Trợ giúp pháp lý - 'điểm tựa' cho người khuyết tật

Trợ giúp viên pháp lý tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho bà Phạm Thị Vây, xã Minh Sơn.

Em Đào Quỳnh Anh, sinh năm 2010, ở xã Hà Trung, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Bố em mất sớm, mẹ bỏ đi không rõ tung tích, bản thân em bị khuyết tật về tâm thần. Mọi sinh hoạt trong cuộc sống thường ngày của em rất khó khăn. Thế nhưng, phần tài sản bố em để lại cho em lại bị người khác chiếm đoạt. Nhận được yêu cầu trợ giúp pháp lý của người thân gia đình em Quỳnh Anh, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đã cử trợ giúp viên pháp lý tham gia giúp đỡ, hướng dẫn các thủ tục, tham gia thu thập thông tin, chứng cứ để bảo vệ quyền lợi cho em về mặt pháp luật. Bà Đào Thị Lan, bà cô ruột của Quỳnh Anh, cho biết: "Do cháu Quỳnh Anh bị khuyết tật nặng về tâm thần nên chúng tôi rất muốn tài sản của bố mẹ để lại cháu có quyền sử dụng để lo cho cuộc sống sau này, nhưng hiện nay lại đang tranh chấp. Vừa qua gia đình đã tìm hiểu và đến cơ quan trợ giúp pháp lý để được giúp đỡ, chúng tôi đã được tư vấn, hướng dẫn để làm các thủ tục bảo vệ quyền lợi cho cháu. Nếu không có cán bộ Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh giúp đỡ, chúng tôi không biết phải bảo vệ cháu trước pháp luật như thế nào".

Trường hợp bà Phạm Thị Vây, 70 tuổi, người dân tộc Mường, xã Minh Sơn, bị tai nạn giao thông và mất một chân. Được biết về quyền trợ giúp pháp lý qua truyền thanh xã nên sau khi bị tai nạn, gia đình bà đã tìm đến Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước - Chi nhánh số 2 để được tư vấn, giúp đỡ. Sự tham gia của trợ giúp viên pháp lý đã giúp gia đình bà giải quyết sự việc nhanh chóng, bà đã được bồi thường thỏa đáng. Bà Vây chia sẻ: "Tôi trước đây khỏe mạnh, không may bị tai nạn gãy chân trở thành NKT. Khi gia đình tôi đến Chi nhánh số 2 của Trung tâm Trợ giúp pháp lý để được giúp đỡ về pháp luật, cán bộ đã rất tận tình hướng dẫn cho gia đình được giải quyết vụ việc theo nguyện vọng".

Ông Lê Ngọc Hoàng, cán bộ Chi nhánh số 2, Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh, cho biết: "Ở khu vực miền núi địa hình rất phức tạp, NKT lại là người dân tộc thiểu số, nhiều người không nói rõ tiếng phổ thông nên rất khó khăn trong việc tiếp cận và xử lý các vụ việc trợ giúp pháp lý. Tuy nhiên, với tinh thần trách nhiệm cao với công việc, chúng tôi luôn nỗ lực để trợ giúp thành công các vụ việc trợ giúp pháp lý cho NKT trên địa bàn được giao phụ trách".

Toàn tỉnh hiện có hơn 200.000 NKT. Theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, NKT có khó khăn về tài chính là một trong các đối tượng được trợ giúp pháp lý, được cung cấp các dịch vụ pháp lý miễn phí. Trong thời gian qua, Sở Tư pháp đã tích cực phối hợp với các địa phương, đơn vị thực hiện trợ giúp pháp lý cho NKT, thông qua các hình thức như tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, truyền thông về trợ giúp pháp lý... Qua đó, góp phần bảo đảm tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp cho NKT.

Ông Đặng Văn Đương, Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh, cho biết: "Trong năm 2025, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tiếp tục tăng cường công tác phối hợp có hiệu quả với các cơ quan tố tụng, các địa phương để thực hiện tốt quyền được trợ giúp pháp lý cho các đối tượng yếu thế. Đối với NKT, có nhiều khó khăn về vận động, giao tiếp, chúng tôi dành nhiều thời gian tiếp xúc để tìm hiểu kỹ về hoàn cảnh, từ đó có các giải pháp phù hợp để tiến hành trợ giúp pháp lý hiệu quả nhất".

Tuy nhiên, công tác trợ giúp pháp lý đối với NKT vẫn gặp những khó khăn, như: đa số họ chưa biết đến quyền được trợ giúp pháp lý, hoặc biết nhưng không có điều kiện tiếp xúc với dịch vụ này do điều kiện khách quan mang lại. Đặc biệt, đối với những người bị các dạng tật như câm, điếc, mù càng khó khăn trong việc tiếp cận với dịch vụ trợ giúp pháp lý. Do vậy hoạt động tư vấn pháp lý cho NKT mới chỉ đạt khoảng 40% so với nhu cầu.

Năm 2026, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh chủ động đề ra các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận, sử dụng quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí cho NKT, tăng cường truyền thông về quyền được trợ giúp pháp lý cho NKT và người thân của họ, bảo đảm hiệu quả, phù hợp với từng vùng miền, từng nhóm đối tượng. Đồng thời quan tâm bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, hiểu biết về trợ giúp pháp lý của đội ngũ cán bộ cơ sở, người có uy tín trong cộng đồng, đưa chính sách trợ giúp pháp lý thực sự trở thành “điểm tựa” đối với NKT khi liên quan đến các vấn đề pháp luật.

Bài và ảnh: Lê Nụ