Tránh lãng phí vốn và kỹ năng của lao động về nước

Ông Trương Nhật Tài, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hasu Asia.

Bài toán sinh kế, sử dụng nguồn vốn tích lũy và phát huy kỹ năng tay nghề sau khi về nước của người lao động luôn là một vấn đề trăn trở đối với nhiều cơ quan quản lý cũng như các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu lao động.

Thực trạng và nguyên nhân cạn kiệt vốn sau khi về nước

Chia sẻ về vấn đề này, ông Trương Nhật Tài, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hasu Asia, cho rằng, bức tranh sử dụng vốn và kỹ năng sau khi về nước của người lao động hiện nay có thể được phân chia thành ba nhóm cơ bản. Nhóm thứ nhất bao gồm những người có định hướng lộ trình rõ ràng ngay từ trước khi xuất cảnh. Khi trở về nước, những lao động này tận dụng rất tốt kinh nghiệm để nhanh chóng đảm nhận các vị trí quan trọng như quản lý, kỹ thuật viên, giáo viên dạy tiếng Nhật hoặc phiên dịch viên tại các doanh nghiệp Nhật Bản. Một hướng đi mang lại hiệu quả cao khác của nhóm này là quyết định quay trở lại Nhật Bản tiếp tục làm việc theo diện Kỹ năng đặc định nhằm nâng cao mức thu nhập.

“Dù đây là nhóm đạt được thành quả lý tưởng nhất nhưng theo số liệu quan sát thực tế của Hasu Asia, tỷ lệ lao động thực sự phát huy được thế mạnh từ Nhật Bản để xây dựng sinh kế bền vững hiện chỉ chiếm khoảng 20 - 30%. Con số này được đánh giá là vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng thực sự của các bạn thực tập sinh sau nhiều năm rèn luyện ở nước ngoài”, ông Tài cho hay.

Nhóm thứ hai cũng chính là nhóm chiếm số đông nhất trong thực tế hiện nay. Đây là những lao động quyết định dùng phần lớn số tiền tích lũy được để giải quyết các nhu cầu thiết yếu và chính đáng của đời sống cá nhân như xây dựng nhà cửa, trả nợ nần hoặc lo toan chi phí sinh hoạt cho gia đình. Tuy nhiên, sau khi hoàn thành các mục tiêu tài chính ban đầu này, họ thường có xu hướng quay trở lại làm các công việc lao động giản đơn tại quê nhà. Hệ quả đáng tiếc là toàn bộ tay nghề chuyên môn và vốn tiếng Nhật mà họ đã dày công trau dồi nơi xứ người gần như bị lãng phí hoàn toàn.

Phiên giao dịch việc làm cho quân nhân hoàn thành nghĩa vụ quân sự.

Trong khi đó, nhóm thứ ba là những lao động khi trở về mang theo nguồn tài chính nhất định nhưng lại thiếu kế hoạch chi tiêu cụ thể. Trải qua thời gian, họ dần tiêu hao hết toàn bộ số vốn tích lũy ban đầu mà không tạo ra được bất kỳ một mô hình sinh kế mới nào để duy trì nguồn thu nhập.

Phân tích về những nguyên nhân dẫn đến tình trạng lãng phí này, Phó Giám đốc Công ty TNHH Hasu Asia nhận định nguyên nhân cốt lõi nằm ở tư duy quản lý tài chính cá nhân và áp lực đồng trang lứa tại chính địa phương nơi người lao động sinh sống. Khi nắm trong tay một số tiền tích lũy lớn từ vài trăm triệu đồng đến cả tỷ đồng sau khoảng thời gian ba đến năm năm làm việc vất vả, rất nhiều bạn trẻ nảy sinh tâm lý nghỉ xả hơi. Bên cạnh đó, không ít người vội vã đổ tiền vào các khoản chi tiêu khổng lồ như xây dựng nhà cửa hoành tráng hoặc mua sắm xe cộ đắt tiền chỉ nhằm mục đích chứng minh thành quả lao động của bản thân với bà con xóm làng.

“Chính việc thiếu đi một lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng ngay từ khi còn đang làm việc ở Nhật Bản đã khiến cho dòng tiền nhàn rỗi nhanh chóng bị cạn kiệt. Hệ quả tất yếu là các bạn bị đẩy trở lại vạch xuất phát ban đầu. Điều này kéo theo tâm lý hụt hẫng và vô cùng chật vật khi người lao động phải cố gắng nỗ lực thích nghi lại với mức lương thấp cùng môi trường làm việc trong nước”, ông Tài nhận định.

Định hướng tư duy và đồng hành tìm kiếm sinh kế lâu dài

Thực trạng trên đòi hỏi các đơn vị phái cử phải có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Tại Hasu Asia, bài toán hậu xuất khẩu lao động luôn được coi là một trong những nội dung trọng tâm và được đưa trực tiếp vào chương trình giảng dạy cho thực tập sinh. Ngay trong quá trình đào tạo tiếng Nhật ban đầu, công ty đã chủ động lồng ghép các nội dung thiết thực về kỹ năng quản lý tài chính cá nhân và phương pháp lập mục tiêu dài hạn.

Theo ông Tài, các học viên được yêu cầu tự vạch ra kế hoạch cụ thể cho bản thân với các bài toán thiết thực như trong ba năm tới sẽ tiết kiệm được bao nhiêu tiền, dùng số tiền đó để làm những công việc gì và cần chú trọng học hỏi thêm những kỹ năng chuyên môn nào từ phía đối tác Nhật Bản. Thông qua lộ trình này, đơn vị mong muốn định hình cho các bạn một tư duy hoàn toàn mới. Việc đi Nhật không chỉ đơn thuần là hành trình bán sức lao động để đổi lấy tiền bạc, mà thực chất đó phải được xem là một khóa học nghề được trả lương nhằm chuẩn bị nền tảng vững chắc cho tương lai sau này.

Bên cạnh công tác giáo dục định hướng tư duy, Hasu Asia cũng chủ động đi trước một bước trong việc kết nối đầu ra việc làm cho người lao động. Ngoài mạng lưới các công ty có sự kết nối trực tiếp từ các đối tác tại Nhật Bản, đơn vị còn tiến hành ký kết hợp tác với các Trung tâm Dịch vụ việc làm ở các tỉnh như Vĩnh Long, Cần Thơ và Tây Ninh. Những nỗ lực liên kết này mở ra thêm rất nhiều cơ hội việc làm chất lượng cho các thực tập sinh sau khi hoàn thành hợp đồng trở về nước.

"Người lao động sẽ được trực tiếp giới thiệu vào các đơn vị doanh nghiệp trong nước để đảm nhận các vị trí quan trọng như tổ trưởng, quản lý chất lượng hoặc kỹ thuật viên cấp trung. Môi trường làm việc này giúp họ khai thác triệt để năng lực ngoại ngữ và duy trì tính kỷ luật làm việc chuẩn tác phong Nhật Bản đã được rèn giũa nghiêm ngặt", ông Tài thông tin.

Bài toán sinh kế, sử dụng nguồn vốn tích lũy và phát huy kỹ năng tay nghề sau khi về nước của người lao động luôn là một vấn đề cần được quan tâm.

Đối với những nhóm lao động có nguyện vọng tự doanh hoặc khởi nghiệp kinh doanh tại địa phương, Hasu Asia tiếp tục duy trì một mạng lưới cựu thực tập sinh vững mạnh nhằm tạo không gian chia sẻ kinh nghiệm thực chiến. Dù không trực tiếp can thiệp sâu vào các quyết định tài chính cá nhân của người lao động, công ty luôn sẵn sàng đóng vai trò là người cố vấn tận tâm. Các cán bộ phụ trách sẽ thực hiện việc kết nối các bạn trẻ với những mô hình kinh tế gia đình đã gặt hái được thành công. Nhờ đó, lao động mới về nước có thể trực tiếp học hỏi cách thức quản trị dòng tiền trong giai đoạn khởi nghiệp ban đầu, hạn chế tối đa rủi ro thất thoát vốn.

“Dù đã nỗ lực triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ đồng bộ, thực tế cho thấy, công tác tư vấn hậu xuất khẩu lao động đôi khi vấp phải rào cản từ chính tâm lý chủ quan của các bạn trẻ. Nhiều trường hợp khi đã về nước và nắm giữ tài chính trong tay, người lao động thường thiếu sự cởi mở để lắng nghe những lời khuyên định hướng, khiến chặng đường đồng hành tìm kiếm sinh kế bền vững vẫn còn là một thử thách cần nhiều sự thấu hiểu từ hai phía”, ông Trương Nhật Tài nhấn mạnh.