Trẻ lên mạng tìm người yêu, chỉ cấm hay tịch thu điện thoại là chưa đủ

Các hội nhóm tìm người yêu có thể khiến trẻ đối mặt nguy cơ bị người lạ tiếp cận, khai thác thông tin. Cha mẹ cần bình tĩnh, hướng dẫn con nhận diện rủi ro và giữ an toàn.

Trên mạng xã hội, các hội nhóm tìm bạn, tìm người yêu dành cho học sinh xuất hiện với nhiều tên gọi, thường gắn với năm sinh hoặc khóa học như K13, K14, K15 hay 2K10-2K15. Thành viên tham gia đăng ảnh, giới thiệu tuổi, sở thích, trường học hoặc những điều mong muốn ở một người bạn, người yêu để tìm người kết nối.

Với nhiều trẻ, đây có thể chỉ là cách thể hiện sự tò mò, mong muốn được giao tiếp, kết bạn hoặc trải nghiệm những rung động đầu đời. Tuy nhiên, việc có tình cảm khác giới sớm, cùng không gian trực tuyến có thể trở thành nơi người lạ tìm cách tiếp cận, làm quen và khai thác thông tin cá nhân.

Đừng để kiểm soát khiến trẻ ngại tìm đến cha mẹ

Khi phát hiện con tham gia hội nhóm tìm người yêu, kết bạn trên mạng hoặc có dấu hiệu bị người lạ tiếp cận, phản ứng đầu tiên của cha mẹ có thể ảnh hưởng đến việc trẻ có tiếp tục chia sẻ khi gặp nguy hiểm hay không.

Cụ thể, theo bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD), nếu người lớn ngay lập tức nổi giận, trách mắng, tịch thu điện thoại hoặc cấm đoán, trẻ có thể ngừng một hoạt động trước mắt nhưng cũng có nguy cơ chuyển sang những không gian kín đáo hơn, nơi cha mẹ khó nhận biết và hỗ trợ.

 Phản ứng đầu tiên của cha mẹ có thể ảnh hưởng đến việc trẻ có tiếp tục chia sẻ khi gặp nguy hiểm hay không. Ảnh: Pexels.

Phản ứng đầu tiên của cha mẹ có thể ảnh hưởng đến việc trẻ có tiếp tục chia sẻ khi gặp nguy hiểm hay không. Ảnh: Pexels.

Đặc biệt, nếu trẻ đã có tình cảm với một người quen qua mạng, việc phủ nhận hoặc chế giễu cảm xúc ấy có thể khiến trẻ cảm thấy không được thấu hiểu, từ đó càng muốn bảo vệ mối quan hệ và giấu kín những gì đang diễn ra.

Do đó, cha mẹ cần bình tĩnh, lắng nghe và tìm hiểu thay vì vội vàng kết luận. Người lớn nên phân biệt nhu cầu kết bạn, tìm hiểu tình cảm bình thường của trẻ với những dấu hiệu đáng lo ngại như lừa dối danh tính, yêu cầu giữ bí mật, thao túng, cưỡng ép hoặc xâm hại.

Nếu phát hiện dấu hiệu đe dọa, tống tiền hoặc xâm hại, ưu tiên hàng đầu phải là bảo đảm an toàn cho trẻ, thay vì truy xét con đã làm sai điều gì.

Đồng quan điểm với việc phụ huynh cần điều chỉnh phản ứng của mình, thạc sĩ Tâm lý học Lê Thị Thanh Hà, giảng viên Khoa Tâm lý giáo dục, Đại học Sư phạm Hà Nội 2, khuyên phụ huynh bắt đầu bằng việc tìm hiểu nhu cầu tâm lý đằng sau hành vi của trẻ. Các em tham gia nhóm vì tò mò, vì bạn bè rủ rê, vì muốn được chú ý hay thực sự mong muốn có một mối quan hệ tình cảm? Đây là những động cơ rất khác nhau và cần có cách ứng xử khác nhau.

Cha mẹ có thể trò chuyện với con bằng những câu hỏi nhẹ nhàng như: “Điều gì khiến con thích nhóm này?”, “Con mong muốn điều gì khi tham gia nhóm?”, “Nếu có một người lạ nhắn tin làm quen, con sẽ làm thế nào để biết người đó đáng tin cậy?”.

“Những câu hỏi như vậy vừa giúp cha mẹ hiểu con, vừa tạo cơ hội để trẻ tự suy nghĩ về hành vi của mình”, cô Hà nói.

Dạy con hiểu về tình cảm tuổi mới lớn, cha mẹ cũng nên cẩn trọng

Cùng với điều chỉnh cách phản ứng, ThS Lê Thị Thanh Hà cho rằng gia đình cần thay đổi cách tiếp cận trong giáo dục tình cảm và giới tính. Phụ huynh không nên xem tình yêu, giới tính hay những rung động đầu đời là những chủ đề nhạy cảm đến mức phải né tránh.

Thực tế, trẻ có thể tiếp cận những nội dung này từ rất nhiều nguồn trên mạng xã hội, kể cả những nguồn thiếu chính xác và không phù hợp. Nếu gia đình và nhà trường không chủ động cung cấp kiến thức đúng đắn, trẻ sẽ tự tìm câu trả lời từ những nơi mà người lớn không thể kiểm soát.

 Cấm đoán hay tịch thu điện thoại của con không thể giải quyết triệt để vấn đề. Ảnh: Pexels.

Cấm đoán hay tịch thu điện thoại của con không thể giải quyết triệt để vấn đề. Ảnh: Pexels.

Do đó, cha mẹ cần giúp con hiểu rằng việc thích một ai đó là bình thường, nhưng con phải biết tôn trọng cơ thể, cảm xúc và ranh giới cá nhân của mình; không ai có quyền ép buộc con gửi hình ảnh riêng tư, cung cấp thông tin cá nhân hay thực hiện những hành vi khiến con không thoải mái.

Đồng thời, trẻ cần biết rằng khi gặp tình huống đáng sợ hoặc bị đe dọa trên mạng, các em có thể tìm đến cha mẹ mà không phải lo lắng rằng mình sẽ bị trách phạt. ThS Hà nhấn mạnh việc cha mẹ cần phân biệt giữa giám sát và kiểm soát. Trẻ ở độ tuổi này vẫn cần có sự định hướng và giới hạn trong việc sử dụng mạng xã hội, nhưng điều đó không có nghĩa là cha mẹ phải xâm phạm mọi không gian riêng tư của con.

Thay vì chỉ thu điện thoại, cấm đoán hoặc bí mật theo dõi, cha mẹ nên cùng con xây dựng những nguyên tắc sử dụng mạng an toàn, giải thích lý do của từng giới hạn và cho trẻ tham gia vào quá trình thực hiện. Khi trẻ hiểu rằng những quy tắc đó nhằm bảo vệ mình chứ không phải để tước đi quyền tự do, các em sẽ có xu hướng hợp tác hơn.

“Khả năng bảo vệ trẻ không chỉ phụ thuộc vào việc cha mẹ biết con đang làm gì trên mạng, mà còn ở mức độ tin tưởng giữa hai bên. Trẻ cần cảm thấy đủ an toàn để chia sẻ những vấn đề mình đang gặp phải, kể cả khi đã mắc sai lầm”, ThS Hà cho hay.

Bên cạnh việc đồng hành và dạy con đảm bảo an toàn, chuyên gia cho rằng bản thân cha mẹ cũng cần cẩn trọng khi đăng ảnh con lên mạng xã hội. Nhiều phụ huynh dặn con không chia sẻ thông tin cá nhân, gửi hình ảnh cho người lạ hay kết bạn thiếu thận trọng trên mạng, nhưng chính người lớn đôi khi lại vô tư công khai hình ảnh, thông tin về con, từ ảnh ngày đầu đến trường, giấy khen, chuyến đi chơi đến những câu chuyện riêng tư.

Theo bà Nguyễn Phương Linh, đây là nghịch lý phổ biến. Những bài đăng thường xuất phát từ tình yêu thương, niềm tự hào và mong muốn lưu giữ kỷ niệm. Nhưng ý định tốt không đồng nghĩa mọi thông tin được chia sẻ đều an toàn hoặc phù hợp với quyền lợi của trẻ.

Một bức ảnh mặc đồng phục có thể tiết lộ trường học; hình ảnh tại nơi vui chơi, du lịch có thể cho biết địa điểm trẻ thường lui tới; bài đăng về sinh nhật, kết quả học tập, sức khỏe hay chuyện riêng tư có thể hé lộ nhiều thông tin mà trẻ chưa đủ khả năng tự cân nhắc. Khi được kết nối lại, những dữ liệu này có thể giúp người khác nhận diện trẻ, biết nơi sinh sống, trường học, lịch trình hoặc đặc điểm cá nhân. Hình ảnh, video cũng có thể bị sao chép, sử dụng trái phép hoặc chỉnh sửa bằng công nghệ AI, đặt vào những ngữ cảnh không mong muốn.

Bà Linh cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở nguy cơ thông tin bị khai thác, mà còn ở việc cha mẹ đang góp phần tạo nên dấu chân số của con, đôi khi trước cả khi trẻ đủ lớn để hiểu và quyết định mình muốn xuất hiện trên Internet như thế nào.

"Với trẻ nhỏ chưa đủ khả năng tự quyết định, phụ huynh càng cần đặt lợi ích tốt nhất của con lên trước mong muốn chia sẻ. Cha mẹ vẫn có thể yêu thương, tự hào và lưu giữ những khoảnh khắc trưởng thành của con mà không nhất thiết phải công khai tất cả", bà Phương Linh nhấn mạnh.

Thái An - Ngọc Bích

Nguồn Znews: https://lifestyle.zingnews.vn/tre-len-mang-tim-nguoi-yeu-chi-cam-hay-tich-thu-dien-thoai-la-chua-du-post1698293.html