Trẻ mẫu giáo không nói nổi một câu vì dùng điện thoại quá sớm

Trẻ nhỏ ở Anh không thể ngồi yên vì tiếp xúc với màn hình từ quá sớm. Ảnh: Pexels.

Tại trường Tiểu học Stoke ở Coventry (Anh), nhiều đứa trẻ 4 tuổi không thể ngồi yên, thậm chí không biết cầm bút hoặc chỉ nói được những câu rất ngắn, không quá 4 từ.

Bà Lucy Fox, Phó hiệu trưởng nhà trường, cho biết tình trạng này bắt nguồn từ việc trẻ tiếp xúc với màn hình từ quá sớm và tần suất quá dày đặc. Bà cũng cho biết khi tham gia các hoạt động sáng tạo trong lớp, nhiều trẻ cắt bìa carton để làm điện thoại, máy tính bảng bởi đó là những hình ảnh quen thuộc nhất với các em.

Tình trạng báo động

Không riêng trường Tiểu học Stoke, tại một trường khác ở Hampshire, một giáo viên cho biết trong vài năm gần đây, trẻ dễ tỏ ra bực bội nếu hoạt động không diễn ra nhanh chóng và trơn tru. Bà nhận định đây là hệ quả của việc chơi game quá nhiều trên điện thoại hoặc máy tính bảng.

Trẻ cắt bìa thành điện thoại vì đó là vật dụng quen thuộc nhất với các em. Ảnh: The Guardian.

Sự thiếu hụt về khả năng sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề cũng được thể hiện rõ khi trẻ chơi lego hoặc xếp hình. Khả năng phối hợp tay và mắt của các em không tốt vì các em đã quen với trò chơi xếp hình trên máy tính bảng, chỉ cần kéo - thả trên màn hình.

"Các em rất nhanh nản, và tôi cảm giác có những kết nối nhất định trong não bộ không còn được hình thành”, giáo viên này nói với The Guardian.

Đầu tháng này, chính phủ Anh thông báo sẽ ban hành hướng dẫn mới về việc sử dụng thiết bị điện tử đối với trẻ dưới năm tuổi. Việc ban hành hướng dẫn bắt nguồn từ một báo cáo cho thấy 98% trẻ 2 tuổi ở nước này dành hơn 2 giờ mỗi ngày để sử dụng màn hình. Đáng chú ý, nhóm trẻ dành 5 giờ mỗi ngày được báo cáo có vốn từ vựng hạn chế, gặp khó khăn về việc bày tỏ cảm xúc, hành vi.

Trước đó, vào tháng 10/2025, tổ chức Pew của Mỹ cho biết 38% phụ huynh có con dưới hai tuổi nói rằng con họ đã sử dụng hoặc tương tác với điện thoại thông minh; 8% trẻ dưới 5 tuổi có điện thoại riêng.

Còn tại Anh, tổ chức Ofcom cũng ghi nhận vào năm 2024, 19% trẻ từ 3-5 đến năm tuổi sở hữu điện thoại di động, và 37% (tương đương 800.000 trẻ) sử dụng ít nhất một ứng dụng mạng xã hội. Con số này tăng mạnh so với năm trước dù phần lớn có sự giám sát của phụ huynh.

Không giống thanh thiếu niên, tác động của mạng xã hội với trẻ nhỏ vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Giới nghiên cứu vẫn đang nỗ lực tìm hiểu chủ đề này. Ví dụ, năm 2025, một nghiên cứu tại New Zealand cho thấy trẻ xem màn hình hơn 90 phút mỗi ngày có vốn từ vựng, khả năng giao tiếp và năng lực số học dưới mức trung bình. Thời gian sử dụng càng dài, kết quả càng kém.

Cùng ngày, tổ chức Kindred Squared công bố báo cáo mới về mức độ sẵn sàng đi học của trẻ. Hơn một nửa giáo viên được khảo sát cho rằng việc dành quá nhiều thời gian cho màn hình là nguyên nhân lớn nhất khiến trẻ chưa sẵn sàng vào học.

CEO của tổ chức này nêu rằng việc sử dụng nhiều màn hình gây tác động tiêu cực rõ rệt tới khả năng tiếp thu ngôn ngữ bởi ngôn ngữ ở trẻ nhỏ phát triển thông qua tương tác hai chiều với người lớn. Giai đoạn từ sơ sinh đến 2 tuổi là thời kỳ não bộ phát triển nhanh nhất, nên việc cho trẻ dùng điện thoại, máy tính bảng sớm đồng nghĩa với việc khiến các em bỏ lỡ những tương tác quan trọng.

Nhiều trẻ mẫu giáo dùng đồ điện tử hàng giờ mỗi ngày. Ảnh: Pexels.

Còn nhiều thách thức

The Guardian nêu rằng đại dịch Covid-19 đã thúc đẩy việc sử dụng đồ điện tử ở trẻ nhỏ, song xu hướng này đã tăng từ trước đó.

Sandy Chappell, chuyên gia trị liệu ngôn ngữ và lời nói cho trẻ nhỏ, cho biết số ca bà tiếp nhận đã tăng liên tục trong 10 năm. Trong thời gian phong tỏa vì dịch bệnh, nhiều phụ huynh buộc phải dựa vào màn hình khi vừa làm việc tại nhà vừa chăm con.

Bà Chappell bày tỏ sự cảm thông với các gia đình, đồng thời nhấn mạnh vấn đề không nằm ở việc đổ lỗi. Theo bà, nhiều trẻ mẫu giáo dùng đồ điện tử đến 7-8 giờ mỗi ngày. Hậu quả là các em có khả năng tập trung, giao tiếp và kỹ năng xã hội kém.

Để giải quyết tình trạng hiện tại, trường tiểu học Stoke đã cải tạo một khu vực ngoài trời thành lớp học không Wi-Fi và đồ điện tử. Ban đầu, khu vực này bị cho là bất tiện, nhưng kết quả lâu dài cho thấy 72% trẻ trong lớp đã được cải thiện về mặt hành vi, ngôn ngữ.

Phó hiệu trưởng Lucy Fox cho biết mô hình này đặt giao tiếp và ngôn ngữ lên hàng đầu, đặc biệt hiệu quả với trường có tỷ lệ lớn học sinh sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ bổ sung.

“Chúng ta đang sống trong thời đại số, nhưng câu hỏi là chúng ta đang dùng công nghệ đến mức nào để thay thế những điều vốn tốt nhất cho trẻ em”, bà nói, đồng thời cho biết thách thức tiếp theo của nhà trường là trao sự tự tin cho thế hệ giáo viên trẻ - những người lớn lên cùng màn hình - để họ dám đặt giáo án xuống và kết nối trực tiếp với học sinh.

Thái An