TP Hồ Chí Minh tăng quản lý thuế bằng dữ liệu số

Nguời dân, doanh nghiệp đến kê khai và quyết toán thuế tại Cục Thuế TP Hồ Chí Minh.

Công việc thuận lợi hơn

Những năm gần đây, chị Nguyễn Thảo Vy hầu như không còn sử dụng tiền mặt trong việc bán hàng. Các đơn hàng chủ yếu được chốt qua livestream trên mạng xã hội, khách thanh toán bằng chuyển khoản hoặc ví điện tử nên dữ liệu giao dịch tự động cập nhật trên hệ thống.

Trước đây, mỗi lần kê khai thuế, chị Vy phải tự tổng hợp doanh thu từ nhiều tài khoản ngân hàng, nền tảng bán hàng và đơn vị vận chuyển nên khá mất thời gian. Từ khi sử dụng hóa đơn điện tử và kê khai thuế trực tuyến, việc quản lý dòng tiền thuận tiện và rõ ràng hơn.

“Lúc đầu tôi nghĩ quản lý thuế điện tử sẽ phức tạp, nhưng thực tế lại giúp việc kinh doanh minh bạch hơn. Doanh thu, chi phí đều có dữ liệu rõ ràng nên hạn chế nhầm lẫn, đồng thời tạo uy tín với đối tác và ngân hàng”, chị Vy chia sẻ.

Theo chị Thảo Vy, thanh toán không dùng tiền mặt cũng giúp người bán dễ kiểm soát doanh thu hơn. Khi mọi giao dịch đều được lưu lại trên hệ thống, người kinh doanh cũng chủ động kê khai chính xác vì khó che giấu doanh thu như trước.

Chị Thảo Vy dễ dàng kê khai thuế điện tử từ ngày ứng dụng công nghệ số.

Không chỉ các hộ kinh doanh nhỏ, nhiều doanh nghiệp bán lẻ tại TP Hồ Chí Minh cũng đang chuyển sang mô hình quản lý số. Anh Đỗ Văn Tiệp, chủ một doanh nghiệp thời trang tại phường Bến Thành cho biết, trước đây việc đối chiếu doanh thu giữa cửa hàng, sàn thương mại điện tử và các buổi livestream thường mất nhiều thời gian, số liệu dễ chênh lệch. Hiện nay, khi các giao dịch đều thanh toán qua ngân hàng và sử dụng hóa đơn điện tử, doanh nghiệp có thể theo dõi dòng tiền gần như theo thời gian thực.

“Theo tôi, kê khai thuế điện tử giúp doanh nghiệp giảm nhiều thủ tục giấy tờ, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn. Những đơn vị làm ăn nghiêm túc sẽ không còn bị cạnh tranh bất bình đẳng bởi các trường hợp doanh thu lớn nhưng né thuế”, anh Văn Tiệp chia sẻ.

Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi từ quá trình số hóa, nhiều hộ kinh doanh lớn tuổi hoặc ít tiếp cận công nghệ vẫn gặp khó khi chuyển sang kê khai điện tử. Không ít người đã quen ghi chép thủ công và giao dịch tiền mặt nên còn lúng túng khi sử dụng ứng dụng khai thuế, hóa đơn điện tử hoặc các nền tảng thanh toán số.

Bà Nguyễn Thị Lan, chủ quầy tạp hóa tại chợ Tân Bình cho biết, trước đây bà chỉ quen ghi sổ thủ công, nay phải thao tác trên điện thoại hoặc máy tính để kê khai thuế nên khá áp lực. “Nhiều lúc tôi không biết tải dữ liệu, đăng nhập tài khoản hay xử lý lỗi hệ thống. Nếu không có con cháu hỗ trợ thì rất khó tự làm thủ tục thuế điện tử”, bà Lan chia sẻ.

Theo nhiều hộ kinh doanh, việc chuyển đổi quá nhanh sang môi trường số khiến không ít người lớn tuổi e ngại vì sợ thao tác sai, kê khai nhầm hoặc gặp trục trặc tài khoản. Một số người còn thiếu thiết bị công nghệ, chưa quen dùng ngân hàng điện tử, mã QR hay ví điện tử.

Các doanh nghiệp và hộ kinh doanh cho rằng, quản lý thuế bằng dữ liệu số là xu hướng tất yếu trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh. Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi thuận lợi hơn, cơ quan chức năng cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, đồng bộ dữ liệu và tăng cường hỗ trợ cho hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt là người lớn tuổi, ít tiếp cận công nghệ.

Quản lý thuế bằng dữ liệu số

Theo Cục Thuế TP Hồ Chí Minh, thương mại điện tử hiện duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 25%/năm. Năm 2025, quy mô bán lẻ thương mại điện tử cả nước ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa, với khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến. Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử đang làm thay đổi hoàn toàn cách thức quản lý thuế truyền thống. Nếu trước đây cơ quan thuế chủ yếu quản lý theo địa điểm kinh doanh thì nay phải chuyển sang quản lý theo dữ liệu giao dịch, dòng tiền và nền tảng số.

Đại diện Cục Thuế TP Hồ Chí Minh cho biết, khó khăn lớn hiện nay là dữ liệu giao dịch điện tử còn phân tán, chưa đồng bộ giữa các cơ quan, nền tảng và đơn vị liên quan. Trong môi trường số, người bán có thể vận hành nhiều tài khoản trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hoặc livestream mà không cần cửa hàng cố định, gây khó khăn cho việc xác định doanh thu thực tế. Bên cạnh đó, tình trạng chậm đăng ký thuế, kê khai chưa đầy đủ hoặc cố tình che giấu doanh thu trên nền tảng số vẫn diễn ra. Một số trường hợp sử dụng nhiều tài khoản ngân hàng, nhiều tài khoản bán hàng hoặc chia nhỏ giao dịch để né tránh nghĩa vụ thuế.

Từ khi triển khai khai thuế điện tử, người dân không còn phải trực tiếp đến cơ quan thuế làm thủ tục, nhờ đó lượng người đến giao dịch tại Cục Thuế cũng giảm đáng kể.

Thực tế thời gian qua, nhiều vụ trốn thuế trong hoạt động thương mại điện tử đã bị phát hiện với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Có trường hợp kinh doanh doanh thu hàng trăm tỷ đồng qua nền tảng online nhưng không kê khai đầy đủ nghĩa vụ thuế, gây thất thu lớn cho ngân sách.

Theo Cục Thuế TP Hồ Chí Minh, ngành Thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, phân tích dữ liệu lớn và quản lý rủi ro để nâng cao hiệu quả giám sát. Việc triển khai hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và kết nối dữ liệu liên ngành đang giúp cơ quan thuế từng bước nhận diện chính xác hơn dòng tiền và doanh thu thực tế của hoạt động kinh doanh online.

Đặc biệt, Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã quy định rõ trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử và nền tảng số có chức năng thanh toán trong việc khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ quản lý thuế truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu số và dòng tiền giao dịch.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho biết, việc quản lý thuế thương mại điện tử không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào kê khai tự nguyện mà phải dựa trên dữ liệu số, thanh toán điện tử và kết nối liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, đơn vị vận chuyển và các sàn thương mại điện tử. Theo đó, trong môi trường kinh doanh số, dòng tiền chính là “dấu vết dữ liệu” quan trọng nhất để xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế. Khi mọi giao dịch được số hóa, cơ quan quản lý có thể đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn để nhận diện doanh thu thực tế thay vì chỉ dựa trên hồ sơ kê khai.

“Quản lý thuế theo dòng tiền không chỉ nhằm chống thất thu ngân sách mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng giữa kinh doanh online và truyền thống. Nếu cửa hàng truyền thống phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế thì hoạt động kinh doanh trên nền tảng số cũng cần được đặt trong cùng một mặt bằng quản lý”, ông Thịnh nhận định.

Theo các chuyên gia kinh tế TP Hồ Chí Minh, khi nền kinh tế số ngày càng mở rộng, việc quản lý thuế bằng dữ liệu số và dòng tiền điện tử sẽ trở thành xu hướng tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp chống thất thu mà còn là nền tảng để xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và bền vững hơn cho TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.