Triển vọng xây dựng sản phẩm OCOP tại các xã vùng cao

HTX Minh Anh (phường Bắc Kạn) tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Thành lập năm 2011, Hợp tác xã (HTX) Minh Anh ở phường Bắc Kạn chuyên sản xuất, chế biến các sản phẩm từ nấm. Từ 8 thành viên ban đầu, đến nay HTX đã phát triển lên 15 thành viên và liên kết với 30 hộ dân trên địa bàn. Thu nhập bình quân của thành viên đạt từ 6 - 7 triệu đồng/người/tháng.

Mới đây, từ nguồn vốn hỗ trợ của phường Bắc Kạn, HTX được đầu tư nhà xưởng khang trang, tạo điều kiện ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao năng lực sản xuất.

Cùng với việc phát triển các loại nấm truyền thống, đơn vị đã đa dạng hóa sản phẩm, đưa ra thị trường mộc nhĩ Minh Anh thái chỉ, bonsai linh chi Minh Anh, trà túi lọc linh chi Minh Anh... Đến nay, HTX có 6 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Đối với người lao động, mô hình liên kết sản xuất này không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn mở ra cơ hội việc làm phù hợp với sức khỏe, độ tuổi và thời gian của mỗi người.

Bà Nông Thị Gấm, tổ 16, phường Bắc Kạn, chia sẻ: Công việc tại HTX phù hợp với sức khỏe, độ tuổi và thời gian rảnh của chúng tôi. Tôi mong muốn tiếp tục gắn bó với HTX để có thêm việc làm, đồng thời tạo điều kiện cho nhiều người dân trong tổ cùng tham gia sản xuất.

Tại xã Cẩm Giàng, chương trình OCOP cũng góp phần nâng tầm những loại cây trồng quen thuộc thành sản phẩm hàng hóa. Tiêu biểu là các sản phẩm trà tía tô và trà hoa đu đủ đực của Tổ hợp tác nông nghiệp Quân Hà.

Từ nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương, các thành viên đã từng bước chuẩn hóa quy trình chế biến, chú trọng chất lượng, bao bì và xây dựng câu chuyện sản phẩm. Nhờ đó, những mặt hàng vốn chủ yếu tiêu thụ trong phạm vi nhỏ hẹp có thêm cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Chị Đinh Thị Diệp, Tổ trưởng Tổ hợp tác nông nghiệp Quân Hà, cho biết: Địa phương đã đồng hành, hỗ trợ tổ hợp tác thông qua các chương trình tập huấn, xây dựng sản phẩm OCOP, hoàn thiện bao bì và tham gia hội chợ xúc tiến thương mại. Thời gian tới, tổ hợp tác sẽ mở rộng quy mô sản xuất, tìm kiếm thêm thị trường để có thể liên kết với nhiều hộ dân trong vùng hơn.

Nếu nấm và trà thảo mộc cho thấy khả năng đa dạng hóa sản phẩm, thì gạo nếp Tài Phiêng Phàng, xã Thượng Minh, là minh chứng cho hiệu quả của việc phát huy giá trị giống cây trồng bản địa.

Được người dân gieo cấy từ lâu đời, nếp Tài nổi bật với hương thơm đặc trưng, hạt gạo bóng đẹp và độ dẻo cao. Tuy nhiên, trước đây, do sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa áp dụng đồng bộ kỹ thuật canh tác, cây lúa thường bị sâu bệnh, năng suất còn hạn chế.

Nhiều hợp tác xã xây dựng nông sản địa phương đạt tiêu chuẩn OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm.

Năm 2018, người dân thôn Phiêng Phàng được chính quyền và cơ quan chuyên môn hỗ trợ triển khai mô hình trồng nếp Tài theo hướng hữu cơ. Nhờ cải tiến kỹ thuật, năng suất đạt bình quân 4,2 tấn/ha.

Năm 2023, sản phẩm gạo nếp Tài Phiêng Phàng được công nhận OCOP 4 sao, tạo thêm động lực để địa phương phát triển vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Thông qua liên kết với HTX Yến Dương, người dân được hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa.

Theo bà Ma Thị Ninh, Giám đốc HTX Yến Dương, nhu cầu thị trường tăng đã thúc đẩy diện tích trồng nếp Tài mở rộng từ vài héc-ta ban đầu lên hơn 30ha, nhưng nguồn cung hiện vẫn chưa đáp ứng đủ các đơn hàng.

Thực tế cho thấy, OCOP không chỉ là công cụ nâng tầm nông sản mà còn góp phần đổi mới phương thức tổ chức sản xuất ở vùng cao. Tuy nhiên, để các sản phẩm phát triển bền vững, cần tiếp tục nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu, mở rộng xúc tiến thương mại và tăng cường liên kết giữa người dân, HTX với doanh nghiệp.

Khi lợi thế bản địa được khai thác đúng hướng, mỗi sản phẩm OCOP sẽ không chỉ mang theo hương vị, bản sắc của vùng cao mà còn trở thành động lực phát triển kinh tế, tạo việc làm và cải thiện đời sống người dân, góp phần xây dựng nông thôn ngày càng khởi sắc.