Triển vọng thương mại quốc tế của Việt Nam tiếp tục khởi sắc trong năm 2026

Việt Nam bất ngờ nhập siêu 13,8 tỷ USD sau 5 tháng, phần lớn là máy móc, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất, báo hiệu đà xuất khẩu có thể bật mạnh vào cuối năm.

Theo số liệu mới công bố, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 215 tỷ USD, tăng 19,5%, còn nhập khẩu đạt 229 tỷ USD, tăng tới 30,8%, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 13,8 tỷ USD.

Việt Nam nhập siêu đến 13,8 tỷ USD sau 5 tháng đầu năm.

Việt Nam nhập siêu đến 13,8 tỷ USD sau 5 tháng đầu năm.

Đây là diễn biến đáng chú ý khi trái ngược với xu hướng xuất siêu liên tục trong những năm gần đây. Cùng kỳ năm 2025, Việt Nam xuất siêu hơn 5 tỷ USD; năm 2024 xuất siêu 8,01 tỷ USD; năm 2023 đạt gần 9,8 tỷ USD và năm 2022 xuất siêu 434 triệu USD. Lần gần nhất cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu sau 5 tháng đầu năm là năm 2021, nhưng mức nhập siêu khi đó chỉ khoảng 369 triệu USD.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Công Thương và các chuyên gia kinh tế, mức nhập siêu hiện nay chưa phải tín hiệu đáng lo ngại. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự gia tăng mạnh của các mặt hàng phục vụ sản xuất và đầu tư như máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử, nguyên liệu nhựa, hóa chất, nhiên liệu và năng lượng.

Số liệu cho thấy nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm tới 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu, tương đương gần 216 tỷ USD. Trong đó, máy móc, thiết bị và phụ tùng chiếm 55,7%, còn nguyên, nhiên vật liệu chiếm 38,4%. Ngược lại, nhóm hàng tiêu dùng chỉ chiếm khoảng 5,9% với giá trị 13,47 tỷ USD. Điều này cho thấy phần lớn hàng nhập khẩu đang phục vụ hoạt động sản xuất, tạo nguồn hàng cho xuất khẩu trong thời gian tới.

Theo ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), khu vực doanh nghiệp FDI vẫn duy trì xuất siêu gần 7 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm. Tuy nhiên, nhập khẩu của khối này tăng mạnh do các doanh nghiệp điện tử, máy tính và linh kiện chủ động nhập nguyên vật liệu, linh kiện để phục vụ sản xuất, đồng thời dự trữ hàng hóa trước nguy cơ giá đầu vào tiếp tục tăng. Bên cạnh đó, dòng vốn FDI giải ngân tích cực cùng nhu cầu đầu tư cho chuyển đổi số và phát triển khoa học - công nghệ cũng góp phần thúc đẩy nhập khẩu máy móc, thiết bị công nghệ cao.

Ngoài yếu tố sản xuất, diễn biến địa chính trị và thị trường năng lượng thế giới cũng tác động đáng kể đến cán cân thương mại. Xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung, đẩy giá năng lượng tăng cao, kéo theo giá nhiều loại nguyên liệu đầu vào như hóa chất, nhựa và sắt thép tăng, khiến giá trị nhập khẩu các nhóm hàng này gia tăng đáng kể.

Các chuyên gia nhận định, nhập khẩu tư liệu sản xuất thường đi trước hoạt động xuất khẩu từ vài tháng đến nửa năm. Do đó, lượng máy móc, thiết bị và nguyên liệu được nhập khẩu trong giai đoạn đầu năm nhiều khả năng sẽ được chuyển hóa thành sản phẩm xuất khẩu trong những tháng cuối năm. Đây cũng là lý do khiến triển vọng xuất nhập khẩu của Việt Nam trong năm 2026 vẫn được đánh giá tích cực.

Bên cạnh lợi thế từ mạng lưới các hiệp định thương mại tự do và năng lực cạnh tranh ngày càng được cải thiện của hàng hóa Việt Nam, hoạt động sản xuất trong nước cũng đang duy trì xu hướng mở rộng. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 5 đạt 52,8 điểm, đánh dấu tháng thứ 11 liên tiếp vượt ngưỡng 50 điểm, cho thấy lĩnh vực chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng. Đây được xem là cơ sở quan trọng để kỳ vọng cán cân thương mại sẽ dần cải thiện trong những tháng tới và Việt Nam có thể sớm quay trở lại trạng thái xuất siêu.

Ngọc Mai

Nguồn Doanh nhân & Công lý: https://doanhnhan.congly.vn/trien-vong-thuong-mai-quoc-te-cua-viet-nam-tiep-tuc-khoi-sac-trong-nam-2026.html