Trẻ đang dành bao nhiêu thời gian ở trường để… dùng điện thoại?

Khi trẻ em đến trường, hầu hết các bậc phụ huynh có lẽ đều cho rằng các con không dành nhiều thời gian trong ngày để sử dụng điện thoại. Nghiên cứu mới cho thấy điều đó không đúng.

Một nghiên cứu mới tại Mỹ cho thấy học sinh trung học dành lượng thời gian đáng kể cho mạng xã hội, game và video ngay trong ngày học. Ảnh: Adobe

Nghiên cứu mới công bố trên Tạp chí y khoa JAMA cho thấy thanh thiếu niên Mỹ dành trung bình tới 70 phút mỗi ngày học ở trường để sử dụng điện thoại thông minh, chủ yếu cho mạng xã hội, game và xem video. Con số này làm dấy lên lo ngại về mức độ xao nhãng trong môi trường học đường, đồng thời đặt ra câu hỏi về vai trò của gia đình và nhà trường trong quản lý việc sử dụng thiết bị số của học sinh.

Khi con em đến trường, nhiều phụ huynh vẫn tin rằng điện thoại không phải là thứ chiếm nhiều thời gian trong ngày học. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố ngày 13/1 trên Tạp chí JAMA lại cho thấy thực tế trái ngược: thanh thiếu niên Mỹ từ 13 đến 18 tuổi dành trung bình 70 phút trong mỗi ngày học ở trường để sử dụng điện thoại thông minh.

Dữ liệu nghiên cứu của JAMA cho thấy việc sử dụng điện thoại thông minh trong giờ học của thanh thiếu niên Mỹ phổ biến hơn nhiều so với giả định của các bậc phụ huynh.

Theo bác sĩ Jason Nagata, tác giả chính của nghiên cứu và là Phó Giáo sư nhi khoa tại Đại học California, San Francisco, đây là khoảng thời gian “diễn ra ngay trong giờ học, khi trẻ em và thanh thiếu niên lẽ ra phải tập trung vào việc học tập trên lớp”.

Không chỉ là chuyện “dùng quá nhiều”

Thời gian sử dụng điện thoại ở trường chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn hơn. Các nghiên cứu trước đây cho thấy thanh thiếu niên hiện nay dành tổng cộng khoảng 8,5 giờ mỗi ngày cho các hình thức giải trí dựa trên màn hình.

Dữ liệu được thu thập từ 640 thanh thiếu niên trong khuôn khổ Nghiên cứu Phát triển Nhận thức Não bộ Thanh thiếu niên (ABCD), trong các giai đoạn từ tháng 9/2022 đến tháng 5/2024. Điểm đáng chú ý của nghiên cứu lần này là phương pháp thu thập dữ liệu. Thay vì yêu cầu học sinh tự khai báo, vốn có thể thiếu chính xác do tâm lý né tránh thừa nhận việc dùng điện thoại ở trường, nhóm nghiên cứu sử dụng một ứng dụng theo dõi trực tiếp thời gian và mục đích sử dụng điện thoại.

Kết quả cho thấy, trong ngày học, phần lớn thời gian dùng điện thoại của học sinh được dành cho các ứng dụng mạng xã hội như TikTok, Instagram, Snapchat. Ngoài ra, trung bình mỗi ngày học, các em còn dành gần 15 phút cho ứng dụng chơi game và gần 15 phút cho các nền tảng xem video, điển hình là YouTube.

Việc sử dụng điện thoại thông minh ở trường có thể cản trở việc xây dựng các mối quan hệ và kỹ năng xã hội của học sinh. Ảnh: Getty Images

Trong khi đó, lý do “phục vụ học tập”, như dùng máy tính, tra cứu thông tin hầu như không phản ánh đúng thực tế. “Những ứng dụng được sử dụng phổ biến nhất ở trường rất khó có khả năng liên quan đến bài tập hay nhiệm vụ học tập”, ông Nagata nhận định.

Hầu hết các trường học tại Mỹ đều có chính sách hạn chế việc sử dụng điện thoại trong giờ học. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy học sinh vẫn tìm được cách né tránh các quy định này.

Không đổ lỗi cho trẻ

Theo các chuyên gia, vấn đề không nên được nhìn nhận đơn giản là lỗi của học sinh. “Điện thoại thông minh và các ứng dụng được thiết kế với những đặc tính gây nghiện, dễ khiến trẻ bị cuốn vào”, ông Nagata nói.

Thay vì trách móc, ông cho rằng gia đình cần đóng vai trò hỗ trợ, giúp trẻ học cách kiểm soát và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Việc đối thoại với con cái là bước đầu quan trọng, bởi trẻ có xu hướng tuân thủ các quy định hơn nếu được tham gia xây dựng chúng.

Về giải pháp, ông Nagata cho rằng cách hiệu quả nhất là không mang điện thoại đến trường, hoặc khóa điện thoại trong các túi niêm phong khi vào lớp. Trong trường hợp không thể, học sinh nên tắt nguồn hoặc chuyển sang chế độ “không làm phiền” để hạn chế sự xao nhãng từ các thông báo.

Thuyết phục bằng lợi ích, không phải cấm đoán

Theo bà Melissa Greenberg, nhà tâm lý học lâm sàng và Giám đốc Trung tâm Tâm lý trị liệu Princeton, để thuyết phục trẻ giảm sử dụng điện thoại, phụ huynh nên tập trung vào những lợi ích mà trẻ có được khi đặt điện thoại sang một bên, thay vì nhấn mạnh vào những gì bị “tước đi”.

Màn hình có thể ngăn cản trẻ em phát triển kỹ năng tự điều chỉnh cảm xúc của mình. Ảnh: E+/Getty Images

Một gợi ý là cả gia đình cùng thử cất điện thoại trong vài giờ và chia sẻ cảm nhận sau đó. Nhiều người nhận ra rằng khoảng thời gian “không màn hình” giúp họ tập trung hơn, hiện diện hơn trong các cuộc trò chuyện và cảm thấy bớt áp lực từ dòng thông báo liên tục.

Với những học sinh đặt mục tiêu học tập, việc giải thích rõ tác động tiêu cực của sự xao nhãng cũng rất cần thiết. Nghiên cứu trước đây của ông Nagata cho thấy trẻ từ 9 - 13 tuổi sử dụng mạng xã hội nhiều hơn có xu hướng đạt điểm thấp hơn trong các bài kiểm tra về từ vựng, đọc hiểu và trí nhớ sau hai năm.

Không chỉ ảnh hưởng đến học tập, việc dùng điện thoại trong giờ ra chơi hay ngoài hành lang trường học còn có thể làm suy giảm chất lượng các mối quan hệ bạn bè. Theo các chuyên gia, kỹ năng xã hội và sự gắn kết bền vững được hình thành tốt nhất thông qua giao tiếp trực tiếp, bằng việc quan sát nét mặt và ngôn ngữ cơ thể, điều mà môi trường trực tuyến khó có thể thay thế.

Cha mẹ cũng cần làm gương

Một yếu tố quan trọng khác được nhấn mạnh là vai trò nêu gương của cha mẹ. “Cách cha mẹ sử dụng điện thoại là một trong những yếu tố dự báo mạnh nhất đối với thói quen sử dụng màn hình của thanh thiếu niên”, ông Nagata cho biết.

Việc cha mẹ chủ động hạn chế dùng điện thoại, chẳng hạn chuyển sang chế độ “không làm phiền” trong giờ làm việc hay sinh hoạt gia đình, không chỉ giúp trẻ học theo mà còn tạo sự đồng cảm: chính người lớn cũng cảm nhận rõ sức hút khó cưỡng của thiết bị số.

Trong bối cảnh điện thoại thông minh đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống hiện đại, bài toán không còn là “có hay không”, mà là sử dụng như thế nào và ở đâu. Và câu trả lời, theo các chuyên gia, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và chính bản thân học sinh.

Hồng Nhung