Trọng tài V-League: Niềm tin có 'nhập khẩu'?

Nó lặp lại đúng vào giai đoạn quyết định của mùa giải. Câu chuyện lúc này không còn nằm ở kỹ thuật điều hành trận đấu, mà chạm đến một vấn đề sâu hơn, đó là niềm tin.

Trọng tài Razlan Joffri Bin Ali, là gương mặt quen thuộc tại V-League.

Thế giới có sai, nhưng không “mượn niềm tin”

Ở vòng 20 V-League 2025 - 2026, hai trọng tài FIFA người Malaysia được mời điều hành các trận mang tính bước ngoặt: Razlan Joffri Bin Ali cầm còi trận Thanh Hóa - PVF-CAND trong cuộc đua trụ hạng, còn Mohamad Nawal Bin Mohammad Zubir bắt chính trận SHB Đà Nẵng - Thể Công Viettel, nơi áp lực vừa đến từ cuộc chiến sinh tồn vừa từ tham vọng vô địch.

Trước đó, sau 19 vòng đã có nhiều trận sử dụng trọng tài ngoại, cho thấy một xu hướng rõ ràng: càng là trận quan trọng, nhu cầu “trung lập tuyệt đối” càng được đặt lên cao. Trong bối cảnh một số HLV liên tục bày tỏ quan ngại về công tác trọng tài, lựa chọn này giúp giảm áp lực dư luận và tạo cảm giác công bằng hơn, dù không thể loại bỏ hoàn toàn sai sót.

Ở chiều ngược lại, các nền bóng đá lớn như Premier League (Anh), La Liga (Tây Ban Nha), Bundesliga (Đức), Ligue 1 (Pháp) hay Serie A (Ý) cũng không thiếu tranh cãi trọng tài, nhưng họ vẫn kiên định với lực lượng trọng tài nội. Sai sót được chấp nhận như một phần của cuộc chơi, còn niềm tin hệ thống được xây dựng bằng sự minh bạch, và trách nhiệm giải trình rõ ràng, công khai đến các đối tượng liên quan từ những người trực tiếp có trách nhiệm liên đới đến những quyết định gây ra tranh cãi của trọng tài.

Sai sót được chấp nhận như một phần của cuộc chơi, còn niềm tin được xây dựng bằng minh bạch và trách nhiệm giải trình. Trọng tài ngoại, nếu có, chỉ mang tính hợp tác, không phải giải pháp cho các trận cầu nhạy cảm. Vấn đề vì thế không nằm ở việc có sai hay không, mà ở cách một nền bóng đá đối diện và quản trị sai sót ra sao mà thôi.

Giải pháp hợp lý, nhưng không thể là đích đến

Việc mời trọng tài ngoại ở V-League vì thế có thể xem là hợp lý trong ngắn hạn. Nó giúp trận đấu bớt căng thẳng, giảm áp lực cho ban tổ chức và tạo một vùng an toàn về tâm lý cho các đội bóng. Nhưng nếu xu hướng này kéo dài, thông điệp gửi đi sẽ không còn tích cực: những trận quan trọng nhất lại không thuộc về trọng tài trong nước. Khi đó, câu chuyện không chỉ là chuyên môn, mà là khoảng trống niềm tin đối với cả một hệ thống.

Thực trạng này phản ánh một nghịch lý: giải đấu ngày càng khốc liệt, nhưng môi trường để trọng tài phát triển chưa theo kịp. Áp lực lớn, cơ chế bảo vệ hạn chế, trong khi minh bạch chưa đủ mạnh, tất cả khiến mỗi quyết định dễ trở thành tâm điểm nghi ngờ.

Vậy đâu là giải pháp cùng lộ trình nào cho bóng đá Việt Nam để không còn cần trọng tài ngoại ở V-League?

Trọng tài Razlan Joffri Bin Ali.

Không có giải pháp tức thì để chấm dứt việc mời trọng tài ngoại. Nhưng có thể có một lộ trình rõ ràng để không còn cần đến nó. Trọng tài phải được chuyên nghiệp hóa đúng nghĩa, với chế độ toàn thời gian và hệ thống đánh giá độc lập. Các tình huống gây tranh cãi cần được công khai, giải thích rõ ràng thay vì im lặng. Vai trò của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam trong giám sát và tổ chức phải đủ độc lập để tạo niềm tin.

Quan trọng hơn, những trận đấu khó nhất phải trở thành nơi trọng tài nội trưởng thành, thay vì bị “rút khỏi” để nhường cho phương án an toàn.

Song song đó, văn hóa bóng đá cũng cần thay đổi theo hướng giảm nghi ngờ, tăng tính chấp nhận sai số trong khuôn khổ minh bạch.

Hai trọng tài Malaysia ở vòng 20 có thể giúp các trận cầu trôi qua êm hơn. Nhưng về bản chất, đây vẫn chỉ là một “liều thuốc giảm đau”.

Một cơ thể sẽ ngày càng yêu đi nếu liên tục dùng thúoc giảm đau. Nói dễ hiểu hơn, một nền bóng đá không thể lớn lên bằng cách liên tục tìm kiếm sự đảm bảo từ bên ngoài. Khi V-League thực sự muốn đi xa, niềm tin không thể được nhập khẩu, nó phải được xây dựng, va đập và trưởng thành từ chính bên trong hệ thống của mình.

Tóm lại, muốn không cần trọng tài ngoại, phải mạnh từ bên trong.