Trao quyền cho người trẻ 'cùng kiến tạo' chương trình học của mình: Cuộc cách mạng về tư duy

Trao quyền giáo dục cho người trẻ thông qua công nghệ vì cộng đồng là chìa khóa để xây dựng một tương lai bền vững và bình đẳng cho tất cả mọi người. Ảnh: UNDP

Giáo dục không thể mãi đi sau thực tế

Trong một thế giới biến động không ngừng bởi công nghệ và các thách thức toàn cầu, hệ thống giáo dục truyền thống đang bộc lộ những khoảng cách lớn. Nghịch lý nằm ở chỗ: Trong khi thế giới thay đổi từng giờ, giáo trình đôi khi mất nhiều năm để cập nhật. Điều này biến người học thành những người "chạy theo" thời đại thay vì làm chủ nó.

Thông điệp từ dự án Generation17, hợp tác giữa Samsung và UNDP đã chỉ rõ, cách tốt nhất để lấp đầy lỗ hổng giáo dục là để người trẻ tham gia vào quá trình "cùng kiến tạo". Bởi lẽ, thanh niên chính là những người đầu tiên nếm trải sự bất cập của hệ thống, nên họ cũng chính là những người có lời giải thực tế và sáng tạo nhất.

Khi người trẻ cầm lái

ZNotes đã tiếp cận gần 7 triệu người học tại 190 quốc gia, trong đó 85% người dùng đến từ các nền kinh tế mới nổi tại châu Á và châu Phi. Ảnh: UNDP

Việc trao cơ hội cho thanh niên tham gia thiết kế giáo dục đã tạo ra những thay đổi mang tính đột phá mà các phương pháp truyền thống khó lòng đạt được. Điển hình là câu chuyện của Zubair Junjunia, một thanh niên đến từ Saudi Arabia. Ở tuổi 16, khi chứng kiến thực trạng bất công rằng điểm số của học sinh thường tỷ lệ thuận với khả năng tài chính để thuê gia sư giỏi, anh đã quyết tâm hành động. Zubair không chờ đợi một cuộc cải cách từ bộ máy quản lý, mà tự mình xây dựng ZNotes, một nền tảng học tập trực tuyến vận hành theo mô hình "học sinh dạy học sinh".

Bằng cách để những người vừa đạt kết quả tốt ở kỳ thi trực tiếp thiết kế và chia sẻ nội dung bài học, Zubair đã chứng minh rằng khi tri thức được xây dựng từ chính trải nghiệm thực tế của người trẻ, nó sẽ trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn. Đến nay, với hơn 7 triệu người dùng, dự án của anh đã biến tri thức từ một đặc quyền trở thành tài sản chung của cộng đồng toàn cầu.

Sự chuyển dịch này không chỉ dừng lại ở sách vở mà còn lan tỏa mạnh mẽ sang các vấn đề sống còn như môi trường và bình đẳng giới. Tại Brazil, cô gái trẻ Renata Koch Alvarenga đã thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận giáo dục về biến đổi khí hậu thông qua tổ chức EmpoderaClima. Thay vì giảng dạy những khái niệm khoa học vĩ mô khó hiểu, Renata tập trung vào việc giúp các nữ sinh tại địa phương tự phản ánh về những tác động trực tiếp của thiên tai lên cuộc sống của chính họ.

Cô nhận ra rằng phụ nữ và trẻ em gái thường là đối tượng chịu tổn thương nhất trong các cuộc khủng hoảng, vì vậy, thay vì chỉ dạy họ về thảm họa, cô trao cho họ những công cụ và kỹ năng để họ tự trở thành những người dẫn dắt cộng đồng trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Brigitta đang tận dụng sức mạnh của AI và công nghệ để giúp các học viên có thể khám phá, học hỏi và tương tác một cách sâu sắc hơn. Ảnh: UNDP

Trong khi đó, tại Indonesia, Brigitta Gunawan lại chọn công nghệ làm cầu nối để gắn kết con người với thiên nhiên. Nhận thấy sự khô khan của những bài học sinh học biển trong sách giáo khoa, Brigitta đã huy động những cộng sự trẻ tuổi cùng tham gia thiết kế các chiến dịch bảo tồn sử dụng công nghệ AI và thực tế ảo. Những đứa trẻ ở sâu trong đất liền, vốn chưa từng nhìn thấy biển, giờ đây có thể khám phá rạn san hô và cảm nhận sự sống dưới đại dương chỉ qua một chiếc kính thực tế ảo.

Bằng cách biến giáo dục thành một trải nghiệm tương tác mà ở đó người trẻ đóng vai trò là những người truyền cảm hứng, Brigitta đã biến những kiến thức lý thuyết xa vời thành niềm tự hào và trách nhiệm của cả một thế hệ đối với hệ sinh thái biển quê hương.

Tại Academia del Oceáno, các bạn trẻ không chỉ ngồi nghe một cách thụ động, mà họ còn đóng vai trò là những người kiến tạo nên chính chương trình học của mình. Ảnh: UNDP

Giáo dục của thế kỷ 21 phải là một không gian mở

Sự thành công của những thủ lĩnh trẻ này gửi đi một tín hiệu mạnh mẽ đến các nhà quản lý và hoạch định chính sách rằng thanh niên không còn là những người đứng bên lề sân trường. Việc trao cơ hội cho họ tham gia vào các chương trình giáo dục không nên chỉ dừng lại ở việc lấy ý kiến hình thức, mà phải là một sự cam kết chiến lược bắt đầu từ việc trao gửi niềm tin vào những ý tưởng sơ khai.

Bên cạnh đó, các tổ chức cần hỗ trợ họ bằng công nghệ hiện đại và nguồn lực tài chính, đồng thời xác lập vị thế của thanh niên như những đối tác bình đẳng trong việc viết lại kịch bản cho tương lai bền vững. Giáo dục của thế kỷ 21 phải là một không gian mở. Nếu chúng ta muốn đạt được các mục tiêu phát triển bền vững vào năm 2030, việc để người trẻ tham gia thiết kế lộ trình giáo dục không còn là một lựa chọn mang tính ưu tiên, mà đã trở thành một yêu cầu bắt buộc.

Nguồn: UNDP

Kim Thanh (Tổng hợp)