'Trả lại' vỉa hè, đảm bảo đô thị văn minh

Vỉa hè thông thoáng, sạch đẹp góp phần nâng cao hình ảnh Đà Nẵng trong mắt du khách

Vỉa hè dần thông thoáng

Tại các tuyến phố trung tâm như Bạch Đằng, Trần Phú, Hùng Vương, Lê Duẩn…, vỉa hè đã được trả lại phần lớn diện tích cho người đi bộ. Trên tuyến Bạch Đằng ven sông Hàn, nhiều nơi từng bị chiếm dụng làm nơi buôn bán, nay đã trở nên sạch sẽ, thoáng đãng. Người dân và du khách có thể di chuyển liền mạch theo phần vạch kẻ sát làn đường mà không còn phải né tránh bàn ghế hay bước xuống lòng đường như trước.

Khu vực đường Trần Phú, đặc biệt quanh chợ Hàn - nơi tập trung đông du khách quốc tế cũng ghi nhận sự chuyển biến tích cực. Các hộ kinh doanh chủ động sắp xếp lại không gian buôn bán, hình thành một dải hành lang dành cho người đi bộ. Xe máy được dựng ngay ngắn, rác thải và vật dụng được thu gom gọn gàng, góp phần tạo nên hình ảnh văn minh, thân thiện.

Không chỉ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhiều cửa hàng, nhà hàng, công ty cũng bắt đầu điều chỉnh hoạt động để phù hợp với quy định mới. Nhiều quán ăn giảm số lượng bàn ghế đặt trên vỉa hè, bố trí lại khu vực giữ xe cho khách; một số đơn vị chủ động tìm phương án gửi xe ở nơi khác để không chiếm dụng lối đi chung.

Chị Nguyễn Thị Th., chủ một cửa hàng trên đường Hùng Vương cho biết, dù phải thu hẹp diện tích trưng bày hàng hóa và chịu ảnh hưởng đến doanh thu, nhưng gia đình vẫn chấp hành nghiêm quy định. “Khó thì có khó, nhưng đây là chủ trương chung, mình phải thực hiện. Có thể sau này sẽ phải tính toán lại hướng kinh doanh cho phù hợp”, chị Th., chia sẻ.

Tương tự, bà Trần Anh Ph., chủ quán trên đường Yên Bái cho biết, từ ngày 1/4, gia đình đã dừng sử dụng vỉa hè để kinh doanh. “Dù không gian chật hơn, khách có giảm, nhưng mình nghĩ việc làm này là cần thiết để xây dựng thành phố văn minh hơn”. Sự thay đổi cũng diễn ra rõ nét tại các khu vực đông người buôn bán như quanh chợ Cồn, chợ Hàn. Hàng rong, quầy nhỏ lẻ đã được thu gọn, không còn tình trạng bày bán tràn lan như trước. Người bán chủ động điều chỉnh cách thức kinh doanh, “bán tới đâu lấy tới đó”, hạn chế chiếm dụng không gian công cộng.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy tình trạng lấn chiếm vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn. Ở một số tuyến phố, vỉa hè vẫn bị chia cắt bởi xe máy, bảng hiệu, bàn ghế hay các vật dụng khác. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt và duy trì thường xuyên của lực lượng chức năng.

Bài toán sinh kế và thách thức lâu dài

Việc lập lại trật tự vỉa hè được thực hiện trên cơ sở Kế hoạch số 109/ KH-UBND của UBND TP. Đà Nẵng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu không sử dụng vỉa hè để kinh doanh buôn bán dưới bất kỳ hình thức nào. Thành phố cũng quy định rõ việc kẻ vạch phân định lối đi bộ, tổ chức lại hệ thống biển báo, xử lý các điểm chợ cóc, chợ tạm và nghiêm cấm đặt để vật dụng, biển quảng cáo trái quy định trên vỉa hè.

Kế hoạch được triển khai theo lộ trình ba giai đoạn, từ tuyên truyền, vận động đến kiểm tra, xử lý và duy trì kiểm soát lâu dài. Đáng chú ý, trách nhiệm của người đứng đầu địa phương được đặt ra rõ ràng nhằm đảm bảo hiệu quả thực thi...

Tuy vậy, bên cạnh những chuyển biến tích cực, chủ trương này cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt là vấn đề sinh kế của người dân. Tại nhiều tuyến phố, việc tận dụng vỉa hè để buôn bán đã trở thành thói quen lâu năm. Với nhiều hộ gia đình, đây không chỉ là không gian kinh doanh mà còn là nguồn thu nhập chính.

Theo thống kê ban đầu, riêng tại phường Hải Châu, có khoảng 1.700 hộ kinh doanh liên quan đến việc sử dụng vỉa hè. Việc chấn chỉnh vì vậy không chỉ đơn thuần là xử lý vi phạm mà còn tác động trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn người. Bà Nguyễn Ý H., chủ quán giải khát trên đường Nguyễn Hữu Thọ chia sẻ: “Chủ trương của thành phố là đúng, nhưng nếu làm thì cần đồng loạt để đảm bảo công bằng. Nếu có người chấp hành, người không thì sẽ tạo ra sự thiệt thòi”.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Ph., chủ quán ăn trên đường Huỳnh Ngọc Huệ cho biết, diện tích mặt bằng nhỏ khiến gia đình buộc phải sử dụng vỉa hè để đặt bàn ghế. “Nếu cấm hoàn toàn thì rất khó xoay xở. Mong thành phố có giải pháp linh hoạt để vừa đảm bảo trật tự, vừa giúp người dân duy trì sinh kế”, bà nói.

Thực tế cho thấy, “kinh tế vỉa hè” đã ăn sâu vào đời sống đô thị, đặc biệt với những hộ kinh doanh nhỏ, lao động nhập cư, người có thu nhập thấp. Không có mặt bằng, không đủ vốn thuê cửa hàng, vỉa hè trở thành kế sinh nhai duy nhất của họ. Bởi vậy, nhiều ý kiến cho rằng việc lập lại trật tự vỉa hè cần được thực hiện với lộ trình phù hợp, kết hợp giữa quản lý chặt chẽ và các giải pháp hỗ trợ. Việc phân định rõ không gian, tổ chức lại điểm đỗ xe, tăng cường kiểm tra sẽ góp phần hình thành thói quen chấp hành. Đồng thời, cần nghiên cứu bố trí các điểm kinh doanh phù hợp, tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi sinh kế.

Theo lãnh đạo UBND TP. Đà Nẵng, mục tiêu của thành phố là tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo đô thị, hướng đến xây dựng môi trường sống văn minh, hiện đại. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, không chỉ cần sự quyết liệt của chính quyền mà còn cần sự đồng thuận của người dân. Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng những con đường rộng, những tòa nhà cao, mà còn thể hiện qua ý thức chấp hành pháp luật và sự tôn trọng không gian chung. Vỉa hè thông thoáng, sạch đẹp không chỉ mang lại sự thuận tiện cho người đi bộ mà còn góp phần nâng cao hình ảnh thành phố trong mắt du khách.

Việc lập lại trật tự vỉa hè vì thế không phải là câu chuyện ngắn hạn, mà là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, đồng bộ và nhân văn. Khi bài toán sinh kế được giải quyết hài hòa, chủ trương này mới thực sự đi vào cuộc sống, trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững của đô thị.