Triển khai Luật Phòng bệnh bằng các giải pháp đồng bộ

Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc trao đổi với ông Lê Quang Hùng - Giám đốc Sở Y tế về việc triển khai đưa Luật vào thực tiễn.

* Thưa ông, Luật Phòng bệnh có hiệu lực sẽ mang lại những lợi ích gì cho người dân?

Giám đốc Sở Y tế Lê Quang Hùng. Ảnh: N.N

- Trước hết, tôi cho rằng đây không phải là sự chuyển đổi theo hướng coi nhẹ khám bệnh, chữa bệnh, mà là xác lập đúng vị trí của phòng bệnh trong toàn bộ hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Nguyên tắc được Luật khẳng định là “phòng bệnh chủ động là chính, người dân là chủ thể trung tâm”, gắn với bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời.

So với pháp luật trước đây chủ yếu điều chỉnh về phòng - chống bệnh truyền nhiễm, Luật mới đã mở rộng sang phòng - chống bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần, dinh dưỡng trong phòng bệnh và các điều kiện bảo đảm.

Lợi ích trực tiếp đối với người dân mà Luật mang lại là cơ hội được tiếp cận sớm hơn với hoạt động tư vấn, giám sát, khám sàng lọc, phát hiện nguy cơ và quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng.

Một điểm rất đáng chú ý là người dân được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên.

Đối với Gia Lai, ý nghĩa càng rõ hơn vì Luật xác định ưu tiên trong tiếp cận dịch vụ phòng bệnh đối với người dân tộc thiểu số, phụ nữ, trẻ em sinh sống tại khu vực biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện KT-XH khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Điều quan trọng nhất là đưa dịch vụ phòng bệnh đến gần với người dân hơn, phát hiện nguy cơ sớm hơn, quản lý liên tục hơn và giảm tình trạng chỉ tiếp cận hệ thống y tế khi bệnh đã nặng.

* Ông có thể cho biết, với yêu cầu tăng cường dự phòng theo Luật mới, ngành Y tế tỉnh sẽ có những điều chỉnh gì về nhân lực, cơ sở vật chất và phương thức hoạt động của hệ thống y tế cơ sở?

- Tăng cường dự phòng không có nghĩa là xem nhẹ khám bệnh, chữa bệnh. Yêu cầu đặt ra là phải tổ chức hệ thống cân đối và liên tục hơn giữa phòng bệnh, phát hiện sớm, quản lý tại cộng đồng và điều trị.

Với định hướng đó, y tế cơ sở, nhất là trạm y tế cấp xã, phải được củng cố để người dân có thể tiếp cận các dịch vụ thiết yếu ngay từ nơi sinh sống.

Về nhân lực, chúng tôi sẽ rà soát vị trí việc làm, cơ cấu và năng lực thực tế của cơ sở y tế dự phòng, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và trạm y tế.

Bên cạnh đó, tập trung đào tạo các năng lực trực tiếp phục vụ Luật Phòng bệnh như: giám sát, cảnh báo và xử lý dịch; tiêm chủng; sàng lọc, tư vấn, theo dõi bệnh không lây nhiễm; phát hiện sớm, theo dõi rối loạn tâm thần tại cộng đồng; dinh dưỡng và truyền thông sức khỏe.

Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, ngành sẽ đánh giá theo chức năng của từng tuyến, ưu tiên những điều kiện thiết yếu phục vụ giám sát, tiêm chủng, xét nghiệm, sàng lọc, quản lý bệnh tại cộng đồng và đáp ứng dịch.

Về phương thức hoạt động, hệ thống phải chuyển từ thụ động chờ người bệnh đến sang chủ động giám sát nguy cơ, sàng lọc, lập kế hoạch quản lý và theo dõi liên tục. Cơ sở y tế dự phòng và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải phối hợp, không tách rời.

Bác sĩ Trung tâm Y tế Ia Grai thăm khám, sàng lọc sức khỏe cho người cao tuổi trên địa bàn. Ảnh: N.N

* Để Luật Phòng bệnh thực sự đi vào cuộc sống, ngành Y tế tỉnh sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào trong thời gian tới, thưa ông?

- Ngành Y tế tỉnh đã xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gắn với sản phẩm, đầu mối và tiến độ cụ thể. Trước hết, ngành sẽ tham mưu UBND tỉnh tổ chức thi hành Luật đồng bộ trên địa bàn; rà soát văn bản, kế hoạch, quy trình hiện hành; theo dõi đầy đủ các nghị định, thông tư hướng dẫn để triển khai đúng thẩm quyền.

Cùng với đó là phổ biến Luật theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, đúng đối tượng, phù hợp với đặc điểm văn hóa và ngôn ngữ tại từng địa bàn.

Tiếp đó, củng cố hệ thống giám sát trong toàn bộ phạm vi Luật; riêng đối với bệnh truyền nhiễm phải nâng cao năng lực đánh giá nguy cơ, cảnh báo, điều tra, xử lý ổ dịch và báo cáo kịp thời cho chính quyền cùng cấp.

Ngành tiếp tục củng cố y tế cơ sở để thực hiện phát hiện sớm, tư vấn, theo dõi và quản lý bệnh không lây nhiễm; phát hiện sớm và theo dõi rối loạn tâm thần tại cộng đồng; giám sát, tư vấn và can thiệp dinh dưỡng theo nhóm đối tượng.

Tiếp tục chuẩn hóa hoạt động tiêm chủng và xét nghiệm; bảo đảm cơ sở đủ điều kiện, hoạt động đúng phạm vi chuyên môn, thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo; kiểm soát đồng thời an toàn sinh học và an ninh sinh học.

UBND các cấp có trách nhiệm chỉ đạo tổ chức tiêm chủng, còn ngành y tế phải tham mưu và tổ chức chuyên môn đúng quy định. Chuẩn bị các điều kiện để thực hiện chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí theo phạm vi, nhóm đối tượng, lộ trình ưu tiên, cơ sở tổ chức khám và nguồn kinh phí do Chính phủ quy định.

Đồng thời, bảo đảm các điều kiện nền tảng để triển khai Luật Phòng bệnh gồm: nhân lực, ngân sách, thuốc, hóa chất, thiết bị, cơ sở vật chất và dữ liệu.

Ngành sẽ ưu tiên nhân lực trực tiếp làm chuyên môn tại trạm y tế, y tế dự phòng và địa bàn khó khăn; đồng thời, đẩy mạnh liên thông dữ liệu phòng bệnh, bảo đảm an toàn, bảo mật và phục vụ chỉ đạo dựa trên bằng chứng.