Trận Huliaipole, bước đột phá chiến lược của Nga ở Zaporizhzhia

Trong những ngày cuối cùng của năm 2025, một tuyên bố từ Bộ Quốc phòng Nga đã làm chấn động giới quan sát quân sự quốc tế – Cụm quân phía Đông (Cụm Vostok) của Nga, đã đạt được bước đột phá lớn ở hướng Huliaipole (Guliai-Pole) thuộc tỉnh Zaporozhye, kiểm soát thành công vị trí chiến lược quan trọng này.

Tính chất đặc biệt của chiến dịch này không chỉ nằm ở thắng lợi quân sự, mà còn ở hành động then chốt đã mở ra "chìa khóa chiến lược" cho cuộc tấn công vào phần còn lại ở tỉnh Zaporozhye. Về mặt địa lý, Huliaipole nằm ở phía đông bắc tỉnh Zaporozhye, và tại đây có một tuyến đường huyết mạch nối liền bờ trái sông Dnieper với khu vực chiến sự Donbass.

Kể từ cuộc phản công của Quân đội Ukraine (AFU) vào mùa hè năm 2023, Ukraine đã xây dựng một hệ thống phòng thủ ba lớp tại đây, tập trung vào các công sự bê tông, hào chống tăng và mạng lưới giám sát bằng UAV. Tuy nhiên, khi RFAF tăng tốc tấn công bất ngờ, tuyến phòng thủ này cũng bộc lộ nhiều sơ hở.

Trong chiến dịch này của Quân đội Nga (RFAF), Lữ đoàn Thủy quân lục chiến 155 và Lữ đoàn Thiết giáp hỗn hợp 36 thuộc Cụm Vostok đã lập thành một nhóm tấn công, sử dụng chiến thuật kết hợp "trinh sát UAV + gây nhiễu điện tử + hỏa lực chính xác"; nhanh chóng chọc thủng tuyến phòng thủ đầu tiên của AFU tại Huliaipole, chỉ trong 48 giờ.

Đáng chú ý hơn nữa là sự đổi mới chiến thuật của RFAF trong "chiến tranh đô thị". Đối mặt với các ổ hỏa lực từ các vị trí ẩn nấp do quân Ukraine bố trí trong khu dân cư, quân Nga đã áp dụng chiến thuật "tiến công phân đoạn từng tòa nhà một", chia hơn 7.000 tòa nhà thành 23 khu vực chiến thuật.

Mỗi khu vực được trang bị các đội trinh sát bằng UAV, các đội bắn tỉa và các phân đội công binh. Chiến thuật tiến công theo kiểu "phẫu thuật nội soi" này, đã giảm thiểu thương vong cho dân thường, trong khi vẫn đảm bảo hiệu quả chiến đấu. Theo báo cáo của Bộ Quốc phòng Nga, không có bất kỳ thiệt hại nào về dân thường xảy ra trong toàn bộ chiến dịch tấn công Huliaipole.

Kênh Rybar cho biết, AFU chịu tổn thất nặng nề trong trận chiến này: 52 xe bọc thép (bao gồm 12 xe tăng Leopard 2 của Đức và 8 xe chiến đấu bộ binh Bradley của Mỹ) và 137 xe quân sự bị phá hủy, và ba nhóm chiến đấu cấp tiểu đoàn chủ lực về cơ bản bị vô hiệu hóa. Những con số này cho thấy ba sai lầm chiến thuật chí mạng của chỉ huy AFU tại đây.

Đầu tiên, phải kể đến vũ khí, khí tài không phù hợp. Mặc dù xe tăng Leopard 2 của Ukraine được ca ngợi là "mạnh nhất châu Âu", nhưng hệ thống quang học của chúng thường xuyên gặp trục trặc dưới tác động gây nhiễu điện tử của Nga, thậm chí một số xe tăng vô tình đi vào bãi mìn do lỗi hệ thống dẫn đường.

Ngược lại, xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M của Nga, được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực tích hợp Kalina, bao gồm các kính ngắm ảnh nhiệt như Sosna-U và kính ngắm toàn cảnh Hawks Eye, thể hiện ưu thế vượt trội trong các hoạt động tác chiến ban đêm. Quan trọng hơn là các kíp lái tăng của RFAF được huấn luyện tốt hơn nhiều của AFU.

Thứ hai, cơ cấu chỉ huy rất hỗn loạn. Theo lời thú nhận của các binh sĩ Ukraine bị bắt, họ đã bị tê liệt thông tin ngay từ đầu trận đánh, khiến cấp dưới ở tiền tuyến phải “tự thân vận động”. Hệ thống liên lạc của AFU ở mặt trận, nhanh chóng sụp đổ trước chế áp toàn diện của các đơn vị tác chiến điện tử Nga. Các hệ thống tác chiến điện tử "Murmansk-BN" của Nga đã chặn và giải mã thành công hơn 90% thông tin liên lạc chiến thuật của AFU.

Cuối cùng, hỗ trợ hậu cần của AFU bị gián đoạn. RFAF bằng các cuộc tấn công chính xác vào các kho vũ khí và đường tiếp nhiên liệu phía sau của AFU, đã đẩy lực lượng tiền tuyến vào tình thế nguy kịch khi thiếu đạn và vật tư trong giai đoạn quan trọng của chiến dịch. Hình ảnh vệ tinh cho thấy một trung tâm hậu cần của Ukraine, cách Huliaipole 30 km về phía đông nam đã bị tên lửa Iskander-M của Nga phá hủy hoàn toàn vào ngày đầu tiên của trận chiến.

Việc Huliaipole thất thủ, cũng đánh dấu sự thay đổi chiến lược quân sự của Ukraine tại khu vực Zaporozhye, từ "phòng thủ chiến lược" sang "bế tắc chiến lược". Chiến thắng này của Nga tại khu vực đông bắc tỉnh Zaporozhye, gây ra ít nhất ba phản ứng dây chuyền lớn:

Trước hết, lực lượng Nga đã kiểm soát tất cả các điểm vượt sông ở bờ trái sông Dnieper, hoàn toàn cắt đứt tuyến đường bộ tiếp viện của Ukraine đến Donbass. Theo các chuyên gia quân sự, RFAF có thể sẽ tiến quân tiếp theo dọc theo đường cao tốc T-0408 về phía Orekhov, tạo thành một vòng vây chiến thuật đối với nhóm quân AFU còn lại ở Zaporozhye.

Thứ hai, những vết nứt về cấu trúc đã xuất hiện trong hệ thống phòng thủ của AFU ở tỉnh Zaporozhye mà họ còn kiểm soát. Sau khi Huliaipole thất thủ, AFU phải rút lui 20 km để xây dựng lại hệ thống phòng thủ, dẫn đến một khoảng trống phòng thủ rộng 15 km, trong phòng tuyến được xây dựng kiên cố của họ từ trước đó.

Thứ ba, viện trợ quân sự quốc tế cho Ukraine đã thay đổi. Tờ Tấm Gương (Der Spiegel) của Đức tiết lộ rằng, do lực lượng thiết giáp Ukraine đã mất hơn một nửa, Berlin đã đình chỉ vòng viện trợ xe tăng mới cho Ukraine; trong khi đó, Moscow tuyên bố sẽ gửi thêm hai tiểu đoàn tên lửa phòng không S-400 đến Cụm Vostok, để củng cố hơn nữa ưu thế trên không.

Tuy nhiên, chiến thắng này của Nga không có nghĩa là chiến tranh đã kết thúc. AFU vẫn duy trì một lực lượng dự bị chiến lược khoảng 40.000 quân ở khu vực Zaporozhye, và các tên lửa chiến thuật ATACMS cùng máy bay chiến đấu F-16; có thể đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch tương lai. Có thể dự đoán rằng chiến trường Zaporozhye năm 2026 sẽ chứng kiến một cuộc đối đầu tấn công và phòng thủ dữ dội hơn nữa.

Tiến Minh