Trợ tử nhân đạo cho chó, mèo - hiện thực hóa phúc lợi động vật

Các đợt tập huấn đã góp phần kiểm soát bệnh dại, nâng chuẩn phúc lợi động vật và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Quang cảnh buổi tập huấn về Tiêu chuẩn quốc tế về trợ tử nhân đạo cho chó, mèo ngày 18-9. Ảnh: Ánh Dương

Cập nhật kiến thức để xử lý chính xác

Dự án "Thí điểm mô hình phòng chống bệnh dại và phát triển kinh tế bền vững, từng bước chuyển đổi hoạt động buôn bán thịt chó, mèo tại một số phường trên địa bàn thành phố Hà Nội" được UBND thành phố phê duyệt ngày 24-7-2025.

Dự án hướng tới mục tiêu chiến lược đóng góp vào thực hiện mục tiêu quốc gia không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi sinh kế bền vững cho các hộ kinh doanh, giết mổ chó mèo; từng bước nâng cao tiêu chuẩn phúc lợi động vật phù hợp với thông lệ quốc tế; thúc đẩy trách nhiệm của chủ nuôi và đăng ký, quản lý đàn chó mèo tại cộng đồng; mở rộng tiêm phòng dại và triệt sản nhằm kiểm soát quần thể chó thả rông một cách nhân đạo, giảm dần nhu cầu phải sử dụng biện pháp trợ tử.

Triển khai thực hiện Dự án, Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) phối hợp với Tổ chức Soi Dog Foundation và Doanh nghiệp xã hội Truyền thông Thay đổi Hành vi hướng tới Phát triển Bền vững Việt Nam (SBCC Vietnam) tổ chức nhiều đợt tập huấn, cập nhật kiến thức về trợ tử nhân đạo cho chó, mèo tới các học viên là: Đại diện lãnh đạo, cán bộ chuyên môn của các Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực 1, 2, 5, 6; nhân viên chăn nuôi - thú y, bác sỹ thú y tại các cơ sở khám chữa bệnh động vật thuộc 14 phường triển khai dự án (Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Hà Đông, Dương Nội, Yên Nghĩa, Phú Lương, Kiến Hưng, Từ Liêm, Xuân Phương, Tây Mỗ, Đại Mỗ, Ba Đình, Ngọc Hà, Giảng Võ).

Báo cáo viên Nguyễn Tiến Giáp - Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội truyền đạt tới học viên về Khung pháp lý và thực trạng quản lý động vật tại Hà Nội. Ảnh: Ánh Dương

Các báo cáo viên là đại diện Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, bác sĩ thú y cao cấp kiêm Trưởng bộ phận Khu bảo tồn Động vật thuộc tổ chức Soi Dog, giảng viên học Viện Nông nghiệp Việt Nam cập nhật tới các học viên về: Khung pháp lý và thực trạng quản lý động vật tại Hà Nội, Việt Nam; phúc lợi động vật trong quản lý quần thể, bao gồm ứng dụng năm quyền tự do, quy trình quản lý quần thể chó, sơ đồ ra quyết định IFAW trong đánh giá ca bệnh và hướng dẫn quy trình thực địa chuẩn Soi Dog Foundation; kết nối chuẩn mực phúc lợi động vật với thực hành an toàn sinh học và kiểm soát bệnh truyền nhiễm tại phòng khám cũng như cộng đồng…

Tại các lớp tập huấn, nhiều học viên tích cực tham gia thảo luận, tương tác với báo cáo viên về những “nút thắt” cụ thể của Hà Nội như: Điều kiện không gian, nhân lực và kinh phí tại các trạm tạm giữ; thời gian, cơ chế chia sẻ thông tin ca nghi dại giữa đội bắt chó thả rông, thú y phường và trung tâm y tế; mức độ đầy đủ của hệ thống biểu mẫu ghi nhận lý do trợ tử, liều lượng thuốc và phương pháp xử lý; phương án xử lý xác động vật bảo đảm an toàn môi trường đô thị…

Bác sĩ thú y cao cấp kiêm Trưởng bộ phận Khu bảo tồn động vật thuộc tổ chức Soi Dog Foundation - Winn Ularn Kanyook cập nhật kiến thức tới học viên về phúc lợi động vật. Ảnh: Ánh Dương

Theo chia sẻ của bác sĩ thú y cao cấp kiêm Trưởng bộ phận Khu bảo tồn Động vật thuộc tổ chức Soi Dog Foundation - Winn Ularn Kanyook, trợ tử nhân đạo không phải là giải pháp đầu tiên, cũng không phải là một công cụ quản lý quần thể, mà là phương án cuối cùng, chỉ đúng khi được đặt trong một hệ thống có tiêm phòng, có triệt sản, có chăm sóc và có quy trình ra quyết định minh bạch. Tổ chức Soi Dog Foundation cũng cam kết tiếp tục đồng hành cùng Hà Nội trong giai đoạn quan trọng nhất - giai đoạn áp dụng vào thực tế địa bàn.

Thông qua các đợt tập huấn, các học viên nắm được kỹ thuật, nhận định đúng tình trạng con vật, chọn đúng phương án, chọn đúng thuốc và liều, xác nhận tử vong và xử lý chính xác theo đúng chuẩn quốc tế trong Trợ tử nhân đạo cho chó, mèo.

Kết hợp công - tư, thúc đẩy trách nhiệm cộng đồng

Các đợt tập huấn thuộc Dự án có sự tham gia đồng thời của ba lực lượng: Cán bộ quản lý nhà nước cấp phường - người ra quyết định hành chính, nhân viên thú y cơ sở - người trực tiếp thực hành và hệ thống phòng khám thú y tư nhân - nguồn lực chuyên môn và cơ sở vật chất sẵn có trong cộng đồng. Qua đó giúp cho việc xây dựng một quy trình phối hợp liên thông bước đầu hình thành mạng lưới thú y công - tư nhân đạo và thân thiện với động vật tại Thủ đô.

Bà Bùi Thị Duyên, Giám đốc Doanh nghiệp xã hội SBCC Vietnam nhấn mạnh: Sự khẳng định chuẩn mực nhân đạo trở thành giá trị nghề nghiệp là khi các phòng khám thú y tư nhân chủ động đề nghị với lực lượng công lập về việc dùng cơ sở của mình ngoài giờ để hỗ trợ triệt sản, chăm sóc chó mèo.

Các đại biểu, học viên tham gia thảo luận tại đợt tập huấn về Tiêu chuẩn quốc tế về trợ tử nhân đạo cho chó, mèo ngày 18-9. Ảnh: Ánh Dương

Đại diện SBCC Vietnam cũng khẳng định sẽ kết nối những phòng khám tự nguyện này thành một mạng lưới thú y nhân đạo công - tư, làm nền tảng cho các bước tiếp theo của Dự án trong năm 2027. Khi có sự đồng lòng và chủ động tham gia từ đông đảo các phòng khám, số lượng ca bệnh nặng phải can thiệp trợ tử chắc chắn sẽ giảm thiểu đáng kể. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao phúc lợi động vật mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu không còn người tử vong vì bệnh dại vào năm 2030, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi sinh kế cho các hộ kinh doanh thịt chó, mèo.

Là học viên tham dự tập huấn, bác sĩ thú y Nguyễn Văn Hoan, phụ trách chuyên môn Phòng khám thú y VIET PET bày tỏ: “Trước đây, tôi từng nghĩ trợ tử nhân đạo chỉ là giải pháp bất đắc dĩ và là việc riêng của từng phòng khám. Tuy nhiên, qua tập huấn đã giúp tôi nhận ra đây là một "mắt xích" trong chiến lược tổng thể về phúc lợi động vật và kiểm soát bệnh dại. Những giải pháp nền tảng như tiêm phòng, triệt sản và chăm sóc đúng cách mới đóng vai trò then chốt. Do đó tôi đã chủ động đăng ký cùng ban tổ chức để phòng khám tham gia hỗ trợ Dự án ngoài giờ với những hoạt động: Triệt sản chó mèo cho các hộ khó khăn, tiếp nhận chăm sóc, tiêm phòng và điều trị cho động vật; sẵn sàng phối hợp hỗ trợ chuyên môn cho lực lượng thú y địa phương khi cần thiết”.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Ngô Đình Loát phát biểu. Ảnh: Ánh Dương

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội Ngô Đình Loát, quy trình trợ tử nhân đạo cho chó, mèo chỉ vận hành được khi quyết định hành chính, năng lực kỹ thuật và hồ sơ ghi nhận đi cùng nhau. Chi cục sẽ tiếp tục phối hợp với Ban quản lý dự án hướng dẫn 14 phường thí điểm chuẩn hóa biểu mẫu và cơ chế báo cáo ca nghi dại, lấy đó làm cơ sở thực tiễn để đề xuất áp dụng rộng hơn trên địa bàn thành phố.

Thời gian tới, Chi cục Chăn nuôi Thủy sản và Thú y Hà Nội và các đơn vị tổ chức sẽ phối hợp hỗ trợ từng phường thí điểm hoàn thiện Quy trình thực hành chuẩn (SOP) nội bộ và hệ thống biểu mẫu ghi nhận; thiết lập danh sách các phòng khám thú y tình nguyện tham gia mạng lưới hỗ trợ Dự án; tổ chức giám sát, đánh giá việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn địa bàn; và tiếp tục nghiên cứu, đề xuất khung pháp lý cụ thể cho trợ tử nhân đạo trong bối cảnh quản lý thú y đô thị tại Việt Nam.

Mô hình thí điểm tại 14 phường của Hà Nội được kỳ vọng trở thành tài liệu tham chiếu cho các đô thị khác trên cả nước trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn phúc lợi động vật, kiểm soát bệnh lây truyền từ động vật sang người và thúc đẩy trách nhiệm cộng đồng đối với vật nuôi, đồng thời thiết thực góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia không còn ca tử vong ở người do bệnh dại vào năm 2030.