức hỗ trợ tối đa 40 triệu đồng cho giai đoạn tiền sáng tạo, 80 triệu đồng cho giai đoạn ươm tạo và lên tới 400 triệu đồng cho giai đoạn tăng tốc.

Cùng với đó, TP. Hồ Chí Minh đang nghiên cứu xây dựng Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố, hướng dẫn doanh nghiệp tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ cao và Quỹ phát triển dữ liệu quốc gia. Nghị quyết số 98 sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua được xem là cơ sở pháp lý quan trọng, tạo điều kiện để thành phố triển khai các cơ chế đặc thù, thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh mới theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát rủi ro, qua đó thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển bền vững.

Ngọc Hậu