Triều Tiên thử tên lửa hiện đại: An ninh Đông Bắc Á tiếp tục nóng

Động thái này diễn ra trong bối cảnh khu vực đang có nhiều chuyển động ngoại giao đáng chú ý, còn môi trường an ninh quốc tế tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn. Những tín hiệu này đặt ra các bài toán chiến lược không hề đơn giản đối với các nhà lãnh đạo trong khu vực, đặc biệt là Nhật Bản và Hàn Quốc.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un thị sát nhà máy quốc phòng hôm 3/1/2026. (Ảnh: KCNA)

Bối cảnh đặc biệt

Có thể nói, vụ phóng tên lửa hôm 4/1 vừa qua của Triều Tiên diễn ra trong bối cảnh khá đặc biệt. Thứ nhất, vụ phóng được tiến hành ngay trong ngày Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc để hội đàm với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đồng thời nó cũng diễn ra ngay sau khi Mỹ tuyên bố đã tấn công Venezuela. Do bối cảnh đặc biệt này và thực trạng về việc Triều Tiên rất khép kín, nên động thái này dẫn tới nhiều nhận định và đồn đoán.

Chưa đầy 1 tiếng đồng hồ sau khi có thông tin về vụ phóng tên lửa của Triều Tiên, Hãng thông tấn Hàn Quốc Yonhap cho đăng tải một bài viết với tiêu đề “Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo ngay sau khi Mỹ công bố cuộc tấn công Venezuela”, trong đó bóng gió khả năng có mối liên quan giữa vụ phóng nêu trên với việc Mỹ tấn công Caracas và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro.

Trong khi đó, trong một bài viết được đăng tải cùng ngày, có tiêu đề giống với bài viết của Yonhap, tờ Daily NK - một tờ báo điện tử độc lập có trụ sở tại thủ đô Seoul của Hàn Quốc chuyên đưa tin sâu rộng về tình hình bên trong Triều Tiên, cũng đưa ra nhận định tương tự. Tờ báo này cũng nhắc lại việc tháng 10/2025, Triều Tiên đã công khai tên lửa Hwasong-20 - một loại tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) nhiên liệu rắn mới nhất của Triều Tiên được cho là có tầm bắn vươn tới tận lãnh thổ Mỹ và có thể mang một lần nhiều loại đầu đạn, đồng thời, dự báo về khả năng Triều Tiên sẽ phóng thử tên lửa này trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, tờ Sankei - một trong tờ báo hàng đầu Nhật Bản, cho rằng vụ phóng tên lửa lần này của Triều Tiên diễn ra ngay vào thời điểm Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung bắt đầu chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc. Nhiều tờ báo khác của Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đều có chung cách diễn giải nêu trên. Một động thái diễn ra khi có 2 sự kiện được tiến hành đồng loạt và giới quan sát loại trừ hoàn toàn khả năng ngẫu nhiên. Mặc dù cho đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có đủ các yếu tố xác thực để kiểm chứng, nhưng cũng không có bất cứ thực tế nào để bác bỏ cách lý giải nên trên của dư luận.

Thông điệp chiến lược

Ngay sau khi xảy ra vụ phóng, các cơ quan liên quan của Nhật Bản và Hàn Quốc đã bắt tay và điều tra. Theo thông tin do Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Koizumi Shinjiro cung cấp trong cuộc họp báo khẩn cấp vừa diễn ra sáng 04/01, Triều Tiên đã phóng 2 tên lửa đạn đạo trong vòng khoảng 10 phút từ khu vực bờ biển phía Tây nước này. Tên lửa thứ nhất có độ cao đạt 50km, cự ly bay 900km, còn tên lửa thứ 2 cũng có độ cao 50km, nhưng tầm bắn lên tới 950km. Cả 2 tên lửa này đều có quỹ đạo bay biến tốc và đều có tầm bắn có thể vươn tới lãnh thổ Nhật Bản. Cuộc điều tra của Bộ Tổng tham mưu liên quân và Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cũng cho kết quả tương tự.

Trong khi đó, Triều Tiên lại công bố những thông tin gây lo ngại hơn, khi khẳng định các tên lửa được phóng hôm 4/1 là tên lửa siêu vượt âm (Hypersonic) và những tên lửa này đã bắn trúng mục tiêu cách xa tới 1.000km ở phía biển Nhật Bản. Ở đây đã xuất hiện sự khác biệt khi Hàn Quốc và Nhật Bản cho rằng các tên lửa được phóng là tên lựa đạn đạo, còn Triều Tiên khẳng định một chủng loại tên lửa mạnh hơn nhiều lần.

Theo các chuyên gia vũ khí, tên lửa siêu vượt âm có tốc độ gấp hơn 12 lần so với tốc độ âm thanh, có thể chọc thủng các hệ thống phòng thủ tên lửa đang được triển khai hiện nay. Đặc biệt, đây không phải là lần đầu tiên Bình Nhưỡng thử nghiệm loại tên lửa này. Theo Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA), hôm 6/1/2025, nước này cũng đã thử nghiệm thành công tên lửa đạn đạo siêu vượt âm tầm trung (IRBM). Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã ca ngợi tên lửa siêu vượt âm này là vũ khí mạnh giúp đối phó các mối đe dọa an ninh do những thế lực thù địch gây ra và môi trường an ninh khu vực đang thay đổi, đồng thời khẳng định sẽ nâng cao năng lực hạt nhân và tên lửa của nước này.

Theo giới quan sát, thông điệp từ động thái này là sự “thể hiện thái độ” của Bình Nhưỡng đối với chính sách ngoại giao - an ninh của Seoul và cũng là cách thức để Bình Nhưỡng phô diễn sức mạnh quân sự, khả năng răn đe của mình trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực và thế giới diễn biến phức tạp hiện nay, đặc biệt là sau vụ tấn công Venezuela của Mỹ.

Dự báo tương lai

Ngay sau vụ phóng, Nhật Bản và Hàn Quốc đã tổ chức các cuộc họp khẩn, cho thấy vấn đề Triều Tiên tiếp tục là mối quan tâm an ninh hàng đầu của hai quốc gia láng giềng Đông Bắc Á. Trong bối cảnh cả Tokyo và Seoul đều đang có chính phủ mới, xu hướng chính sách của Nhật Bản và Hàn Quốc đối với vấn đề Triều Tiên đã có nhiều thay đổi, nhưng tình hình an ninh khu vực vẫn chưa có dấu hiệu được cải thiện.

Có thể thấy chính sách đối với Triều Tiên và bán đảo Triều Tiên của cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều đang có sự thay đổi theo hướng hòa hoãn hơn, nhất là Hàn Quốc. Kể từ khi lên nhậm chức vào hôm 04/6/2025, Tổng thống Lee Jae Myung luôn nêu cao quan điểm hòa giải trong quan hệ liên Triều và đã có nhiều bước cụ thể như dỡ bỏ các loa phóng thanh tuyên truyền dọc biên giới hai miền, đình chỉ chương trình phát thanh tâm lý chiến nhằm vào Triều Tiên, giãn bớt tần suất các cuộc tập trận của quân đội, bao gồm cả tập trận chung với phía Mỹ, đề xuất trao đổi thư tín giữa các gia đình ly tán...

Đặc biệt, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung còn bày tỏ quan điểm ủng hộ việc tăng cường quan hệ giữa Mỹ và Triều Tiên, mà bắt đầu là việc tổ chức một cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Triều trong thời gian sớm nhất có thể. Trong thông điệp chúc mừng năm mới vừa được công bố hôm 01/01/2026, ông Lee Jae Myung cam kết sẽ tiếp tục nỗ lực tìm kiếm cơ hội cải thiện mối quan hệ giữa Washington và Bình Nhưỡng, với tư cách “người tạo nhịp đập hòa bình”.

Tuy nhiên, muốn đạt được mục tiêu hòa giải, cần có sự đồng thuận của tất cả các bên liên quan. Sự bất đồng quan điểm giữa các bên hiện nay đều do một số vấn đề chính như chương trình phát triển hạt nhân - tên lửa của Triều Tiên, quan hệ đồng minh Hàn - Mỹ và Nhật - Mỹ. Trong khi Hàn Quốc và Nhật Bản kiên định lập trường coi hợp tác an ninh với Mỹ là nền tảng duy trì an ninh quốc gia thì Triều Tiên cho rằng đây là mối đe dọa trực tiếp. Ngược lại, khi Bình Nhưỡng khẳng việc phát triển hạt nhân - tên lửa là biện pháp tự vệ, thì Tokyo và Seoul lại vô cùng quan ngại. Cứ thế, sự bất đồng sâu sắc vẫn đang tồn tại. Do đó, đến thời điểm hiện tại, các nỗ lực của Tổng thống Lee Jae Myung vẫn đang nhận được sự thờ ơ từ Bình Nhưỡng.

Đặc biệt, trong thời gian gần đây, Triều Tiên không ngừng gia tăng sức mạnh quân sự, mà bằng chứng là việc nước này liên tục công bố các khí tài chiến lược, trong đó có cả một tàu ngầm hạt nhân lớp 8.700 tấn. Thêm nữa, ông Kim Jong Un cũng liên tục ra chỉ thị tăng cường sản xuất vũ khí. Những động thái này khiến Tokyo và Seoul phải nâng cao cảnh giác. Theo đó, một vòng luẩn quẩn đã được tạo ra. Trong bối cảnh đó, giới quan sát nhận định, năm 2026 này, Bán đảo Triều Tiên vẫn sẽ tiếp tục là một “thùng thuốc súng”.

Tuấn Nhật/VOV-Tokyo