TP Hồ Chí Minh tăng cường 'phạt nguội' việc xả rác tuỳ tiện

Mặc dù chính quyền các địa phương thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn vệ sinh môi trường, nhưng tình trạng xả rác không đúng nơi quy định vẫn diễn ra. Đáng nói, một số người còn cố tình chọn những khu vực vắng vẻ, đất trống, ven kênh rạch hoặc nơi xa khu dân cư để lén lút đổ rác.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, chỉ cần một khu đất trống xuất hiện vài bao rác, phế liệu hoặc xà bần, nơi đó rất dễ trở thành điểm tập kết rác tự phát. Người này đổ, người khác tiếp tục đổ theo, khiến lượng rác ngày càng chất đống. Thậm chí ngay nơi có bảng cấm đổ rác lại thành nơi chất đầy rác. Điều đó cho thấy nhiều người cố tình vi phạm, thách thức cơ quan chức năng.

Nhiều người xả rác tại các khu đất trống, vắng người nhưng đều bị camera ghi lại.

Không chỉ làm nhếch nhác đường phố, những bãi rác tự phát còn gây nhiều hệ lụy đối với môi trường và đời sống người dân. Rác thải bị vứt xuống kênh rạch có nguy cơ cản trở dòng chảy, làm tắc nghẽn hệ thống thoát nước; rác tồn đọng lâu ngày gây mùi hôi, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, nguyên nhân chủ yếu là ý thức chấp hành quy định về bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân chưa cao. Thói quen bỏ rác tại gốc cây, cột điện, mặt tiền đường, khu vực chợ tự phát cũng tạo thành các điểm tồn đọng rác trên vỉa hè, đường phố.

Trước thực trạng này, các địa phương đang chuyển mạnh từ việc chỉ thu gom, xử lý rác sau khi phát sinh sang chủ động phát hiện người vi phạm để xử lý. Trong đó, camera giám sát được tận dụng như một công cụ hữu hiệu để truy tìm người đổ rác trái phép.

Người đàn ông vừa chạy xe vừa ném bịch rác xuống lề đường.

Tại xã Bình Chánh, trong tháng 4/2026, Công an xã đã xử phạt 2 trường hợp vứt rác không đúng nơi quy định, mỗi trường hợp 1,5 triệu đồng và qua hệ thống camera đã xử lý 5 trường hợp tổng số tiền phạt 7,5 triệu đồng.

Công an xã Bình Chánh lập biên bản xử phạt người bỏ rác không đúng nơi quy định.

Theo phản ánh của người dân, Tổ kiểm tra xử lý các trường hợp bỏ rác, xả rác không đúng nơi quy định của xã Bình Chánh phối hợp với Công an xã trích xuất camera và xác định ông H.V.K. đã đổ rác không đúng quy định tại đường Đê bao Rạch Cầu Già, ấp 33, xã Bình Chánh. Đây là khu vực đất trống, xa khu dân cư, thường bị lợi dụng để lén lút đổ rác. Làm việc với cơ quan chức năng, ông K. thừa nhận hành vi vi phạm, chấp hành xử phạt, đồng thời cam kết thu gom, xử lý số rác đã đổ sai quy định và không tái phạm.

Người phụ nữ đem bao rác bỏ bên đường bị camera ghi lại.

Đến nay, xã Bình Chánh đã lắp đặt 46 camera an ninh tại các khu vực đất trống, xa khu dân cư. Hệ thống này không chỉ phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự mà còn được sử dụng để giám sát, phát hiện và xử lý hành vi xả rác.

Hai người xả rác trên địa bàn phường Tân Mỹ bị phát hiện.

Tại phường Tân Mỹ, camera cũng đã phát huy hiệu quả. Ngày 4/5/2026, qua hệ thống camera an ninh trên đường Nguyễn Văn Linh, Công an phường phát hiện 2 trường hợp vứt rác tại khu vực công cộng. Hai người này được mời đến trụ sở để làm việc và mỗi trường hợp bị xử phạt 1,5 triệu đồng.

Công an phường Tân Mỹ lập biên bản xử lý những người xả rác.

Tại xã Tân Vĩnh Lộc, tình trạng đổ trộm rác cũng được chính quyền địa phương xác định là vấn đề cần tập trung xử lý. Từ tháng 7/2025 đến nay, thông qua tuần tra và hệ thống camera, địa phương đã xử lý 18 trường hợp vứt, đốt rác không đúng quy định, tổng số tiền phạt 65 triệu đồng.

Theo UBND xã Tân Vĩnh Lộc, những người đổ rác thường lợi dụng thời điểm ít người qua lại để thực hiện hành vi vi phạm, tập trung vào các khung giờ từ 11h30 đến 13h, 17h đến 22h hoặc 3h đến 6h và những ngày cuối tuần. Phương tiện được sử dụng có thể là xe thô sơ, xe lôi tự chế hoặc xe máy chở hàng cồng kềnh. Tuy nhiên, những hành vi tưởng rằng có thể thực hiện trong bóng tối đang ngày càng khó qua mắt lực lượng chức năng khi hệ thống camera được triển khai tại các khu vực có nguy cơ phát sinh điểm đổ rác.

Camera ghi lại hình ảnh người đàn ông xả rác tại khu đất trống trên địa bàn xã Tân Vĩnh Lộc.

Camera ghi lại hình ảnh, người dân cung cấp thông tin, lực lượng chức năng xác minh và xử lý. Cách làm này đang tạo thêm một “vòng giám sát” đối với những người cố tình biến nơi công cộng thành bãi rác.

Đáng chú ý, chính quyền địa phương không chỉ kêu gọi người dân phản ánh mà còn ghi nhận, biểu dương những người tích cực tham gia bảo vệ môi trường.

Ngày 12/10, UBND phường Bình Tân đã khen thưởng đột xuất ông Đỗ Như Trang, Trưởng khu phố 31 và ông Lương Quốc Vinh, Lực lượng bảo vệ an ninh trật tự cơ sở khu phố 8 vì đã cung cấp thông tin về hành vi xả rác bừa bãi trên địa bàn.

UBND phường Bình Tân đã khen thưởng đột xuất ông Đỗ Như Trang và ông Lương Quốc Vinh.

Theo đó, trong tháng 9/2026, tại khu vực Kênh Tham Lương - Bến Cát, đường Cây Cám, ông Đỗ Như Trang phát hiện một người đi xe máy vứt bao rác không đúng nơi quy định. Ông Trang đã cung cấp thông tin cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ công để ghi nhận sự việc và chuyển cơ quan chức năng xử lý.

Cũng trong tháng 9, ông Lương Quốc Vinh phát hiện một người đi xe lôi chở nệm, vải, phế liệu đổ rác tại khu đất trống. Ông Vinh đã quay video và cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng.

Từ thông tin được người dân cung cấp, UBND phường Bình Tân đã mời hai trường hợp đổ rác không đúng nơi quy định đến làm việc và xử phạt mỗi người 1,5 triệu đồng.

Việc người dân chủ động phát hiện, ghi hình và cung cấp thông tin đang trở thành một mắt xích quan trọng trong công tác xử lý rác thải. Khi người vi phạm không còn dễ dàng “chọn giờ vắng người để đổ rác rồi bỏ đi”, hiệu quả răn đe cũng được nâng lên.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian tới thành phố tiếp tục tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi đổ, xả chất thải không đúng quy định; đẩy mạnh ứng dụng camera, nâng cao phối hợp giữa chính quyền địa phương, đơn vị cung ứng dịch vụ vệ sinh môi trường và các lực lượng chức năng. Mục tiêu không chỉ là dọn sạch một điểm rác mà phải ngăn điểm rác tái xuất hiện, không chỉ xử lý hậu quả mà phải xử lý người cố tình vi phạm.