Trẻ em lên tiếng về an toàn trên mạng
Trong bối cảnh công nghệ số, internet và mạng xã hội (MXH) trở thành một phần trong đời sống của trẻ em. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích, không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm ảnh hưởng đến sự phát triển và an toàn của trẻ.
Thành viên Hội đồng Trẻ em thành phố trao đổi ý kiến tại kỳ họp thứ II diễn ra mới đây.
Tại Kỳ họp thứ II Hội đồng Trẻ em thành phố, Diễn đàn trẻ em thành phố diễn ra mới đây, ngoài đề cập đến lợi ích của internet và MXH mang lại, đại diện trẻ em đã đề cập đến những nguy cơ mất an toàn mà trẻ thường gặp khi tham gia môi trường mạng.
Nhận diện nguy cơ mất an toàn
Ngoài khẳng định lợi ích mà internet và MXH mang lại, tại Kỳ họp thứ II Hội đồng Trẻ em thành phố, em Hoàng Lê Vân Hà, học sinh Trường THCS Hiệp Phước (phường Nhơn Trạch), thành viên Hội đồng Trẻ em thành phố nêu 2 tình huống mất an toàn mà trẻ thường gặp trên môi trường mạng. Đó là trẻ em có thể gặp phải những thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng, dẫn đến hiểu sai vấn đề và tiếp nhận những thông tin thiếu chính xác. Trên môi trường mạng, trẻ có thể bắt gặp những bình luận tiêu cực, lời lẽ thô tục, xúc phạm gây ảnh hưởng đến tâm lý và tinh thần của trẻ em.
Bên cạnh đó là tình trạng trẻ em bị bạo lực trên môi trường mạng đang có những diễn biến đáng quan tâm. Bạo lực mạng thể hiện dưới nhiều hình thức, như: bị xúc phạm, chế giễu, miệt thị, đe dọa, cô lập; bị lập tài khoản giả mạo, tung tin sai sự thật hoặc trở thành mục tiêu của những bình luận mang tính công kích, bắt nạt trên MXH.
Tham gia đóng góp ý kiến tại Diễn đàn trẻ em, em Lê Quỳnh Thư, học sinh lớp 9/2, Trường THCS Trần Hưng Đạo (phường Trấn Biên) chia sẻ: Thời gian qua, các cấp, các ngành đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em trên môi trường số. Tuy nhiên, qua tìm hiểu của em, hiện nay cứ 5 trẻ thì có một trẻ là nạn nhân của bạo lực, xâm hại trên môi trường mạng. Một trong những nguyên nhân của tình trạng này chính là các giải pháp phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em chưa theo kịp những thủ đoạn ngày càng tinh vi của tội phạm trên môi trường mạng. Các đối tượng xấu có thể tạo tài khoản giả mạo để tiếp cận, thao túng tâm lý, lừa gạt trẻ em. Những trường hợp bị bạo lực, xâm hại luôn mặc cảm, sợ hãi, không dám lên tiếng hay tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn, khiến cho sự việc ngày càng trở nên phức tạp hơn…
Môi trường mạng không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với trẻ em, nhiều trẻ còn đề cập đến những nguy cơ mà chính người lớn gặp phải. Đó là hành vi lừa đảo trực tuyến, đánh cắp thông tin cá nhân, giả mạo danh tính, bôi nhọ danh dự, xúc phạm và bạo lực mạng… Vì vậy, xây dựng môi trường mạng an toàn cần sự chung tay của mỗi cá nhân và toàn xã hội.
Giải pháp sử dụng mạng an toàn
Nội dung nhận được nhiều ý kiến của trẻ em tại các cuộc họp, diễn đàn là sử dụng mạng an toàn. Em Lê Quỳnh Thư, học sinh lớp 9/2, Trường THCS Trần Hưng Đạo (phường Trấn Biên) đề xuất 3 nhóm giải pháp. Đầu tiên là đổi mới chương trình giáo dục kỹ năng an toàn trên không gian mạng bằng cách lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sử dụng internet an toàn vào các buổi học chính khóa, tiết sinh hoạt lớp và hoạt động ngoại khóa. Nội dung hướng dẫn cần thiết thực, dễ hiểu, giúp học sinh nhận diện các thủ đoạn thao túng tâm lý, những cạm bẫy trực tuyến, biết cách bảo vệ dữ liệu cá nhân và cách lưu giữ, thu thập bằng chứng để phản ánh, tố cáo hành vi vi phạm.
Một giải pháp khác, cần phải xây dựng các kênh hỗ trợ, tư vấn trực tuyến để trẻ có thể nhắn tin dưới hình thức ẩn danh với chuyên gia tâm lý hoặc người có chuyên môn để chia sẻ khó khăn, tìm lời khuyên và được hướng dẫn xử lý những tình huống bất thường.
Tại các chương trình, đại diện trẻ em còn được nghe các chuyên gia trong lĩnh vực an ninh mạng, chuyên gia tâm lý chia sẻ thêm kiến thức, kỹ năng giúp các em tự bảo vệ bản thân và giúp đỡ người xung quanh đảm bảo an toàn khi tham gia môi trường mạng.
Tiếp đến, các nền tảng công nghệ cần chủ động xây dựng bộ lọc thông tin, phát hiện và loại bỏ nội dung độc hại; đồng thời ngăn chặn các tài khoản, hội nhóm có hành vi dụ dỗ, lừa gạt hoặc xâm hại trẻ em…
Ngoài giải pháp đến từ gia đình, nhà trường, xã hội, đại diện trẻ em mong muốn được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng, được tham gia nhiều sân chơi bổ ích trên môi trường số. Một số ý kiến còn đề cập đến vai trò, trách nhiệm của trẻ em khi tham gia môi trường mạng để vừa tự bảo vệ bản thân, vừa góp phần xây dựng không gian mạng văn minh, an toàn.
Em Trịnh Ngọc Duy Anh, học sinh lớp 9B1, Trường THCS Đồng Phú (phường Đồng Phú), thành viên Hội đồng Trẻ em thành phố cho rằng: Mỗi cá nhân khi sử dụng internet, MXH cần thực hiện cam kết “3 không, 3 có”. Trong đó, “3 không” chính là không lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng; không bình luận tiêu cực, công kích người khác; không lãng phí thời gian vào những nội dung vô bổ, thiếu lành mạnh. Còn “3 có” chính là có trách nhiệm với những phát ngôn và hành vi của bản thân trên mạng; có ý thức tự bảo vệ mình và tôn trọng quyền riêng tư của người khác; có hành động lan tỏa những giá trị tích cực, việc làm tử tế và thông điệp tốt đẹp đến cộng đồng.
Qua các ý kiến của đại diện trẻ em về vấn đề an toàn trên môi trường mạng cho thấy, trẻ em không chỉ mong muốn được bảo vệ mà còn được trang bị kỹ năng và đặc biệt là được tạo điều kiện để tham gia góp sức xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, văn minh.