Triết lý sử dụng cán bộ của Hồ Chí Minh và những vấn đề đặt ra trong công tác cán bộ theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau 40 năm đổi mới, với yêu cầu cao về tự chủ chiến lược, phát triển nhanh và bền vững, chống lãng phí, trọng dụng nhân tài. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu và vận dụng triết lý sử dụng cán bộ của Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Những nội dung cơ bản trong triết lý sử dụng cán bộ của Hồ Chí Minh

Triết lý về sử dụng cán bộ của Hồ Chí Minh là sự kết tinh giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với truyền thống trọng dụng hiền tài của dân tộc và kinh nghiệm thực tiễn phong phú của Người.

Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đảng bộ và nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc, ngày 2/3/1963. Ảnh: Tư liệu TTXVN.

Trước hết, Hồ Chí Minh khẳng định, sử dụng con người, sử dụng cán bộ liên quan trực tiếp đến sự thành bại của cách mạng.

Theo Người, “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, là người trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối, chính sách. Chính sách đúng muốn đi vào cuộc sống phải thông qua đội ngũ cán bộ. Vì vậy, trong công tác cán bộ, người lãnh đạo, quản lý phải biết sử dụng cán bộ một cách hợp lý, đây là quan điểm cơ bản của triết lý về “sử dụng cán bộ” của Hồ Chí Minh và cũng là bài học lớn trong công tác cán bộ của Đảng.

Thứ hai là, muốn sử dụng cán bộ hiệu quả phải đánh giá đúng người, đúng việc, nắm được khả năng, sở trường từng người. Hồ Chí Minh yêu cầu “phải hiểu biết cán bộ, khéo dùng cán bộ”. Mỗi người đều có điểm mạnh và hạn chế riêng, nhiệm vụ của người lãnh đạo là phát hiện, phát huy mặt mạnh và giúp họ khắc phục mặt yếu. Người ví việc dùng người như dùng gỗ: người thợ khéo biết sử dụng từng loại gỗ đúng công năng của nó. Ngược lại, bố trí cán bộ không đúng năng lực, sở trường sẽ dẫn tới lãng phí nguồn nhân lực và làm giảm hiệu quả công việc.

Hồ Chí Minh đồng thời phê phán những biểu hiện chủ quan, thiên vị trong công tác cán bộ như: sử dụng người thân quen, người nịnh hót hoặc chỉ lựa chọn những người có tính cách phù hợp với mình. Người yêu cầu người làm công tác cán bộ phải sáng suốt, có tâm trong sáng, độ lượng, khoan dung, vị tha, không thành kiến, hẹp hòi; chân thành, cởi mở, gần gũi những cán bộ còn yếu kém, giúp đỡ họ tiến bộ... để họ phấn đấu vươn lên. Hoạt động đánh giá, sử dụng cán bộ phải được tiến hành thường xuyên, trong đánh giá cán bộ, lấy hiệu quả công việc là thước đo chủ yếu.

Thứ ba, phải tin tưởng, yêu thương, giúp đỡ cán bộ. Theo Hồ Chí Minh, đào tạo, bồi dưỡng để có được cán bộ tốt là một quá trình lâu dài, được tôi luyện trong thực tiễn tranh đấu, huấn luyện. Trong hoạt động thực tiễn, cán bộ khó tránh khỏi sai lầm, khuyết điểm. Vì vậy, Đảng phải thương yêu cán bộ, luôn chú ý đến công tác của họ, thấy họ có khuyết điểm thì giúp sửa ngay, đồng thời cũng nêu rõ những ưu điểm, thành công, làm cho cán bộ thêm hăng hái, thêm gắng sức. Tin tưởng cán bộ là tôn trọng phẩm chất, năng lực của cán bộ; trao việc cho họ, “thả cho họ làm”, “thả cho họ phụ trách”, không bao biện làm thay. Yêu thương, giúp đỡ cán bộ phải xuất phát từ lợi ích chung của cách mạng, để cán bộ ngày càng tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn, cống hiến nhiều hơn cho cách mạng.

Thứ tư là, phải có gan cất nhắc, đề bạt cán bộ, kiên quyết chống bệnh hẹp hòi, bè phái, chia rẽ. Trước khi đề bạt, cất nhắc, phải xem xét, đánh giá phẩm chất đạo đức, năng lực công tác và các mối quan hệ của họ trong quá trình công tác. Cất nhắc “phải vì công tác, tài năng, vì cổ động cho đồng chí khác thêm hăng hái”. Phải kiên quyết chống bệnh hẹp hòi, đố kỵ, chia rẽ, bè phái.

Những luận điểm trên đã trở thành bài học quý giá trong công tác cán bộ của Đảng, góp phần quan trọng tạo nên những thành tựu của cách mạng Việt Nam trong gần một thế kỷ qua, đặc biệt là thành tựu của 40 năm đổi mới.

Những vấn đề đặt ra trong công tác cán bộ theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Sau 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện, có ý nghĩa lịch sử, không ngừng cải thiện đời sống, nâng cao hạnh phúc của Nhân dân, nâng tầm uy tín, vị thế đất nước trên trường quốc tế.

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, Đảng ta đã xây dựng được đội ngũ cán bộ các cấp trưởng thành, phát triển về lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất và năng lực thực tiễn.

Đặc biệt, “lần đầu tiên hoàn thành việc bố trí 100% bí thư tỉnh ủy, thành ủy, chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố, chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp tỉnh, cấp xã không phải là người địa phương” [10]. Đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cấp chiến lược ngày càng đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ các thời kỳ, góp phần quyết định vào thành tựu đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, Văn kiện Đại hội XIV cũng đã chỉ rõ: công tác cán bộ vẫn còn những hạn chế, bất cập, nhất là trong đánh giá cán bộ và kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ.

Những yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng đòi hỏi phải tiếp tục quán triệt và vận dụng sáng tạo triết lý về “sử dụng cán bộ” của Hồ Chí Minh.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ, bảo đảm thực chất, hiệu quả, nhất là công tác thẩm định, đánh giá cán bộ. Đại hội XIV xác định đánh giá cán bộ là khâu đột phá của công tác cán bộ, bởi chỉ khi đánh giá đúng mới có thể bố trí, sử dụng và sàng lọc cán bộ đúng. Việc đánh giá phải xử lý hài hòa mối quan hệ giữa đức và tài, giữa tiêu chuẩn và cơ cấu, giữa bằng cấp và năng lực thực tiễn, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu.

Thứ hai, làm tốt công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ; thường xuyên bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ. Công tác quy hoạch, tạo nguồn cán bộ là yêu cầu quan trọng, phải được tiến hành thường xuyên, tránh tình trạng bị “hẫng” giữa các thế hệ cán bộ. Đại hội XIV cũng nhấn mạnh: "ưu tiên đào tạo, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là cán bộ cấp xã sau sắp xếp đơn vị hành chính". Đây là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh nhiều nhiệm vụ được phân cấp mạnh hơn cho cấp cơ sở.

Thứ ba, thực hiện dân chủ và công khai trong công tác cán bộ. Văn kiện Đại hội XIV nêu rõ, phải "khẩn trương thực hiện hiệu quả, đồng bộ thể chế về công tác cán bộ; đặc biệt tập trung triển khai nghiêm các quy định mới ban hành, nhất là trong đánh giá, đào tạo, sử dụng cán bộ, bảo đảm dân chủ, công khai, công tâm, khách quan theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí, gắn với sản phẩm cụ thể, theo vị trí việc làm và tiêu chuẩn chức danh; coi trọng uy tín trong Đảng và tín nhiệm trong Nhân dân” .

Đại hội nhấn mạnh việc đánh giá cán bộ phải xuyên suốt, liên tục; phải đa chiều, không chỉ có tự đánh giá, cấp trên, đồng nghiệp đánh giá mà người dân, doanh nghiệp, những đối tượng phục vụ trong hoạt động công vụ của cán bộ cũng tham gia đánh giá.

Thứ tư, xây dựng hệ thống chấm điểm năng lực cán bộ trên nền tảng số, tích hợp dữ liệu về kết quả công tác, sản phẩm đầu ra, chỉ số tín nhiệm và ý kiến phản hồi đa chiều; "lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá cán bộ".

Thứ năm, tiếp tục hoàn thiện và thực hiện có hiệu quả một số cơ chế, chính sách ưu đãi trong công tác đào tạo và thu hút nhân tài, những người có đủ năng lực và phẩm chất bằng chế độ và tiền lương, tiền thưởng, nhà ở, điều kiện và các phương tiện làm việc. Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu "xây dựng chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới".

Triết lý về “sử dụng cán bộ” của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một kho tàng lý luận quý báu, luôn vẹn nguyên tính thời sự. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trước những vận hội lớn và thách thức đan xen, quan điểm của Đại hội XIV về công tác cán bộ đã thổi một luồng sinh khí mới, định hình một chân dung mới cho đội ngũ cán bộ cách mạng. Thấm nhuần sâu sắc tư tưởng của Người, quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, việc xây dựng một đội ngũ cán bộ vừa “hồng” vừa “chuyên”, ngang tầm nhiệm vụ lịch sử sẽ là động lực cốt lõi nhất đưa con thuyền cách mạng Việt Nam vững vàng trong kỷ nguyên mới.