Trung Quốc ra mắt tổ hợp laser vác vai Lijian chuyên đánh chặn drone

Tại triển lãm thiết bị quốc phòng và công nghệ thông tin diễn ra ở Bắc Kinh, công ty Harbin Xinguang Optic-Electronics Technology của Trung Quốc đã giới thiệu dòng vũ khí laser Lijian. Đây là giải pháp phòng không chiến thuật thế hệ mới, tập trung vào khả năng cơ động cao nhằm đối phó với mối đe dọa ngày càng tăng từ các loại thiết bị bay không người lái (UAV) cỡ nhỏ.

Bước tiến mới trong công nghệ laser cơ động

Điểm khác biệt lớn nhất của Lijian II và Lijian III so với các hệ thống laser truyền thống là tính linh hoạt. Thay vì lắp đặt cố định hoặc gắn trên các khung gầm xe tải lớn, hai hệ thống này được thiết kế theo dạng mô-đun có thể tháo rời. Điều này cho phép binh sĩ mang theo thiết bị trong túi hoặc ba lô chuyên dụng đến các vị trí hiểm trở hoặc các căn cứ tiền phương mà phương tiện cơ giới khó tiếp cận.

Hệ thống này được định vị là một lớp bảo vệ bổ sung trong mạng lưới phòng không đa tầng. Nó không thay thế hoàn toàn tên lửa hay pháo cao xạ, nhưng cung cấp một phương án đánh chặn tầm gần hiệu quả cho các mục tiêu bay thấp, tốc độ chậm như drone tự sát (FPV) hoặc drone thương mại cải biên.

Vũ khí laser phòng không chiến thuật "Lợi Kiếm III" (Lijian III) của Trung Quốc. Ảnh: SCMP

Thông số kỹ thuật và khả năng tác chiến

Theo dữ liệu công bố, Lijian II có tổng trọng lượng khoảng 30 kg, trong khi phiên bản Lijian III nhẹ hơn, ở mức 25 kg. Một tổ hợp đầy đủ bao gồm ba thành phần chính: bộ phát laser (nặng khoảng 15 kg), hệ thống làm mát bằng không khí (nặng khoảng 10 kg) và thiết bị điều khiển cầm tay. Với cấu trúc này, một nhóm hai binh sĩ có thể dễ dàng vận chuyển và triển khai hệ thống trong thời gian ngắn.

Về hiệu suất tác chiến, cả hai mẫu đều sở hữu công suất đầu ra khoảng 2 kW với tầm bắn hiệu quả trong phạm vi 500 m. Nhà sản xuất cho biết Lijian III có khả năng đốt cháy hoặc vô hiệu hóa các linh kiện điện tử của drone trong vòng 4 giây tiếp chiếu liên tục. Sau mỗi lần khai hỏa, hệ thống cần khoảng 5 giây để làm mát trước khi sẵn sàng cho mục tiêu tiếp theo.

Thông số kĩ thuật vũ khí laser Lijian của Trung Quốc. Ảnh: HV

Ngoài các phiên bản vác vai, dòng Lijian còn có biến thể lớn hơn là Lijian-10G. Phiên bản này có công suất lên tới 10 kW và tầm tác chiến mở rộng đến 1.200 m. Tuy nhiên, do yêu cầu về nguồn điện và hệ thống làm mát bằng chất lỏng phức tạp, Lijian-10G thường được lắp đặt trên các phương tiện bọc thép hoặc tại các vị trí phòng thủ cố định.

Bài toán kinh tế và ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Mỗi tổ hợp Lijian có giá ước tính khoảng 2 triệu nhân dân tệ (tương đương gần 295.000 USD). Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu không hề rẻ, nhưng ưu thế lớn nhất của vũ khí laser nằm ở chi phí vận hành. Thay vì sử dụng các loại tên lửa phòng không đắt đỏ để tiêu diệt drone giá rẻ, laser chỉ tiêu thụ điện năng, giúp tối ưu hóa hậu cần và duy trì khả năng chiến đấu lâu dài trước các đợt tấn công bầy đàn (swarming).

Đáng chú ý, nhà sản xuất cho biết đã tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ binh sĩ trong việc nhận dạng và bám bắt mục tiêu. Trong điều kiện chiến trường khói lửa, việc giữ chùm laser ổn định trên một mục tiêu nhỏ đang di chuyển nhanh là thách thức lớn. AI sẽ giúp tự động theo dõi và khóa mục tiêu, từ đó nâng cao xác suất tiêu diệt ngay từ lần phát hỏa đầu tiên.

Những giới hạn kỹ thuật cần lưu ý

Dù sở hữu nhiều tiềm năng, vũ khí laser vác vai vẫn đối mặt với những hạn chế vật lý chưa thể khắc phục hoàn toàn. Đầu tiên là yêu cầu về đường ngắm trực tiếp (Line of Sight); hiệu quả của chùm tia sẽ bị suy giảm đáng kể trong điều kiện thời tiết xấu như mưa lớn, sương mù dày đặc hoặc môi trường có nhiều khói bụi chiến trường.

Thứ hai, thời gian duy trì chùm tia (dwell time) khoảng 4 giây là một khoảng hở đủ lớn để các loại UAV có tốc độ cao hoặc bay theo quỹ đạo phức tạp có thể né tránh. Cuối cùng, với tầm bắn 500 m, Lijian chỉ đóng vai trò là vũ khí phòng vệ cuối cùng (last-ditch defense). Để đảm bảo an toàn cho các đơn vị quân đội, việc phối hợp giữa laser vác vai với các hệ thống tác chiến điện tử và phòng không tầm xa vẫn là yêu cầu bắt buộc trong tác chiến hiện đại.