Trách nhiệm cộng đồng trong xử lý bạo lực

Cán bộ Công an phường Đống Đa làm việc với những người liên quan đến vụ việc gây rối tại phố Hoàng Cầu. Ảnh: Công an thành phố Hà Nội

Từ những vụ bạo hành nơi công cộng…

Ngày 15-5, mạng xã hội lan truyền một số clip và bài viết về vụ việc một cô gái tố bị người đàn ông chửi bới, hành hung ngay trên phố Hoàng Cầu (Hà Nội). Đáng chú ý, ngoài người đàn ông trên, còn một phụ nữ đi cùng và nhiều người khác cũng lớn tiếng chửi mắng, xông vào đánh cô gái. Sau khi bài viết được chia sẻ, nhiều người bày tỏ bức xúc về hành vi của nhóm người trên. Ngay sau đó, Công an phường Đống Đa đã mời 6 người liên quan về trụ sở để tiến hành lấy lời khai, xác minh, làm rõ và đã khởi tố vụ án về tội “Gây rối trật tự công cộng”.

Theo thông tin ban đầu, vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn trong thang máy của một tòa nhà, sau đó dẫn đến xô xát. Trong đó, một người đàn ông được cho là đã đạp vào bụng một phụ nữ giữa phố. Một số người đi cùng cũng hùa vào “đánh hôi”.

Trước đó, Nguyễn Thị Vân Anh (sinh năm 1982, trú tại chung cư CT5 - ĐN 2, khu đô thị Mỹ Đình, phường Từ Liêm, Hà Nội) bức xúc về việc hàng xóm là chị Nguyễn Thị H (sinh năm 1982) đăng tải lên hội nhóm của cư dân với nội dung nói xấu con trai mình. Vân Anh đã kể chuyện cho em họ của chồng tên là Nguyễn Duy Trung (sinh năm 1994). Khoảng 20h ngày 9-1, khi chị H vừa đi làm về đến trước cửa căn hộ của mình, Nguyễn Duy Trung đi từ căn hộ của Vân Anh ra hỏi lý do đăng tải lên hội nhóm của cư dân.

Vân Anh cũng đi ra và chửi mắng rồi lao về phía hàng xóm, túm tóc chị H, đánh vào phía vùng đầu của nạn nhân. Nguyễn Duy Trung đến can ngăn; con của Vân Anh (cháu L, sinh năm 2005) cũng từ trong nhà chạy ra để can ngăn mẹ, nhưng không được. Chỉ đến khi Phó Ban quản trị và Tổ trưởng Tổ quản lý vận hành tòa nhà có mặt, Vân Anh mới dừng đánh chị H. Sau đó, nạn nhân đã gửi đơn trình báo Công an phường Từ Liêm và đến Bệnh viện đa khoa quốc tế Hồng Ngọc điều trị. Chị H giao nộp cho cơ quan công an một clip ghi lại vụ việc xảy ra như trên. Vân Anh bị truy tố về tội “Gây rối trật tự công cộng” và dự kiến sẽ bị xét xử ngày 19-5.

Hai ví dụ trên không phải là trường hợp cá biệt mà là một trong số những vụ bạo lực nơi công cộng diễn ra trong thời gian gần đây. Những hình ảnh xấu xí, phản cảm này đã làm mờ đi những nỗ lực của cơ quan chức năng, các đoàn thể và cộng đồng trong việc xây dựng nếp sống văn minh, thân thiện.

Cần những giải pháp ngăn ngừa hiệu quả

Hành vi bạo lực nơi công cộng không chỉ đơn thuần là vi phạm văn hóa ứng xử mà còn tiềm ẩn yếu tố hình sự. Một trong những nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng người dân giải quyết mâu thuẫn, vướng mắc bằng bạo lực là sự thiếu kiềm chế, nóng nảy. Như hai vụ việc trên, người gây ra bạo lực nơi công cộng sẽ phải đối mặt với trách nhiệm hình sự.

TS, luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, cả hai trường hợp trên bị xem xét về tội “Gây rối trật tự công cộng” được quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự. Với vụ án vừa xảy ra trên phố Hoàng Cầu, việc xác định hành vi đã đến mức gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hay chưa sẽ phụ thuộc vào đánh giá của cơ quan điều tra, trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ đã thu thập được trong quá trình giải quyết vụ việc.

Luật sư Đặng Văn Cường phân tích, pháp luật bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của mọi công dân. Đặc biệt là nơi công cộng, mọi người được bảo đảm an toàn, được thể hiện đầy đủ các quyền tự do cá nhân, các quyền cơ bản của công dân được pháp luật bảo hộ. Hành vi đánh người nơi công cộng vì bất kỳ lý do gì cũng là hành vi vi phạm pháp luật, không chỉ xâm phạm đến thân thể nạn nhân mà còn gây rối trật tự công cộng, gây mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Điều 318 Bộ luật Hình sự quy định về tội “Gây rối trật tự công cộng” nêu rõ: Người nào gây rối trật tự công cộng, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 5 đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Các chuyên gia pháp luật cho rằng, giải pháp để ngăn chặn bạo lực cần bắt đầu từ việc khôi phục và củng cố chuẩn mực văn hóa ứng xử; có thêm các hoạt động giáo dục cộng đồng về kiềm chế cảm xúc, tôn trọng người khác. Cùng với đó là phải xử lý kịp thời và nghiêm minh các vụ bạo lực công cộng và áp dụng “trách nhiệm cộng đồng” trong xử lý bạo lực.

Thay vì chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng, mỗi người cần có kỹ năng và phản xạ can thiệp an toàn khi chứng kiến bạo lực, báo tin kịp thời qua các ứng dụng kết nối trực tiếp với Công an.

“Đứng trước thực trạng này, chỉ trừng phạt thôi là chưa đủ. Cộng đồng cần những giải pháp phòng ngừa khoa học, cụ thể và sát thực tiễn. Đó là bộ quy tắc ứng xử cho người dân, cho gia đình trong việc giải quyết mâu thuẫn, nhận diện những dấu hiệu của hành vi tội phạm bạo lực. Cơ quan chức năng tại từng cơ sở nên có cơ chế tiếp nhận thông tin và thực thi nhanh những biện pháp ngăn ngừa hiệu quả hơn”, luật sư Đặng Văn Cường phân tích.