Trao cơ hội để người khuyết tật vững bước hòa nhập

Buổi tọa đàm đã chia sẻ những câu chuyện phát triển kinh tế, những mô hình sinh kế của những người khuyết tật tại các địa phương.

Từ những mô hình sinh kế mở ra cơ hội hòa nhập

“Tựa đôi tay-Vững đôi chân” là chủ đề của chương trình Hội chợ và Tọa đàm chia sẻ mô hình sinh kế dành cho người khuyết tật, do Trung tâm Nghiên cứu phát triển hòa nhập (RCI) cùng thành viên Liên danh Vì sự hòa nhập của người khuyết tật (AAI) tổ chức ngày 25/7 tại thành phố Huế.

Sự kiện này nằm trong khuôn khổ Dự án hòa nhập 1 - “Hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất độc da cam”, do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ, Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường (NACCET) thuộc Bộ Quốc phòng làm chủ dự án, thông qua tổ chức quản lý tài trợ là Trung tâm Sáng kiến sức khỏe và dân số (CCIHP).

Tham dự chương trình có đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, NACCET, CCIHP, lãnh đạo Sở Y tế thành phố Huế, Sở Y tế thành phố Đà Nẵng, Sở Ngoại vụ tỉnh Quảng Trị cùng đại diện các sở, ngành, Hội Người khuyết tật, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nghề, các tổ chức xã hội và đông đảo người khuyết tật đến từ ba địa phương hưởng lợi của dự án là thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Trị.

Phát biểu tại chương trình, ông Trần Đức Hùng, Phó Tổng Giám đốc NACCET, Trưởng Ban Quản lý Dự án hòa nhập cấp Trung ương cho biết, Dự án hòa nhập 1 được triển khai tại ba tỉnh, thành phố: Quảng Trị, Huế và Đà Nẵng với mục tiêu cải thiện chất lượng cuộc sống của người khuyết tật thông qua các can thiệp toàn diện, trong đó có hợp phần phát triển sinh kế và tạo việc làm.

Đây là một trong những hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa cam kết của Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hoa Kỳ trong việc hỗ trợ người khuyết tật, đặc biệt tại các địa phương chịu ảnh hưởng của chất độc hóa học sau chiến tranh.

Là dịp để trưng bày các sản phẩm do người khuyết tật trực tiếp sản xuất, chương trình Hội chợ và Tọa đàm còn tạo không gian để người khuyết tật gặp gỡ doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo, trung tâm tư vấn việc làm và các chuyên gia phát triển sinh kế.

Thông qua các phiên tư vấn, đối thoại và kết nối, nhiều người khuyết tật đã có cơ hội tìm hiểu nhu cầu tuyển dụng, định hướng nghề nghiệp, tiếp cận các chính sách hỗ trợ cũng như xây dựng kế hoạch phát triển sinh kế phù hợp với điều kiện của bản thân và gia đình.

Ông Trần Đức Hùng, Phó Tổng Giám đốc NACCET, Trưởng ban Quản lý Dự án hòa nhập cấp Trung ương phát biểu tại chương trình.

Theo ông Trần Đức Hùng, sinh kế và việc làm không chỉ là nguồn thu nhập mà còn là nền tảng để mỗi người khẳng định giá trị bản thân, tham gia đầy đủ vào đời sống kinh tế-xã hội. Đối với người khuyết tật, cơ hội được đào tạo nghề, có việc làm và phát triển sinh kế phù hợp chính là chìa khóa để tự lập, tự tin hòa nhập và đóng góp cho cộng đồng.

Mặc dù người khuyết tật chiếm khoảng 15% dân số thế giới, khả năng tham gia thị trường lao động vẫn thấp hơn đáng kể so với người không khuyết tật do nhiều rào cản về tiếp cận, nhận thức xã hội và cơ hội đào tạo. Vì vậy, "Dự án hòa nhập 1 lựa chọn cách tiếp cận lấy người khuyết tật làm trung tâm, xây dựng các mô hình sinh kế dựa trên nhu cầu, năng lực và điều kiện thực tế của từng cá nhân, thay vì áp dụng một mô hình chung", ông Hùng cho biết.

Nhiều doanh nghiệp và các cơ sở hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp người khuyết tật duy trì sinh kế ổn định bằng các sản phẩm tại địa phương.

Cùng với đó là sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức triển khai, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và các cơ sở hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp người khuyết tật duy trì sinh kế ổn định, phát triển lâu dài.

Thông điệp “Tựa đôi tay-Vững đôi chân” vì thế mang ý nghĩa sâu sắc. “Tựa đôi tay” là sự đồng hành của Nhà nước, các đối tác phát triển, doanh nghiệp và cộng đồng; còn “Vững đôi chân” là mục tiêu hướng đến, để mỗi người khuyết tật có đủ điều kiện phát huy năng lực, chủ động tạo dựng cuộc sống và tham gia bình đẳng vào thị trường lao động.

Ông Mai Đình Liêm, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Hảo Phú Gia, đơn vị chuyên về thời trang và may đo vest, đồng phục tại thành phố Đà Nẵng.

Nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, thúc đẩy hòa nhập xã hội

Sau 5 năm triển khai tại Quảng Trị, thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, Dự án hòa nhập 1 đã trở thành một trong những chương trình hợp tác tiêu biểu giữa Việt Nam và Hoa Kỳ trong nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh, đồng thời thúc đẩy hòa nhập xã hội cho người khuyết tật. Theo đó, dự án đã hỗ trợ trực tiếp hơn 18.000 người khuyết tật, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ phục hồi chức năng, hỗ trợ xã hội, phát triển sinh kế cho người khuyết tật.

Theo đánh giá về mô hình mà Liên danh AAI đã hỗ trợ, Dự án hòa nhập 1 đã ghi dấu ấn với việc hỗ trợ thành công và đồng hành cùng 91 gia đình người khuyết tật thông qua 9 mô hình sinh kế khác nhau. Dự án đã trao hơn 1.450 con gà, 12 con bò giống, 11 con heo… cùng nhiều máy móc, thiết bị phục vụ các nhiều mô hình sinh kế như: máy pha cà-phê, máy thái cỏ, máy khâu, máy đục, tủ bảo quản, màn hình led…

Với sự đồng hành của Nhà nước, các đối tác phát triển, doanh nghiệp và cộng đồng đã góp phần phát triển sinh kế cho người khuyết tật trên địa bàn các tỉnh, thành phố.

“Đó không chỉ là những con số, mà là những công cụ giúp bà con tạo ra giá trị, giúp cuộc sống mỗi gia đình trở nên tự tin hơn. Nhìn bà con nỗ lực vươn lên từ những giá trị giản dị ấy, chúng tôi hiểu rằng, đó chính là thành công lớn nhất của dự án", đại diện Trung tâm Sáng kiến sức khỏe và dân số (CCIHP), thành viên Liên danh AAI chia sẻ.

Thạc sĩ, bác sĩ Chuyên khoa II Hoàng Trọng Quý, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế cho biết, Dự án hòa nhập 1 được triển khai trên địa bàn thành phố Huế với ba mục tiêu trọng tâm: mở rộng các dịch vụ y tế và phục hồi chức năng; tăng cường các dịch vụ xã hội nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống; cải thiện chính sách, thay đổi nhận thức cộng đồng và giảm các rào cản đối với người khuyết tật. Đây cũng là những trụ cột quan trọng để xây dựng môi trường sống hòa nhập, nơi người khuyết tật có thể tiếp cận bình đẳng với các dịch vụ thiết yếu và cơ hội phát triển.

Thạc sĩ, bác sĩ Chuyên khoa II Hoàng Trọng Quý, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế chia sẻ tại chương trình Tọa đàm về hỗ trợ, phát triển mô hình sinh kế dành cho người khuyết tật.

Theo bác sĩ Quý, những kết quả đạt được trong giai đoạn 2022-2026 đã minh chứng cho hiệu quả của cách tiếp cận đó. Thông qua Dự án hòa nhập 1, Trung tâm Nghiên cứu phát triển hòa nhập (RCI) và Quỹ Tư vấn di truyền và Hỗ trợ trẻ khuyết tật Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã hỗ trợ phát triển 34 mô hình sinh kế cho người khuyết tật và gia đình tại các địa phương.

Nổi bật, dự án đã tổ chức chăm sóc tại nhà cho 377 người khuyết tật tâm thần, thần kinh; nâng cao năng lực cho 557 cán bộ, điều dưỡng, người chăm sóc và người khuyết tật; cung cấp 90 dụng cụ trợ giúp và thiết bị cải thiện môi trường sống, đồng thời tổ chức nhiều hoạt động cộng đồng như Ngày hội Xuân, Ngày hội Thể thao người khuyết tật, chương trình kể chuyện bằng hình ảnh... Những con số ấy vừa phản ánh được quy mô hỗ trợ vừa cho thấy sự thay đổi tích cực trong chất lượng cuộc sống của người hưởng lợi.

Sau 5 năm triển khai, Dự án hòa nhập 1 đã hỗ trợ trực tiếp hàng chục nghìn người khuyết tật, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ phục hồi chức năng, hỗ trợ xã hội, phát triển sinh kế cho người khuyết tật.

Kết quả của dự án không chỉ được đo bằng các con số mà đã được ghi nhận qua sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng và sự tự tin của chính người khuyết tật. Từ những người từng mặc cảm, ít có cơ hội tham gia các hoạt động xã hội, nhiều người khuyết tật đã mạnh dạn phát triển mô hình kinh tế hộ gia đình, chủ động tìm kiếm việc làm và từng bước khẳng định vai trò của mình trong gia đình cũng như cộng đồng.

Đó cũng là nền tảng quan trọng để Dự án hòa nhập “Hỗ trợ cải thiện chất lượng sống của người khuyết tật tại các tỉnh bị phun rải nặng chất độc da cam” tiếp tục lan tỏa tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”, hướng tới xây dựng một xã hội hòa nhập, nhân văn và phát triển bền vững.

Đây là dịp nhằm tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia bình đẳng vào thị trường lao động.

Mở rộng cơ hội, vun đắp niềm tin cho người khuyết tật

Nếu phần nổi của Hội chợ và Tọa đàm là những gian hàng giới thiệu sản phẩm, những phiên kết nối việc làm và đối thoại chính sách thì giá trị bền vững mà Dự án hòa nhập 1 hướng đến lại nằm ở sự thay đổi trong tư duy hỗ trợ người khuyết tật. Từ cách làm thiên về trợ giúp xã hội, dự án từng bước chuyển sang phát triển năng lực, trao cơ hội để người khuyết tật tự tin khẳng định bản thân, tạo dựng sinh kế và tham gia bình đẳng vào đời sống kinh tế-xã hội.

Theo Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Huế Hoàng Trọng Quý, Luật Người khuyết tật năm 2010, Luật Việc làm năm 2025 và Nghị quyết số 15/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Huế đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng nhằm mở rộng cơ hội học nghề, việc làm và bảo đảm an sinh cho người khuyết tật. “Thành phố Huế xác định hỗ trợ người khuyết tật không chỉ dừng lại ở chăm sóc y tế hay trợ giúp xã hội, mà còn phải tạo điều kiện để họ phát huy khả năng, tự chủ về kinh tế và hòa nhập cộng đồng một cách bền vững”, ông Quý chia sẻ.

Những mô hình sinh kế được trưng bày tại các gian hàng, giúp những người khuyết tật tiếp cận công việc phù hợp.

Lãnh đạo Sở Y tế thành phố Huế khẳng định, các hoạt động đã thể hiện rõ sự chuyển biến từ tư duy "hỗ trợ" sang "trao cơ hội". Thay vì chỉ trợ giúp mang tính ngắn hạn, các chương trình hiện nay tập trung phát triển năng lực tự thân, tăng khả năng có việc làm, xây dựng sinh kế bền vững và tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia bình đẳng vào thị trường lao động. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Luật Việc làm năm 2025 và các chính sách phát triển nguồn nhân lực của thành phố Huế trong giai đoạn mới.

Bên cạnh sự đồng hành của các cơ quan quản lý nhà nước, thành công của Dự án hòa nhập 1 còn được tạo nên từ sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ Hoa Kỳ, NACCET, CCIHP, RCI, các tổ chức thành viên Liên danh AAI, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nghề cùng các hội người khuyết tật.

Theo Phó Tổng Giám đốc NACCET Trần Đức Hùng, cộng đồng doanh nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành mạnh mẽ hơn nữa trong việc xây dựng môi trường làm việc hòa nhập, tuyển dụng dựa trên năng lực và tạo điều kiện để người khuyết tật phát huy khả năng của mình.

Mạng lưới hợp tác đó đã góp phần đưa nhiều mô hình hỗ trợ tiên tiến vào thực tiễn, mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ, việc làm và sinh kế cho hàng chục nghìn người khuyết tật tại Quảng Trị, thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng.

Từ những câu chuyện của chính người khuyết tật, từ sự đồng hành bền bỉ của các tổ chức trong nước và quốc tế, có thể thấy Dự án hòa nhập 1 không dừng lại ở những kết quả trước mắt, nó còn tạo nền tảng cho một hệ sinh thái hỗ trợ phát triển lâu dài. Đúng như thông điệp được nhiều đại biểu nhấn mạnh tại buổi tọa đàm chia sẻ mô hình sinh kế dành cho người khuyết tật: "Dự án kết thúc nhưng hành trình hòa nhập không dừng lại".

Thông qua những gian hàng giới thiệu sản phẩm và những phiên kết nối việc làm, đối thoại chính sách cùng những kết nối thiết thực để tiếp tục mở rộng cơ hội việc làm hòa nhập trong thời gian tới.

Theo Trưởng ban Quản lý Dự án Hòa nhập Trần Đức Hùng, những câu chuyện được chia sẻ tại tọa đàm, những mô hình sinh kế được trưng bày tại các gian hàng, cũng như các phiên đối thoại chính sách giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nghề và người khuyết tật mang lại nhiều bài học thực tiễn, những sáng kiến mới và những kết nối thiết thực để tiếp tục mở rộng cơ hội việc làm hòa nhập trong thời gian tới.

“Cộng đồng doanh nghiệp sẽ tiếp tục đồng hành mạnh mẽ hơn nữa trong việc xây dựng môi trường làm việc hòa nhập, tuyển dụng dựa trên năng lực và tạo điều kiện để người khuyết tật phát huy khả năng của mình. Đồng thời, các địa phương sẽ tiếp tục quan tâm lồng ghép nội dung hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và kết nối việc làm cho người khuyết tật trong các chương trình phát triển kinh tế-xã hội của địa phương”, ông Hùng mong muốn.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm cùng các cơ sở đào tạo nghề, các tổ chức xã hội và đông đảo người khuyết tật tham dự tại chương trình.

Hành trình ấy sẽ tiếp tục được nối dài bằng các chính sách nhân văn, sự chung tay của cộng đồng và quyết tâm của mỗi địa phương trong xây dựng một xã hội phát triển bao trùm, nơi mọi người dân, dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, đều có cơ hội cống hiến, phát triển và sống một cuộc đời có giá trị. Đó cũng chính là thước đo sinh động của một nền an sinh hiện đại, lấy con người làm trung tâm và không để ai bị bỏ lại phía sau.