Tra cứu bệnh: 'bản đồ' giúp bạn đọc tìm đúng thông tin sức khỏe chính thống

Trong bối cảnh thông tin về sức khỏe ngày càng phong phú nhưng cũng không ít nội dung thiếu kiểm chứng. Việc xây dựng một hệ thống nội dung khoa học, có cấu trúc và dễ tra cứu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Tìm kiếm thông tin sức khỏe trở thành nhu cầu thiết yếu

Chỉ với một vài thao tác trên điện thoại, bạn đọc có thể tìm thấy hàng nghìn, thậm chí hàng triệu thông tin liên quan đến một triệu chứng, một căn bệnh, một loại thuốc hay phương pháp điều trị.

Internet và mạng xã hội đã đưa kiến thức y tế đến gần bạn đọc hơn bao giờ hết. Đây là cơ hội lớn để nâng cao hiểu biết, giúp mỗi người chủ động phòng bệnh, nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế kịp thời.

Nhưng lượng thông tin khổng lồ cũng đặt ra một thách thức: không phải thông tin nào xuất hiện trên mạng cũng chính xác và có căn cứ khoa học.

Những lời quảng cáo về "thuốc chữa bách bệnh", phương pháp điều trị chưa được chứng minh, kinh nghiệm truyền miệng hay nội dung bị cắt ghép, giật tít có thể khiến người đọc hiểu sai về bệnh, tự ý dùng thuốc, bỏ điều trị hoặc trì hoãn việc đến cơ sở y tế. Với lĩnh vực sức khỏe, một thông tin sai không chỉ gây hiểu nhầm mà đôi khi có thể dẫn đến hậu quả trực tiếp đối với người bệnh.

"Tra cứu bệnh" không đơn thuần là danh sách hơn 700 bệnh mà là cách tổ chức kho nội dung theo nhu cầu tìm hiểu thực tế của độc giả. Ảnh: TN

Vì vậy, câu hỏi của người dân ngày nay không chỉ là "tìm thông tin sức khỏe ở đâu?", mà quan trọng hơn là "tìm ở đâu để có thể tin cậy?" Đây là nhu cầu ngày càng rõ trong bối cảnh người dân chủ động tìm kiếm kiến thức để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Một nghiên cứu tại TP Huế trên 814 người từ 18 tuổi trở lên cho thấy 82,9% người tham gia rất quan tâm đến sức khỏe bản thân và 40,5% thường xuyên tìm kiếm thông tin sức khỏe. Internet đã trở thành một trong những kênh phổ biến nhất, với 62,7% người dân sử dụng để tìm kiếm thông tin. Những nội dung được quan tâm nhiều gồm dấu hiệu bệnh tật, phương pháp điều trị hiện đại và chế độ dinh dưỡng.

Đáng chú ý, nhân viên y tế vẫn được đánh giá là nguồn thông tin đáng tin cậy nhất, nhưng khả năng tiếp cận trực tiếp với nguồn thông tin này còn hạn chế. Điều đó cho thấy khoảng trống giữa nhu cầu tìm hiểu sức khỏe rất lớn và khả năng tiếp cận nguồn thông tin chuyên môn đáng tin cậy.

Trong khoảng trống ấy, báo chí ngành Y tế có vai trò quan trọng trong việc đưa tri thức y khoa chính thống đến gần người dân.

Cách tiếp cận "đọc một bài báo" sang "tra cứu một chủ đề sức khỏe"

Khi bạn đọc tìm kiếm thông tin về một căn bệnh, họ hiếm khi chỉ có một câu hỏi. "Bệnh này là gì?", "Nguyên nhân do đâu?", "Khi nào phải đi khám?", "Điều trị thế nào?", "Dùng thuốc gì?", "Ăn uống ra sao?", "Có thể tập luyện không?", "Làm gì để phòng biến chứng?"...Những câu hỏi nối tiếp nhau tạo thành cả một hành trình tìm hiểu. Nếu các thông tin được tổ chức thành từng nhóm liên quan, người đọc sẽ không phải tự ghép những mảnh thông tin rời rạc từ nhiều nguồn. Từ một triệu chứng, họ có thể tìm hiểu về bệnh; từ bệnh tiếp tục tìm hiểu nguyên nhân, yếu tố nguy cơ, chẩn đoán, điều trị, dinh dưỡng, vận động và phòng biến chứng. Đó là ý nghĩa của việc tổ chức nội dung theo mô hình "Cây thư mục" để tra cứu bệnh.

Người dân được đẩy mạnh tiếp cận khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Ảnh: TL

Trong lĩnh vực y tế, mỗi bệnh hoặc nhóm vấn đề sức khỏe có thể được xem như một "nhánh" lớn. Bên dưới là những "nhánh nhỏ" tương ứng với các câu hỏi mà người dân thường quan tâm.

Cách tổ chức này giúp chuyển từ cách tiếp cận "đọc một bài báo" sang "tra cứu một chủ đề sức khỏe". Đây cũng là hướng mà hệ thống "Tra cứu bệnh" của Báo Sức khỏe và Đời sống đang phục vụ. Hệ thống gồm hơn 700 bệnh và hội chứng, với hàng chục nghìn bài viết, bao quát nhiều khía cạnh như nguyên nhân, triệu chứng, điều trị, thuốc, dinh dưỡng, món ăn, bài tập, cách phòng bệnh...được viết và thẩm định nội dung bởi các chuyên gia y tế đầu ngành của các lĩnh vực.

Giá trị của hệ thống vì thế không chỉ nằm ở số lượng bệnh hay số lượng bài viết, mà ở khả năng kết nối những nội dung liên quan để người dân có thể tìm hiểu vấn đề sức khỏe một cách có hệ thống.

Thông tin sức khỏe phải đúng trước khi phải hay

Một hệ thống nội dung y tế chỉ thực sự hữu ích khi trả lời được những câu hỏi thiết thực của bạn đọc. Người bị tăng huyết áp không chỉ cần biết bệnh là gì mà còn cần hiểu yếu tố nguy cơ, cách đo huyết áp, dấu hiệu cảnh báo, khi nào cần đi khám và làm thế nào để hạn chế biến chứng.

Người mắc đái tháo đường cần tìm hiểu về chế độ ăn, vận động, thuốc, theo dõi đường huyết và phòng biến chứng. Người quan tâm đến ung thư có thể cần thông tin về yếu tố nguy cơ, dấu hiệu cảnh báo, sàng lọc, chẩn đoán, điều trị, dinh dưỡng và chăm sóc.

Như vậy, nhu cầu của độc giả không dừng ở việc biết một thông tin, mà là có đủ kiến thức nền tảng để hiểu vấn đề và biết bước tiếp theo nên làm gì.

Chia sẻ về thói quen tìm kiếm thông tin sức khỏe, chị Nguyễn Thị Hoa, 57 tuổi, ở Tây Mỗ (Hà Nội), cho biết trước đây chị thường xuyên bắt gặp trên mạng xã hội những bài viết, video giới thiệu bài thuốc chữa bệnh. Sau khi chứng kiến một số trường hợp áp dụng theo thông tin trên mạng và gặp biến chứng, chị thận trọng hơn trong việc lựa chọn nguồn thông tin.

"Tôi là độc giả thường xuyên của Báo Sức khỏe và Đời sống. Khi cần tìm hiểu về một bệnh hoặc những triệu chứng bất thường, tôi thường tìm đọc thông tin trên báo thay vì làm theo những hướng dẫn chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Đây là một kênh thông tin uy tín giúp tôi hiểu thêm về bệnh, nhận biết sớm các triệu chứng và biết cách phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe đúng cách", chị Hoa chia sẻ.

Câu chuyện của chị Hoa cũng cho thấy một nhu cầu rất thực tế: giữa hàng triệu thông tin trên mạng, người dân cần một "bộ lọc" để tìm đến những nội dung có nguồn gốc rõ ràng, được tư vấn bởi người có chuyên môn và được trình bày phù hợp với cộng đồng.

Trong truyền thông y tế, hay là chưa đủ. Thông tin còn phải chính xác, người đọc cần phân biệt giữa kiến thức tham khảo và chẩn đoán nhận biết, xử trí đúng khi mắc bệnh. Đặc biệt, những nội dung liên quan đến thuốc, điều trị người bệnh hiểu đúng và tuân thủ chỉ định của bác sĩ.

Là cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế, Báo Sức khỏe và Đời sống không chỉ có nhiệm vụ thông tin về hoạt động của ngành mà còn góp phần đưa kiến thức y khoa đến gần người dân bằng ngôn ngữ dễ hiểu, chính xác và có trách nhiệm. Mỗi bài viết vì thế không chỉ cung cấp thông tin mà còn góp phần định hướng nhận thức và hành vi chăm sóc sức khỏe của cộng đồng.

Một hệ thống nội dung được tổ chức tốt có thể góp phần thay đổi cách người dân tiếp cận sức khỏe. Thay vì chỉ tìm kiếm thông tin khi đã mắc bệnh, người dân có thể chủ động tìm hiểu về phòng bệnh, tiêm chủng, dinh dưỡng, vận động, khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc và kiểm soát các yếu tố nguy cơ.

Truyền thông sức khỏe vì thế không chỉ là "nói cho bạn đọc biết", mà cao hơn là giúp bạn đọc hiểu đúng, biết cách lựa chọn và chủ động hành động vì sức khỏe của mình.

Một địa chỉ để tìm đúng thông tin sức khỏe giữa thời đại số

Trong môi trường truyền thông số, người dân có rất nhiều lựa chọn. Vì vậy, để trở thành địa chỉ tin cậy, một cơ quan báo chí không thể chỉ dựa vào thương hiệu mà cần liên tục nâng cao chất lượng nội dung, cách tổ chức thông tin và trải nghiệm tra cứu.

"Tra cứu bệnh" trên báo là một hướng tiếp cận đáp ứng yêu cầu đó. Hệ thống giúp kết nối những nội dung về phòng bệnh, chẩn đoán, điều trị, dinh dưỡng, phục hồi và chăm sóc; đồng thời tạo điều kiện để người dùng tìm kiếm theo bệnh, triệu chứng, nhóm đối tượng và các vấn đề sức khỏe liên quan.

Y học không ngừng phát triển, các khuyến cáo và phương pháp điều trị có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, hệ thống nội dung sức khỏe muốn trở thành địa chỉ tra cứu lâu dài cần được rà soát, bổ sung và cập nhật để thông tin đến với người dân vừa dễ hiểu, vừa phù hợp với tiến bộ của y học.

Đây cũng là yêu cầu của truyền thông y tế trong thời đại số: không chỉ đưa thông tin nhanh mà phải đưa thông tin đúng; không chỉ có nhiều nội dung mà phải giúp người dân tìm được nội dung cần thiết; không chỉ phổ biến kiến thức mà phải xây dựng niềm tin.

Tóm lại:  Sức khỏe là tài sản quý giá của mỗi người. Trong hành trình bảo vệ tài sản ấy, kiến thức đúng có thể giúp phòng bệnh sớm hơn, nhận biết bất thường kịp thời hơn và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế phù hợp hơn.

Với vai trò là cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế, Báo Sức khỏe và Đời sống có trách nhiệm đưa những thông tin y tế chính thống, khoa học và hữu ích đến gần bạn đọc. "Tra cứu bệnh", với cách tổ chức thông tin theo bệnh và các vấn đề sức khỏe liên quan, là một hướng tiếp cận giúp kho tri thức ấy trở nên có cấu trúc, dễ tìm và thuận tiện sử dụng.

Đó cũng là giá trị cốt lõi của truyền thông sức khỏe: đưa tri thức y khoa chính thống đến với cộng đồng, góp phần xây dựng một xã hội chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe và sử dụng các dịch vụ y tế một cách an toàn, hiệu quả.

Trong hành trình ấy, mục "tra cứu bệnh" được tổ chức khoa học không chỉ là công cụ tìm kiếm. Đó là bản đồ tri thức sức khỏe, là cầu nối giữa ngành Y tế, đội ngũ bác sĩ và bạn đọc; đồng thời là một địa chỉ để mỗi người có thể bắt đầu hành trình tìm hiểu và bảo vệ sức khỏe của chính mình bằng những thông tin chính thống, có trách nhiệm và đáng tin cậy.