Trạm sạc xe điện trên cao tốc: Đồng bộ đầu tư và vận hành

Quang cảnh Hội thảo

Có trạm dừng nghỉ đã cung cấp dịch vụ sạc ở một bên tuyến, trong khi bên còn lại vẫn đang hoàn thiện. Có nơi việc lắp đặt trụ sạc phải chờ bổ sung đường dây, trạm biến áp hoặc làm rõ trách nhiệm trong hợp đồng khai thác. Thực tế này đặt ra yêu cầu phát triển trạm sạc xe điện trên cao tốc từ khâu thiết kế đến tổ chức vận hành.

Đây là những nội dung được trao đổi tại Hội thảo “Triển khai quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện: Yêu cầu kỹ thuật và thực tiễn phát triển hạ tầng sạc giao thông đường bộ”, do Tạp chí Xây dựng tổ chức sáng 7/11 tại Hà Nội.

Hội thảo diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, gồm sáu tham luận và một phiên thảo luận chung, tập trung vào quy mô đầu tư, tiến độ triển khai, an toàn kỹ thuật, khả năng tương thích và đo lường điện năng.

Tính toán nhu cầu sạc ngay từ thiết kế

Theo ông Đoàn Chí Hiếu, Trưởng phòng Thẩm định, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), hiện có 10 trạm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc đã cung cấp dịch vụ sạc xe điện, gồm 6 trạm trên tuyến Bắc - Nam phía Đông và 4 trạm trên các tuyến khác.

Tuy nhiên, số trạm có dịch vụ chưa phản ánh đầy đủ mức độ hoàn thiện của hạ tầng. Tại trạm Hải Đăng, Km36 cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, bên trái tuyến đã vận hành đủ 20 vị trí sạc theo thiết kế, sử dụng trụ công suất 120 kW, đầu nối CCS2. Bên phải tuyến cũng được thiết kế 20 vị trí nhưng đang tiếp tục hoàn thiện.

Ông Đoàn Chí Hiếu, Trưởng phòng Thẩm định, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng)

Bởi vậy, tiến độ phát triển trạm sạc xe điện cần được theo dõi đến từng bên tuyến, từng vị trí thực tế đã đưa vào khai thác.

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Văn Dùng, Phó Tổng biên tập Tạp chí Xây dựng, cho rằng điều người đi đường quan tâm trước hết là trạm dừng nghỉ nào có dịch vụ sạc và phương tiện của mình có sử dụng được hệ thống tại đó hay không.

Để đáp ứng nhu cầu này, quy mô đầu tư phải được tính toán từ loại phương tiện, lưu lượng xe theo từng thời điểm đến thời gian dừng nghỉ thực tế. Số vị trí sạc, công suất trụ và khu vực chờ cần được xác định trên cùng những cơ sở đó.

Với các tuyến cao tốc đang xây dựng, mặt bằng sạc và phương án cấp điện cần được bố trí ngay trong thiết kế, triển khai cùng tiến độ dự án. Đối với trạm hiện hữu, công việc có thể bao gồm tổ chức lại bãi đỗ, bổ sung đường dây, trạm biến áp và rà soát hợp đồng khai thác để xác định trách nhiệm đầu tư, vận hành.

Làm rõ an toàn, tương thích và thanh toán

Khi trạm sạc xe điện được đưa vào sử dụng, ba vấn đề cần được giải quyết rõ là khả năng tương thích giữa phương tiện và trụ sạc; quy trình kiểm tra an toàn tại hiện trường trước khi đóng điện; phương pháp đo lường, đối chiếu điện năng của từng phiên sạc làm căn cứ thanh toán.

Đây là những yêu cầu gắn trực tiếp với chất lượng dịch vụ. Việc hoàn thành lắp đặt thiết bị vì thế cần đi cùng chuẩn bị quy trình kiểm tra và vận hành.

Đối với phương án tích hợp điện mặt trời và hệ thống pin lưu trữ, các đại biểu đặt vấn đề đánh giá khả năng hỗ trợ công suất khi nhiều phương tiện cùng sử dụng dịch vụ. Hiệu quả kinh tế và chi phí đầu tư cũng cần được tính toán trong phương án tổng thể.

Theo thông tin tại hội thảo, trước ngày 1/1/2027 là thời hạn hoàn thiện hệ thống sạc đối với các trạm dừng nghỉ thuộc diện chuyển tiếp theo QCVN 43:2024/BGTVT. Tiếp đó, QCVN 32:2026/BCT có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Từ hai mốc này, ông Phạm Văn Dùng đề nghị làm rõ cách áp dụng đối với trạm sạc xe điện đã hoạt động trước khi quy chuẩn mới có hiệu lực, sau đó tiếp tục lắp thêm trụ hoặc nâng công suất. Các trường hợp cụ thể cần được phân tích để xác định trách nhiệm xử lý và nội dung cần hướng dẫn.

Tạp chí Xây dựng sẽ tổng hợp những vấn đề liên quan đến áp dụng QCVN 32:2026/BCT cần hướng dẫn thêm để gửi Bộ Công Thương.

Gắn hạ tầng sạc với tiến độ cao tốc

Cùng với các điểm đã vận hành, nhiều trạm sạc xe điện đang được triển khai. Trong nhóm 21 trạm dừng nghỉ được Cục Đường bộ Việt Nam theo dõi tiến độ trên tuyến Bắc - Nam phía Đông, 17 trạm đang thi công hạ tầng sạc.

Trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai, 6 trạm dừng nghỉ hiện hữu đang thực hiện thủ tục đầu tư. Tại Km67+100 cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, phương án thiết kế bố trí 10 vị trí sạc, sử dụng trụ công suất 180 kW. Công trình đang lựa chọn nhà thầu xây lắp, dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Ông Đoàn Chí Hiếu đề xuất bố trí mặt bằng sạc và phương án cấp điện cùng tiến độ xây dựng cao tốc. Với các trạm đang khai thác, việc bổ sung hạ tầng cần gắn với phân định rõ trách nhiệm giữa các bên, để thiết bị, nguồn điện và điều kiện vận hành được chuẩn bị đồng bộ.