Trung Quốc muốn đồng nhân dân tệ trở thành đồng tiền dự trữ toàn cầu

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình - Ảnh: Bloomberg.

Trong một bài viết được đăng trên Qiushi - tạp chí lý luận hàng đầu của Đảng Cộng sản Trung Quốc - ông Tập nhấn mạnh rằng nước này cần xây dựng một "đồng tiền mạnh" có thể được sử dụng rộng rãi trong thương mại quốc tế, đầu tư và thị trường ngoại hối, đồng thời đạt được vị thế của một đồng tiền dự trữ.

Lời kêu gọi này không phải là điều mới mẻ, bởi Bắc Kinh từ lâu đã tìm cách thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên ông Tập đưa ra định nghĩa rõ ràng về mục tiêu của một "đồng tiền mạnh", cũng như những nền tảng tài chính mà Bắc Kinh cần xây dựng để hỗ trợ cho mục tiêu này.

Những nền tảng này bao gồm một ngân hàng trung ương mạnh mẽ có khả năng quản lý tiền tệ hiệu quả, các tổ chức tài chính có sức cạnh tranh toàn cầu, và các trung tâm tài chính quốc tế có khả năng thu hút vốn toàn cầu và tác động đến định giá toàn cầu - theo bài viết của nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Lời kêu gọi này được đưa ra trong lúc thị trường toàn cầu đang đối mặt với nhiều bất ổn, khi đồng USD suy yếu, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đương đầu áp lực chính trị từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, và căng thẳng địa chính trị và thương mại khiến các ngân hàng trung ương phải xem xét lại sự phụ thuộc vào tài sản USD.

Trao đổi với tờ báo Financial Times, ông Kelvin Lam - nhà kinh tế cấp cao tại công ty nghiên cứu kinh tế Pantheon Macroeconomics - Trung Quốc cảm nhận sự thay đổi của trật tự toàn cầu rõ ràng hơn bao giờ hết. Việc bài viết của Chủ tịch Trung Quốc nhấn mạnh vào đồng nhân dân tệ phản ánh "những rạn nứt gần đây trong trật tự toàn cầu" - theo ông Lam.

Năm ngoái, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) Phan Công Thắng đã dự báo về một trật tự tiền tệ toàn cầu mới. Trong một bài phát biểu tại một sự kiện ở Thượng Hải, ông Phan nhận định rằng đồng nhân dân tệ sẽ cạnh tranh với các loại tiền tệ khác trong một “hệ thống tiền tệ quốc tế đa cực”.

“Bắc Kinh muốn đồng nhân dân tệ trở thành một loại tiền tệ toàn cầu quan trọng, không nhất thiết phải thay thế đồng USD ngay lập tức, mà là một đối trọng chiến lược nhằm hạn chế ảnh hưởng của Mỹ trong một trật tự tài chính đang rạn nứt” - ông Han Shen Lin, Giám đốc quốc gia Trung Quốc tại The Asia Group, nhận xét.

Đồng nhân dân tệ đã trở thành đồng tiền được sử dụng nhiều thứ hai trong tài chính thương mại thế giới kể từ khi chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra năm 2022, nhưng vai trò của đồng tiền này trong dự trữ chính thức vẫn còn hạn chế. Tính đến quý 3/2025, đồng USD chiếm khoảng 57% dự trữ toàn cầu, giảm từ mức 71% vào năm 2000, trong khi đồng euro chiếm khoảng 20%. Đồng nhân dân tệ đứng thứ sáu, chỉ chiếm 1,93%.

Các nhà phân tích cho rằng việc Trung Quốc áp dụng tài khoản vốn mở và khả năng chuyển đổi hoàn toàn cho đồng nhân dân tệ là điều kiện cần thiết để các nhà đầu tư và ngân hàng trung ương toàn cầu nắm giữ nhiều đồng nhân dân tệ hơn. Các đối tác thương mại của Trung Quốc cũng đã kêu gọi Bắc Kinh cho phép đồng nhân dân tệ tăng giá mạnh hơn, vì họ cho rằng nhân dân tệ đang bị định giá thấp so với giá trị thực, khiến xuất khẩu của Trung Quốc rẻ hơn và góp phần vào thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD của nước này vào năm ngoái.

Tổng giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva vào cuối năm ngoái đã kêu gọi Trung Quốc khắc phục "những mất cân đối" trong nền kinh tế của mình, bao gồm cả vấn đề giảm phát mà bà cho là một nguyên nhân "dẫn đến sự giảm giá thực tế đáng kể” của đồng nhân dân tệ. Tại một hội nghị vào tháng trước, Phó thống đốc PBOC Zou Lan nói rằng Trung Quốc không có ý định sử dụng đồng nhân dân tệ yếu hơn để giành lợi thế thương mại.

Trung Quốc cho phép nhân dân tệ tăng giá dần so với USD. Đơn vị: nhân dân tệ/USD - Nguồn: LSEG/FT.

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã phát đi tín hiệu chấp nhận sự tăng giá nhẹ, cho phép đồng nhân dân tệ mạnh lên vượt qua mức 7 nhân dân tệ đổi 1 USD. Tuy nhiên, nhân dân tệ vẫn tiếp tục giảm giá so với đồng euro.

“Mục tiêu cốt lõi của chính sách ngoại hối của Trung Quốc là giữ cho đồng nhân dân tệ ổn định và duy trì vai trò của nó như một kênh lưu trữ giá trị” - ông Lam nói.

Ưu tiên của Trung Quốc trong việc phục hồi tăng trưởng nội địa mạnh mẽ hơn và tiến bộ của nước này về các công nghệ mới nổi sẽ hỗ trợ cho sự tăng giá dài hạn của đồng nhân dân tệ - theo ông Zhang Jun, nhà kinh tế trưởng tại công ty China Galaxy Securities.

Ông Han Shen Lin cho rằng “bài viết của ông Tập sẽ không làm thay đổi thị trường ngoại hối toàn cầu ngay hôm nay nhưng củng cố một xu hướng dài hạn mà các nhà đầu tư đã nhận thấy”.

“Tổng thể, Bắc Kinh cảm nhận rằng ánh hào quang của đồng USD không còn được như trước và họ đang thúc đẩy đồng tiền của mình tiến lên phía trước”, ông Han nói với Financial Times.

An Huy