Trải nghiệm Măng Đen, nghĩ về du lịch núi rừng Khánh Hòa
Chuyến du lịch đến xã Măng Đen (tỉnh Quảng Ngãi) đối với tôi không đơn thuần là một cuộc “đổi gió”. Những trải nghiệm tại vùng đất cao nguyên này đã gợi mở nhiều suy nghĩ về cách làm du lịch sinh thái bền vững, nhất là ở các vùng núi rừng đặc trưng giàu tiềm năng du lịch của Khánh Hòa.
Lần theo vó ngựa Măng Đen
Chuyến đi đến Măng Đen bắt đầu rất giản dị, không phải vì một trào lưu du lịch mới, cũng chẳng nhằm mục đích “check-in”. Chỉ là lời rủ rê của một đồng nghiệp: “Lên đó thử cưỡi ngựa đi trong rừng nguyên sinh xem sao”. Một lời mời đủ tò mò để lên đường.
Từ phường Nha Trang, chúng tôi theo Quốc lộ 1 ra Phú Yên và rẽ lên cao nguyên Kon Tum. Cung đường dài nhưng không tạo cảm giác mệt mỏi. Càng đi, không gian càng đổi khác: Vị mặn của biển nhường chỗ cho mùi đất ẩm, cái nắng gắt ven biển dịu lại trong làn sương mỏng. Sự chuyển tiếp ấy khiến người ta dễ dàng nhận ra mình đang rời khỏi nhịp sống gấp gáp thường ngày.
Du khách cưỡi ngựa dạo rừng thông Măng Đen.
Măng Đen chào đón du khách bằng khí hậu mát mẻ quanh năm cùng những cánh rừng thông nối tiếp và các thác nước ẩn mình sau tán cây già. Tuy ẩm thực nơi đây mộc mạc nhưng đậm hương vị núi rừng, từ gà nướng, cơm lam đến cá suối, rau rừng. Đó là cách làm du lịch sinh thái đặt cảnh quan và nhịp sống bản địa làm trung tâm, không phô trương nhưng đủ sức níu chân người ở lại.
Điểm nhấn của chuyến đi không nằm ở những quán cà phê có view đẹp hay các homestay được trang trí bắt mắt, mà ở một trải nghiệm còn khá mới tại Măng Đen - cưỡi ngựa dạo trong rừng nguyên sinh. Ban đầu, chúng tôi nghĩ đây là hoạt động chủ yếu dành cho người lớn. Thực tế, hình ảnh để lại ấn tượng sâu sắc nhất lại là những đứa trẻ hào hứng làm quen với ngựa, có sự hướng dẫn của người chăm sóc.
Khác với một số mô hình cưỡi ngựa mang tính “trình diễn” ở nhiều địa phương, tại đây, du khách được hướng dẫn bài bản từ những thao tác cơ bản như cách tiếp cận ngựa, giữ thăng bằng, đến điều khiển nhịp đi. Ngựa được nhập từ châu Âu, vóc dáng cao lớn nhưng hiền, đã qua quá trình thuần hóa kỹ lưỡng. Với trẻ nhỏ, ngựa được lựa chọn phù hợp thể trạng, luôn có người dắt kèm, đảm bảo an toàn. Nhiều phụ huynh chia sẻ, đây là dịp hiếm hoi để con trẻ tiếp xúc với động vật một cách tự nhiên.
Trẻ em được hướng dẫn làm quen và lên ngựa tại một điểm trải nghiệm cưỡi ngựa sinh thái ở Măng Đen.
Ẩm thực núi rừng Măng Đen với các món ăn dân dã, đậm hương vị bản địa.
Khi ngựa bắt đầu bước vào lối mòn dưới tán rừng nguyên sinh, không gian như lắng lại. Tiếng vó ngựa chạm đất, tiếng lá khô, mùi đất ẩm hòa quyện. Người lớn thong thả quan sát rừng; trẻ nhỏ thích thú lắng nghe những câu chuyện về thiên nhiên từ hướng dẫn viên. Du lịch ở khoảnh khắc ấy, không còn là “đi xem” mà trở thành “đi cùng”.
Đại diện Horse Farm Măng Đen cho biết, mô hình này được xây dựng hướng đến nhóm du khách gia đình và những người lưu trú dài ngày. Khi cả người lớn lẫn trẻ em đều có trải nghiệm phù hợp, khả năng quay lại của du khách sẽ cao hơn. Nhờ đó, giúp kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị dịch vụ.
Gợi mở về du lịch núi rừng Khánh Hòa
Từ trải nghiệm tại Măng Đen, tôi tự hỏi vì sao những địa phương có điều kiện tương đồng ở Khánh Hòa chưa thử sức với những mô hình như vậy, nhất là những vùng núi có khí hậu mát mẻ, hệ sinh thái rừng còn khá tốt như khu vực Hòn Bà hay các vùng núi cao Ma Nới, Phước Bình… hoàn toàn phù hợp để phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái chiều sâu. Song thực tế, phần lớn các điểm đến này hiện nay mới dừng ở hình thức tham quan trong ngày, thiếu những hoạt động đủ hấp dẫn để giữ chân du khách, đặc biệt là nhóm khách gia đình.
Tại nhiều hội thảo về phát triển du lịch bền vững, các chuyên gia nhận định, du lịch Khánh Hòa cần đa dạng hóa sản phẩm, giảm áp lực cho khu vực ven biển và kéo dài thời gian lưu trú. Những trải nghiệm gắn với rừng núi như cưỡi ngựa sinh thái, trekking nhẹ kết hợp giáo dục thiên nhiên, nếu được tổ chức bài bản và kiểm soát rủi ro tốt, hoàn toàn có thể trở thành lực hút quan trọng. Nhiều hộ kinh doanh du lịch cộng đồng cũng cho rằng, người dân hoàn toàn có thể trực tiếp tham gia vào chuỗi dịch vụ, từ chăm sóc ngựa, làm hướng dẫn viên đến cung cấp lưu trú, ẩm thực. Vấn đề then chốt là cần có mô hình thí điểm, sự hỗ trợ ban đầu về kỹ thuật và một cơ chế quản lý rõ ràng.
Chuyến đi Măng Đen khép lại trong buổi chiều sương phủ rừng thông. Từ trải nghiệm ấy, có thể thấy du lịch không nhất thiết phải ồn ào hay dày đặc hoạt động, mà đôi khi chỉ cần một sản phẩm đủ tinh tế, phù hợp cho nhiều lứa tuổi, để du khách có lý do lưu trú nhiều ngày và khi rời đi còn muốn quay trở lại. Đó cũng là cách để những du lịch sinh thái núi rừng của Khánh Hòa được “đánh thức”, góp phần tạo nên một bức tranh du lịch cân bằng và bền vững hơn trong thời gian tới.
Măng Đen nằm ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển. Khu vực này có khí hậu mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình từ 16 đến 22°C, được ví như “Đà Lạt thứ hai” của Tây Nguyên. Măng Đen sở hữu hệ sinh thái rừng tự nhiên phong phú với rừng thông, rừng nguyên sinh, thác nước, hồ tự nhiên và không gian sinh hoạt văn hóa của đồng bào bản địa. Những năm gần đây, địa phương định hướng phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với bảo tồn thiên nhiên, hạn chế bê tông hóa và khuyến khích các mô hình trải nghiệm thân thiện với môi trường.
