Tránh xét nghiệm lặp lại khi chuyển viện

Dự thảo thông tư của Bộ Y tế về liên thông kết quả cận lâm sàng đang được lấy ý kiến, hướng đến hạn chế những chỉ định lặp lại không cần thiết.

Nhân viên y tế Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất lấy mẫu máu làm xét nghiệm cho bệnh nhân. Ảnh: Hạnh Dung

Ưu tiên kết quả còn giá trị

Theo dự thảo này, danh mục các dịch vụ cận lâm sàng được sử dụng kết quả khi liên thông giữa các cơ sở KCB dự kiến gồm 441 dịch vụ thuộc các nhóm xét nghiệm hóa sinh, huyết học - truyền máu, vi sinh - ký sinh trùng và điện quang. Đối với điện quang, kết quả liên thông không chỉ gồm phần kết luận mà còn bao gồm dữ liệu hình ảnh được thực hiện tại cơ sở KCB. Cơ sở tiếp nhận sẽ căn cứ vào kết quả đã có để xem xét việc sử dụng lại khi kết quả còn phù hợp và đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Theo dự thảo, thời gian sử dụng kết quả được quy định khác nhau tùy từng dịch vụ. Chẳng hạn, định lượng acid uric là 168 giờ, urê máu 24 giờ, HbA1c 60 ngày; vi khuẩn nuôi cấy và định danh bằng phương pháp thông thường 48 giờ.

Việc quy định thời gian sử dụng là căn cứ để cơ sở KCB xem xét kết quả đã thực hiện. Tuy nhiên, kết quả còn trong thời hạn quy định chỉ được sử dụng khi phù hợp với tình trạng lâm sàng, thời điểm thực hiện, phương pháp kỹ thuật và đặc tính của từng dịch vụ cận lâm sàng; đồng thời bảo đảm chất lượng, tính chính xác, độ tin cậy và tính kịp thời. Vì vậy, người bệnh vẫn có thể được chỉ định thực hiện lại nếu kết quả cũ không còn phù hợp hoặc chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn.

Kết quả phải có đầy đủ thông tin nhận dạng người bệnh, thời gian lấy mẫu, người lấy mẫu, thời gian thực hiện và người ký xác nhận. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thông tin người bệnh theo quy định.

Dự thảo nêu trên đang nhận được sự quan tâm, đồng tình của nhiều người. Bà Đinh Thị Hòe (ở phường Tam Hiệp) cho rằng: “Đây là một đề xuất mang tính đột phá bởi thực tế không ít bệnh nhân khi chuyển từ cơ sở KCB này sang cơ sở khác vẫn phải thực hiện lại các xét nghiệm, chụp chiếu. Không chỉ tốn thời gian, tiền bạc mà sức khỏe người bệnh ít nhiều cũng bị ảnh hưởng”.

Không thể áp dụng máy móc

Bên cạnh sự đồng tình với mục tiêu giảm xét nghiệm, chụp chiếu lặp lại không cần thiết, nhiều ý kiến cho rằng, việc sử dụng kết quả liên thông phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể, không thể áp dụng một cách cứng nhắc.

Theo dự thảo nêu trên của Bộ Y tế, người hành nghề là người quyết định việc sử dụng kết quả cận lâm sàng liên thông hoặc chỉ định thực hiện lại và chịu trách nhiệm về quyết định chuyên môn của mình. Điều này có nghĩa, dự thảo không đặt ra việc cứ có kết quả xét nghiệm, chụp chiếu trong thời gian quy định thì cơ sở tiếp nhận bắt buộc phải sử dụng. Tình trạng người bệnh, diễn biến bệnh, mục tiêu chẩn đoán, điều trị và yêu cầu chuyên môn vẫn là những căn cứ quan trọng để bác sĩ đưa ra quyết định.

Một nội dung khác được dư luận quan tâm là việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở KCB. Ông Huỳnh Thuận Tài (ở phường Dầu Giây) cho rằng: Cần tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở KCB để bác sĩ có thể khai thác thông tin điều trị, hạn chế những thủ tục và chỉ định trùng lặp không cần thiết.

Ý kiến này đặt ra yêu cầu không chỉ về việc liên thông kết quả mà còn về hạ tầng công nghệ thông tin, chất lượng thiết bị và tổ chức KCB. Khi dữ liệu được kết nối, việc khai thác kết quả đã có mới thực sự thuận lợi và bảo đảm chính xác.

Dự thảo thông tư nêu trên đang được lấy ý kiến, hướng tới sử dụng hiệu quả những kết quả cận lâm sàng còn giá trị, đáp ứng yêu cầu chuyên môn, qua đó giảm xét nghiệm, chụp chiếu lặp lại, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người bệnh. Tuy nhiên, việc liên thông cần gắn với chất lượng xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, khả năng kết nối dữ liệu và đánh giá của người hành nghề trong từng trường hợp. Do đó, các quy định cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng rõ điều kiện, thuận lợi khi thực hiện nhưng vẫn bảo đảm quyết định chuyên môn và an toàn cho người bệnh. 

Bác sĩ nội trú chuyên khoa I Trần Lê Dung, Bệnh viện Bình Dân (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: Thực tế, bệnh viện có thể sử dụng lại một số kết quả xét nghiệm tuyến trước nếu còn phù hợp. Tuy nhiên, do khác biệt về thông số tham chiếu, đơn vị đo và hệ thống máy móc, một số xét nghiệm vẫn phải thực hiện lại. Vì vậy, cần thống nhất hệ thống máy móc và tiêu chuẩn xét nghiệm để giảm tải. Đối với chẩn đoán hình ảnh, các bệnh viện sử dụng hệ thống lưu trữ, xem phim khác nhau và không thể truy cập chéo do yêu cầu bảo mật. Điều này gây khó khăn khi phim in bị hư hỏng hoặc bệnh nhân không mang theo. Ngoài ra, kết quả đọc phim có thể khác nhau tùy chuyên môn của bác sĩ.