Trừng phạt Nga: Pháp muốn đưa 2 cái tên khỏi danh sách, EU chia rẽ về việc gia hạn, Ukraine phản ứng gắt

Doanh nhân người Nga gốc Uzbekistan Alisher Usmanov tham dự Đại hội Liên hiệp các nhà công nghiệp và doanh nhân Nga tại Moscow vào tháng 3/2026. (Nguồn: Getty Images)

Báo Politico đưa tin, ngày 21/9, các đại sứ EU đã họp tại Brussels, Bỉ, để thảo luận việc gia hạn hiệu lực cơ chế trừng phạt, vốn phải được tất cả 27 nước thành viên nhất trí. Cuộc họp kéo dài đến tối nhưng không đạt được đồng thuận và các nước dự kiến tiếp tục đàm phán vào sáng 22/9.

Theo ba nhà ngoại giao giấu tên, khoảng 3.000 cá nhân, trong đó có ông Usmanov, đứng trước nguy cơ các biện pháp trừng phạt hết hiệu lực vào ngày 23/9 sau khi Pháp không ủng hộ việc gia hạn.

Một nhà ngoại giao thuộc quốc gia phản đối việc đưa ông Usmanov ra khỏi danh sách nói: “Mọi người đều không hài lòng với việc này”. Theo nhà ngoại giao này, khi một đại sứ lên tiếng phản đối, lập trường đó nhận được sự ủng hộ của 11 nước thành viên.

Tuy nhiên, hai nhà ngoại giao khác cho biết các nước EU nhiều khả năng sẽ nhất trí gia hạn trừng phạt, có thể trong thời hạn lên tới 36 tháng, như một phần thỏa hiệp với những nước muốn đưa một số cá nhân ra khỏi danh sách.

Theo ba nhà ngoại giao nắm rõ các cuộc đàm phán, phương án đang được thảo luận có thể gia hạn trừng phạt đối với hơn 3.000 cá nhân trong 36 tháng để đổi lấy việc đưa ông Usmanov và tỷ phú Nga Mikhail Fridman ra khỏi danh sách.

Chính phủ của từng nước thành viên đang tham vấn nội bộ trước khi đưa ra quyết định. Theo các nguồn ngoại giao, kế hoạch này được kỳ vọng sẽ được thông qua, song tại thời điểm hiện tại chưa có quyết định cuối cùng.

Pháp viện dẫn “những quan ngại về an ninh quốc gia” để yêu cầu đưa ông Usmanov khỏi danh sách, qua đó phối hợp với Slovakia, nước từ lâu vận động cho việc gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với doanh nhân này.

Paris chưa công khai hoặc giải thích chi tiết về lý do đưa ra yêu cầu. Các nhà ngoại giao chỉ cho biết động thái này liên quan “một vấn đề an ninh quốc gia cụ thể” và Pháp “muốn đáp lại tích cực các đối tác quốc tế đã liên hệ với chúng tôi về ông Usmanov”.

Theo Financial Times, việc đưa ông Usmanov khỏi danh sách có thể là một phần trong thỏa thuận, theo đó Azerbaijan sẽ trả tự do cho các công dân Pháp đang bị bắt giữ.

Doanh nhân Usmanov mang hai quốc tịch Nga và Uzbekistan, sở hữu các lợi ích kinh doanh trong nhiều lĩnh vực, trong đó có khai khoáng, viễn thông và truyền thông. EU áp đặt các biện pháp hạn chế tài chính và đi lại đối với ông từ năm 2022, với cáo buộc ông có sự hỗ trợ vật chất cho Nga trong xung đột tại Ukraine.

Ông Usmanov bác bỏ các cáo buộc trên, đồng thời phản đối việc bị mô tả là một nhà tài phiệt Nga và nhiều lần vận động để được đưa khỏi danh sách trừng phạt.

Trong khi đó, Luxembourg từ lâu kêu gọi đưa doanh nhân Mikhail Fridman, sinh tại Ukraine mang quốc tịch Nga và Israel, ra khỏi danh sách trừng phạt. Ông Fridman đang kiện Luxembourg nhằm yêu cầu giải phóng các tài sản bị phong tỏa.

Tại cuộc họp tuần trước, các nước EU đã không đạt được thỏa thuận sau khi một số nước bày tỏ lo ngại việc đưa một tỷ phú nổi tiếng ra khỏi danh sách có thể tạo ra tiền lệ nguy hiểm đối với cơ chế trừng phạt.

Ukraine đã phản ứng dữ dội trước viễn cảnh EU dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với hai doanh nhân trên. Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga cho rằng đây là điều “không thể chấp nhận được” và sẽ phát đi “tín hiệu sai lầm” tới Moscow vào thời điểm cần gia tăng sức ép. "Ngược lại, các biện pháp trừng phạt cần được siết chặt”, ông nói rõ.