Trí tuệ nhân tạo và đạo đức báo chí: Khi AI truyền thông về biến đổi khí hậu

Tại tọa đàm đạo đức trong sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong truyền thông biến đổi khí hậu, đại diện đơn vị tổ chức, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, ông Jonathan Wallace Baker chia sẻ: “Chúng ta đang ở thời điểm mà trí tuệ nhân tạo và biến đổi khí hậu đang định hình lại không chỉ xã hội của chúng ta mà còn cách thông tin được sản xuất, chia sẻ và tiếp nhận. Hai lực lượng này, yêu cầu chúng ta hành động có trách nhiệm, minh bạch và có tầm nhìn xa”.

Mục tiêu của chương trình tọa đàm là nâng cao nhận thức về các nguyên tắc đạo đức sử dụng AI trong việc thông tin về biến đổi khí hậu; tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có đạo đức, có trách nhiệm trong ngành báo chí, thông tin và truyền thông; đồng thời tạo điều kiện để các chuyên gia, phóng viên, nhà báo trong lĩnh vực này lan tỏa các nguyên tắc đạo đức trong cộng đồng và tới các ngành, lĩnh vực khác thông qua các thông tin báo chí, tác phẩm báo chí và các nền tảng của mình.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Hà Nội phát biểu tại tọa đàm.

Theo ông Jonathan Wallace Baker, UNESCO đã thông qua hai công cụ chuẩn mang tính định hướng: Khuyến nghị năm 2021 về đạo đức của trí tuệ nhân tạo, nêu lên các nguyên tắc như minh bạch, trách nhiệm, sự giám sát của con người, riêng tư và công bằng. Những nguyên tắc này là cần thiết để đảm bảo AI phục vụ nhân loại, tôn trọng quyền con người và củng cố chứ không làm suy giảm niềm tin vào hệ sinh thái thông tin; Tuyên bố năm 2017 về các nguyên tắc đạo đức liên quan đến biến đổi khí hậu, nhấn mạnh tính công bằng, công lý, tính thống nhất và phát triển bền vững. Những giá trị này nhắc nhở chúng ta rằng việc đưa tin về biến đổi khí hậu không chỉ là về sự thật mà còn là về sự công bằng, bao gồm và trách nhiệm đối với các thế hệ hiện tại và tương lai.

Những khuyến nghị của UNESCO là thiết yếu nhằm bảo đảm rằng AI phục vụ con người, tôn trọng quyền con người và củng cố, chứ không làm suy yếu, niềm tin vào các hệ sinh thái thông tin. Bên cạnh đó, tổ chức cũng đề cập đến các nguyên tắc đạo đức liên quan đến biến đổi khí hậu, nhấn mạnh các giá trị về công bằng, công lý, đoàn kết và phát triển bền vững. Những giá trị này nhắc nhở chúng ta rằng việc đưa tin về khí hậu không chỉ là vấn đề sự kiện và dữ liệu mà còn là vấn đề công bằng, bao trùm và trách nhiệm đối với các thế hệ hiện tại và tương lai.

Bà Đặng Thị Phương Thảo, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ VHTTDL trình bày tham luận tại tọa đàm.

Việc lạm dụng AI trong truyền thông cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như: các video do AI tạo ra mạo danh nhân vật công chúng, lan truyền những câu chuyện sai lệch và làm xói mòn niềm tin; việc tuyển chọn tin tức tự động khuếch đại một số quan điểm nhất định trong khi gạt bỏ các quan điểm khác; văn bản hoặc hình ảnh tổng hợp được sử dụng để lan truyền sự phủ nhận biến đổi khí hậu hoặc các báo cáo thiên tai gây hiểu lầm; các nhà báo dựa vào AI mà không kiểm chứng, khiến các dữ kiện bịa đặt có thể xâm nhập vào bài báo.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia dự báo thời tiết, nghiên cứu biến đổi khí hậu và thiên tai, việc sử dụng AI trong dự báo thời tiết hiện nay đang được áp dụng ở nhiều quốc gia, nhưng độ chính xác chưa cao, chủ yếu đưa ra các thông tin chung chung. Nếu lấy những thông tin đó để đăng tải trên mạng xã hội, trang cá nhân, đặc biệt là khi các cơ quan báo chí sử dụng, sẽ vô tình đưa ra thông tin sai lệch và gây hoang mang cho cộng đồng với những hình ảnh tan hoang nhà cửa, người dân chạy lũ, ruộng đồng và làng quê bị cô lập vì nước lũ.

Toàn cảnh buổi tọa đàm "Đạo đức trong trí tuệ nhân tạo (AI) lĩnh vực báo chí và truyền thông trong biến đổi khí hậu"

Nhiều ý kiến tại buổi tọa đàm cùng thống nhất quan điểm và nhấn mạnh rằng, các cơ quan báo chí, nhà báo và chuyên gia phải hợp tác, kiểm chứng thông tin và giám sát lẫn nhau để đảm bảo AI phục vụ lợi ích chung và truyền tải thông tin biến đổi khí hậu chính xác, bền vững.

Thư Vũ/VOV.VN